Кіріспе
Ирландияның Мейнут қаласындағы үлкен ауылдық үй – Картон үйі, 700 жылдан астам уақыт бойы Килдар графы мен Лейнстер герцогтарының туған отаны болған ауылдық үй және оны қоршаған демен. Дублиннің батысына қарай 23 шақырым қашықтықта, Килдар графтығының Мейнут қаласында орналасқан Картон демені – бастапқыда 70 000 акр болған иемдік жердің 1100 акрлық бөлігі. Екі жүз жыл бойы Картон демені Ирландиядағы георгиан стилінде жасалған парктік ландшафттың ең көрнекті үлгісі болды. 2000-шы жылдарда демененің көп бөлігі екі гольф алаңына айналдырылып, үйі қонақ үй кешеніне жаңартылды.
Carton House is a country house and surrounding demesne that was the ancestral seat of the Earls of Kildare and Dukes of Leinster for over 700 years. Located 23 km west of Dublin, in Maynooth, County Kildare, the Carton Demesne is a 1,100 acres estate, from an original estate of 70,000 acres. For two hundred years, the Carton Demesne was the finest example in Ireland of a Georgian created parkland landscape. In the 2000s, much of the demesne was redeveloped into two golf courses and the house into a hotel complex.
Картондық Деменнің басталуы
Сегіз ғасырдан астам тарихы бар Картон Деменде көптеген өзгерістерге куә болды. Бұл еңлік алғаш рет Морис Фицджеральд, Ланстефан лорды (1105–1176), англо-нормандық дворян, 1170 жылы нормандардың Дублинді басып алуында белсенді рөл атқарғаннан кейін Фицджеральд отбасының иелігіне өтті және Картонды да қамтитын қалаларды қоса алған аймаққа Майнут лорды болып тағайындалды. Оның ұлы Джеральд Фицморис (шамамен 1150–1204) әйелі арқылы Offaly 1-ші бароны атанды, ал оның ұрпағы Джон, Offaly 4-ші бароны (шамамен 1250–1316) 1315 жылы Kildare 1-ші графы болды. Кильдардың 8-ші графы (шамамен 1456–1513), Ирландияның ұзақ мерзімге қызмет еткен лорд-депутаты кезінде, Фицджеральд отбасы 1477 мен 1513 жылдар аралығында Ирландия Лордтығының дерлік билеушілері ретінде ең жоғары деңгейге жетті. 1542 жылы Ирландия Лордтығы Ирландия Корольдігімен алмастырылды. Алайда, 8-ші графтың немересі, Кильдардың 10-шы графы (1513–1537), тарихта «Жібекті Томас» деп белгілі, 1537 жылдың ақпанында Тибернде бес інісімен бірге ағылшын тәжіне қарсы көтеріліс ұйымдастырғаны үшін жазаланды. Бұрын Offaly лорды деп аталған «Жібекті Томас» 1534 жылдың желтоқсанында графтыққа мұрагер болды. Фицджеральдтар кейіннен жерлері мен атақтарын қайтарып алғанымен, 18 ғасырға дейін Ирландия немесе Ұлыбритания соттарындағы бұрынғы беделін толыққанды қайтара алмады, ол кезде Кильдардың 19-шы графы (1675–1743) көрнекті мемлекеттік қайраткер атанды.
Картондағы бірінші үй
Картондағы үй туралы алғашқы мәлімет он жетінші ғасырдың басында пайда болды, сол кезде Дублиннің тіркеушісі Уильям Талбот Кильдардың 14-ші графынан (1612 жылдың ақпанында қайтыс болған) жерді жалға алып, үй салған деген болжам бар. 1691 жылы үй мен жер Корольдікке тәркіленді, ал 1703 жылы генерал-майор Ричард Ингольдсбиге сатылды, ол артиллерия бас директоры болған.
Қазіргі үйдің басталуы
1739 жылы Ингольдсби отбасы ақшасының көп бөлігін жоғалтқандықтан, жалға алу шарты Кильдардың 19-шы графына қайтарылды, ол қазіргі үйді жобалау үшін Ричард Кассельсті (1690-1751) жұмысқа алды. Осы жылы Фицджеральдтар отбасы Фрескати үйін сатып алды. Кассельс (алғашқыда Кассельс деп аталған) басқа да әсем ирланд үйлерінің құрылысына қатысты, олардың ішінде: Ферманаг округіндегі Төменгі Лох-Эрн жағалауындағы Кассель Хьюм сарайы; Мейт округіндегі Саммерхилл үйі; Майо округіндегі Вестпорт үйі; Виклоу округіндегі Пауэрскорт үйі; және 1745 жылы Дублиндегі Кильдер үйі (кейін Лейнстер үйі деп аталды), оны да Фицджеральдтар үшін салды. 1747 жылы Кильдардың 20-шы графы (1766 жылы Лайнстердің 1-ші герцогы атағы берілді) Ричмондтың 2-ші герцогының қызы және король Карл II-нің шөбересі Леди Эмили Ленноксқа үйленді. Леди Эмили үй мен иелікті қазіргі күйіне жеткізуде маңызды рөл атқарды. Ол Қытай бөлмесін (Королева Викторияның жатын бөлмесі) жасады және мүліктің әйгілі Shell Cottage үйін әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген теңіз қабықшаларымен безендірді. Олардың 23 баласының бірі – 1798 жылғы көтерілістің жетекшісі, әйгілі ирланд патриоты лорд Эдвард Фицджеральд болды.
19 ғасыр
Картон 1815 жылға дейін өзгеріссіз қалды, содан кейін Лейнстердің 3-ші герцогы (1791-1874) Лейнстер үйін Дублин қоғамына (1820 жылы Корольдік Дублин қоғамы деп аталды) сатуға және Картонды өзінің басты резиденциясы етуге шешім қабылдады. Ол Ричард Моррисонды үйді кеңейту және қайта жаңарту үшін шақырды. Моррисон қисық колоннадаларды тікелей байланыс құрылыстарымен алмастырып, әйгілі асхананы қоса алғанда, қосымша бөлмелер жасады. Осы уақытта үйге кіретін кіреберіс солтүстік жаққа көшірілді.
ХХ және ХХІ ғасыр тарихы
Картон ХХ ғасырдың басына дейін Фицджеральдтардың бақылауында болды, содан кейін Лайнстердің 7-ші герцогы (1892-1976) өзінің өмірлік иелігін қарыз беруші, сэр Гарри Маллаби Дилиге, 67 500 фунт стерлингтік құмар ойындарына байланысты қарызын өтеу үшін сатты. 1922 жылдың ақпанында герцогтыққа ие болғанға дейін лорд Эдвард Фицджеральд деп аталған 7-ші герцог бастапқыда мұрагерлік тізбегінде үшінші болып тұрды, сондықтан ол мұрагер болатынына сенбеді. Алайда, оның екі үлкен ағасы да үйленбеген және одан бұрын қайтыс болды. Оның үлкен ағасы – Лайнстердің 6-шы герцогы (1887-1922), ол 1893 жылдың желтоқсанында герцогтық пен иелікке бала кезінде ие болды, бірақ ауыр психикалық мәселелерге ұшырады; 6-шы герцог 1907 жылдан 1922 жылдың ақпанындағы өліміне дейін Эдинбургтағы Крейг Хаус психиатриялық ауруханасының үйінде тұрды. Лорд Эдвардтың тағы бір ағасы – майор лорд Десмонд Фицджеральд (1888-1916), Ирландия гвардиясының офицері, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Каледе гранаталық көрсету кезінде қаза тапты. Осылайша, 1922 жылдың ақпанында лорд Эдвард герцогтық пен Картон иелігінің қалған бөлігін мұраға алды, осылайша 7-ші герцог атанды. Осылайша, Картон иелігінің көп бөлігі Фицджеральд әулетінен шығып кетті. Картон үйі мен Картон иелігінің қалған бөлігі 1940 жылдардың соңында Лайнстердің 7-ші герцогы мен оның ұлы, Кильдардың маркизі (1914-2004) сатты. 1923 жылы ИРА-ның жергілікті бөлімі Картонды өртеп жіберу ниетімен келгені айтылады. Алайда, Фицджеральдтар отбасының бір мүшесі есік алдына лорд Эдвард Фицджеральдтың үлкен суретін алып келіп, олар құрметті ирланд патриотының үйін өртеп жібермеу керектігін ескерткенде, олар тоқтатылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Картон үйін Ирландия армиясы басып алды және оны 2-ші жаяу әскер дивизиясының штабы ретінде пайдаланды. 1949 жылы үйді 2-ші барон Брокет (1904-1967), көп миллиондық капиталға ие консерватор және бизнесмен, сондай-ақ ежелгі Ольстер отбасының мүшесі, О'Кахан (О'Кахан немесе О'Кейн) сатып алды, оның негізгі резиденциясы Англияның Гертфордширдегі Брокет Холл болды. Лорд Брокет Картонды кіші ұлына, Хон. Дэвид Налл Кейнге мұра етті, ол Мэн аралына көшкеннен кейін 1977 жылы үйді Маллаган отбасына сатты. 2017 жылы Маллаган отбасы Картон үйін Джон Малленге 57 миллион еуроға сатты.
Үкімет мүлкін сатып алмау туралы шешім қабылдады
1977 жылдан 2017 жылға дейін Carton House and Demesne Mallaghan отбасының меншігінде болды. 1980-ші және 1990-шы жылдары Ирландия үкіметіне үйді және оның жерін сатып алу үшін қоғамдық және саяси қысым көрсетілді, бірақ үкімет оны сатып алмауға шешім қабылдады.
Үй кино түсірілімінде
Үйді көптеген кинорежиссерлер мен телеарналар фильм түсіру үшін пайдаланды. Онда Стэнли Кубриктің 1975 жылғы "Барри Линдон" және 1980 жылғы "Үлкен қызыл" фильмдері түсірілді. Оларда Райан О’Нил (The Chieftains саундтрегімен XVIII ғасырдағы ирландтық оқиғашы ретінде) және Ли Марвин бас рөлдерде ойнады. Эми Адамс, Мэтью Гуд және Адам Скотттың қатысуымен түсірілген "Кісі жыл" фильмі 2009 жылы Картон аумағында бірнеше сахна түсірді. Режиссер Блейк Эдвардс және оның әйелі, актриса Джули Эндрюс, 1969 жылдың жазы мен күзінде "Дарлинг Лили" (1970) фильмін түсірген кезде Картон-хауста тұрды. Эндрюстің әріптесі Рок Хадсон да түсірілім кезінде осы аумақта тұрды. Фильмде үйдің ішкі және сыртқы көріністері кеңінен қолданылды. Соңғы кезде Картон-хаус ирландиялық "Сүйіспеншілік/Жамандық" (Love/Hate) драмасының түсірілімі үшін маңызды орын болды.
Гольф алаңдары бар қонақ үйге айналдыру
2000 жылы Картон "жоғары деңгейдегі гольф курорты және қонақ үйі" ретінде қайта жаңартылды, бұл әрекет мұраны қорғау топтары, соның ішінде An Taisce ұйымы тарапынан айыпталып, Ирландия Сенатында (Сенад Éireann) сенатор Дэвид Норрис тарапынан сынға алынды. Басты үйге қонақ үй қосылды, оның архитектурасы күрт өзгертілді, ал XVIII ғасырдағы паркі екі гольф алаңына айналдырылды.
Тирконнелл мұнарасы
Дегенмен, бастапқыда Ричард Талбот, Тирконнеллдің 1-ші графы салған және оны өзінің кесенесі ретінде пайдалану жоспарланған. Оның ресми атауы – "Проспект мұнарасы".
Қабықшалы коттедж
Атақты Shell Cottage – бір кезде сабаннан төселген шатыры болған, сырты мен іші теңіз қабықшаларымен әсемделген шағын коттедж. Ол 1731-1814 жылдары өмір сүрген Лейнстер герцогинясы Эмили үшін, Лейнстердің 1-ші герцогының әйелі үшін салынған. Коттедж 80-ші жылдардың соңынан 90-шы жылдарға дейін әнші, ән жазушы және актриса Марианна Фейтфуллдің үйі болды.
Гольф
Carton House Golf Club-та екі алаң бар, біреуі Марк О'Мира салған және 2002 жылы ашылған, ал екіншісі Колин Монтгомери салған және 2003 жылы ашылған. Алғашқысы – парктік алаң, ол имек-шөме жерді және Рай өзенінің суларын пайдаланады, ал екіншісі – құрлықтағы линкс алаң, онда адам бойынан жоғары шұңқырлар, "жылдам" жасыл алаңдар және тар жолдар бар. Carton House 2005 және 2006 жылдары Еуропалық турдың Nissan Irish Open турнирін қабылдады, ал бұрын 2004 және 2005 жылдары AIB Amateur Open чемпионатын өткізген. 2006 жылы Carton House – Халықаралық «Жасылға міндеттеме» қорының «Жасылға бағытталған» экологиялық сыйлығын алған тұңғыш ирландиялық гольф клубы болды, сондай-ақ 2008 жылы Еуропалық гольф курортының ең үздігі атанды. 2013 жылғы Ирландия ашық чемпионаты Carton House-тың Монтгомери алаңында (27-30 маусым) өтті. Жеңімпаз – Англиядан келген Пол Кейси, соңғы күні тамаша −5 (67) көрсетіп, жалпы есеп бойынша −14 ұпаймен 3 ұпаймен жеңіске жетті.
Голф Ирландия
2020 жылы Гольф Ирландиясы Ирландиядағы гольфтің жалғыз басқарушы органы ретінде құрылды, бұл 1891 жылы құрылған Ирландияның гольф одағының ерлер қауымдастығы мен 1893 жылы құрылған Ирландияның әйелдер гольф одағының (немесе ILGU; әйелдер қауымдастығы) бірігуі арқылы іске асырылды. GUI-нің ұлттық кеңсесі Carton House Demesne-де орналасқан, онда GUI Ұлттық академиясы да бар еді, ол жас және дамып келе жатқан гольфшілерге арналған оқу орталығы, сонымен қатар Ирландиядағы барлық гольфшілерге қолжетімді мекеме болды.
Футбол
Футбол командаларының көптеген командалары маусым алдындағы дайындық үшін Картон-хаусқа келеді. "Ньюкасл Юнайтед" ФК Платиналық топтың жаттығу кешенінде жаттығу өткізген алғашқы команда болды. 2009 жылы "Реал Мадрид" Картон-хаусқа келген екінші команда болды. "Шамрок Роверс" ФК да 2010 жылғы маусымға дайындық үшін осы жерде жаттықты. "Челси" және "Бирмингем Сити" ФК клубтары да осы кешенде жаттықты. 2008 жылы Бразилия ұлттық құрамасы да осы жерді басып өтті. 2010 жылдың шілдесінде "Вулверхэмптон Уондерерс" бір апталық жаттығу лагерін өткізді. Ирландия телеарнасына берген сұхбатында "Вулвз" клубының бас жаттықтырушысы Мик Маккарти "Миддлсбро" ФК кейінірек келетінін мәлімдеді. 2013 жылдың шілдесінде "Бирмингем Сити" ФК бір апталық жаттығу лагерін өткізді. 2016 жылы "Ньюкасл Юнайтед" ФК маусым алдындағы дайындық кезеңінде Картон-хауста бір апта өткізді, ал 2017 және 2018 жылғы маусым алдында да бір аптадан қайта келді. "Бёрнли" ФК да 2017 жылғы маусым алдында осы жерге келді.
GAA
2009 жылдың жазында Dublin GAA жаттығулар үшін Carton House Demesne-ді пайдаланды.