Кіріспе
Француз қан тамырлары хирургы және физиологы Анри Мари Рене Лериш (12 қазан 1879 – 28 желтоқсан 1955) – француз қан тамырлары хирургы және физиологы. Ол ауырсыну, қан тамырлары хирургиясы және симпатикалық жүйке түйіні саласындағы маман болды. Бірінші дүниежүзілік соғыста мүгедек болған көптеген адамдарға көмектесті, ал ол ауырсынуды зерттеумен айналысқан және мүмкіндігінше аз зақым келтіретін жұмсақ хирургияны жасаған алғашқы дәрігерлердің бірі болды. Оның есімімен Алгоневродистрофия және аорта-ішек қысылуы (аорталық илиялық обструкция) сияқты екі симптом аталды. Ол Майкл Э. ДеБейки, Жао Сид дос Сантос, Рене Фонтейн және Жан Кунлино сияқты көптеген шәкірттерді тәрбиеледі.
Henri Marie René Leriche (12 October 1879 – 28 December 1955) was a French vascular surgeon and physiologist. He was a specialist in pain, vascular surgery and the sympathetic trunk. He sensitized many who were mutilated in the first World war, he was the first to be interested in pain and to practice gentle surgery with as little trauma as possible. Two symptoms have the name Algoneurodystrophy and the aortic iliac obliteration. He has trained many students, such as Michael E. DeBakey, Jão Cid dos Santos, René Fontaine et Jean Kunlino.
Өмірбаян
Ол Лиондық дәрігерлер отбасынан шыққан, оның әкесі Эрнест Лерише Парижде заң оқығаннан кейін Роанның азаматтық сотында мойындалған, ал анасы Энн Шамусси Леришеге үйленген, ол элиталық өнеркәсіптік аймақтан шыққан. Рене Лерише жеті баланың үшіншісі болды. Ол француз мүсіншісі Марк Лериштың інісі. Ол Марист мектебінде білім алған. 1893 жылы риторика бойынша бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін, әкесінің, атасының және ағасының қадамын басып, хирургия жолын таңдау, немесе Сен-Сир әскери мектебіне түсіп, әскери мансапқа бару мүмкіндігі туды. 1894 жылдың наурыз айында ол шешімін өзгертті және ата-анасына хирург болғысы келетінін хабарлады. Фәлсафа бакалаврын аяқтап, қараша айында Лион ғылым факультетіне түсіп, PCN (физика, химия, табиғаттану) пәндерін дайындады. 1899-1900 жылдары Лерише 98-ші жаяу әскер полкінде әскери қызметін өтеді. 1902 жылы интерн, ал 1906 жылы асқазан қатерлі ісігін емдеудегі хирургиялық резекция техникасы бойынша диссертациясын қорғап, медицина докторы атанды, оның жетекшісі Антони́н Понсе́ болды. Лионда ол Алексис Каррелмен танысты, кейін Нью-Йоркте қайта кездесті. Рене Лериш 1910 жылдың 27 қыркүйегінде Лионда Луиза Хелио Каленборнға үйленді. Оның әйелі ежелгі германдық католик отбасынан шыққан, ол өзі де дәрігер және оның ең жақын серігі болды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Соғыс басталғанда, ол Вогезде хирургиялық жедел жәрдем көлігіне тағайындалды. Крейлдегі триаж және жарақаттарды сұрыптау ауруханасына қысқа сапардан кейін, ол Пантхеон ауруханасына тағайындалды. Содан кейін ол Карлтон қонақ үйіндегі орыс госпиталіне барады. 1917 жылдың сәуір айында, ұзақ уақыттан бері майданға оралуды қалаған Рене Лерише Роберт Пруст пен оның «Автохир» (ACA №17) тобына қосылды. Лиондық гистолог және радиобиолог Клаудиус Рего Леришеден Реймске жақын орналасқан Булеуздегі HOE 4-тегі «Медицина және соғыс хирургиясы мектебі» ретінде жұмыс істеуге дайындалып жатқан оқу орнына қабылдануын сұрады. Бұл орталық барлық дәрігерлер мен хирургтар үшін білім алу және тәжірибе жинауға танымал болғандықтан, жаңа келген американдықтарды да белсенді оқуға қабылдау туралы шешім қабылданды. Рене Лерише медицинада көптеген белгілі тұлғаларды кездестірді: кеуде хирургиясы бойынша білікті маман Жан Луи Ру-Бергер (сол кездегі басқа орындардан озат), жараларды тігудің алғашқы әдісін жасаған Леметр, невролог Жорж Гийен, Лиондық радиолог Томас Ножие және патолог Пьер Массон. Бірақ, ол көмекші Пол Сантидің қолдауын алды және оның сынықтар мен буын зақымданулары бөлімінің жұмысын ұйымдастырды. Жаңа ғана келген жас дәрігер Жорж Духамель онымен кездесуге асықты. Пол Сантидің көмегімен Лерише остеогенезді зерттеу бойынша кең ауқымды жұмыс жүргізді, әсіресе қояндарда жасалған тәжірибелер арқылы сынықтарды жазылуын зерттеді, сонымен қатар жарақат алған жердегі қан тамырларының (vasa motricity) рөлі туралы ғылыми ойлармен айналысты. Бұл үшін көптеген гистологиялық кесімдер мен рентген суреттері немесе фотосуреттер қажет болды, бірақ 3000 төсектік үлкен далалық госпитальдың жағдайы мен ұйымдастырылуы осыған мүмкіндік берді. 1917 жылдың 28 желтоқсанында ол бас хирург болып тағайындалды. Соғыс кезінде Лерише жараланғандарды кір жуатын бөлмеден әкелетін дәстүрлі ақ матадан асептикалық хирургиялық операциялық бөлмелерді ажырату идеясын ұсынды. Ол көк түсті таңдап, операциялық бөлмелерді соның түсімен бояды. Операциялық бөлмелердегі барлық мата да көк түсті болды: операциялық киім, халаттар, қалпақтар, маскалар. Бұл түс бүкіл әлемде қабылданып, инфекциялық жұқпануды азайтуға көмектесетін конвенция құрылды.
Соғыс аралық кезең
1919 жылы Лион қаласындағы ауруханалардың хирургі болды. АҚШ-та болған кезде ол Рокфеллер қорында Саймон Флекснермен (ол "жұмсақ" хирургияны жақтады) және Балтимордағы Уильям Холстедпен танысты, бірақ оған көптеген хирургтардың да әсері тиді. 1924 жылы ол Страсбург университетінің кафедрасын иеленді, Луи Сенсерттің қайтысынан кейін деканы Жорж Вайстың шақыруымен келді. Ол жағымсыз әсер етпейтін хирургия туралы маңызды ұғымды енгізді. 1925 жылы Страсбург университетінің хирургиялық клиникасының кафедрасындағы тұңғыш лекциясында ол хирургия анатомиялық зақымдануларды түзетумен немесе алып тастаумен ғана шектеліп қоймай, функционалдық бұзылуларды емдеуге бағытталған болу керек деді. Өмірінің соңында ол Жоффре маршалын емдеді және оның аяғын кесті. 1936 жылы ол Париждегі Колледж де Франста Шарль Никольдің орнын басып, 1937 жылдан 1950 жылға дейін Эксперименттік медицина кафедрасын басқарды. Бұл оған тәжірибелік хирургия зертханасын құрып, физиология және патология бойынша теорияларын жасауға мүмкіндік берді. Клод Бернардың ізбасарлары ретінде Лерише: "Ауру ең алдымен функционалдық бұрмалау ретінде көрінеді" деді.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1940 жылы 22 маусымдағы қару тоқтату шартынан кейін Лионға оралғаннан кейін, ол Франция мемлекетінің басшысы Филипп Петан ұсынған денсаулық сақтау министрі лауазымын қабылдамады. Бірақ, ол 1940 жылғы қазан айында Виши режимі құрған Ұлттық дәрігерлер орденінің президенті болуге келісті, бұл мемлекеттің медицина ұйымдастыруына бақылауын күшейтті, медициналық білім берудегі numerus clausus-ты қолдады және еврей дәрігерлерін шеттетуде маңызды рөл атқарды – оларды жария етуге және әсіресе "бос" қалған практикаларды тартып алу процесіне қатысты. Соғыстан кейін бірнеше жыл өткен соң, ол мемлекеттік директивамен келіспегендіктен кеткенін айтты. 1941 жылғы 23 қаңтарда Лерише Виши Франциясының Ұлттық кеңесіне мүше болып сайланды. Ол сондай-ақ Франциск орденімен марапатталды. Ол өзінің позициясын, басқа да жақтаушылар сияқты, бұл режимнің басқыншыларға қарсы қалқан болғанын айтып ақтады. Вишимен ынтымақтастыққа тартылған көптеген адамдар сияқты, ол көп қиындық көрмеді және өзінің қатысуын азайтуға тырысты.
Соғыстан кейінгі кезең
Францияның азаттығына қол жеткізген кезде, ол ресми айналымдардан шығарылды. Дегенмен, 1945 жылы ол Ғылым академиясының және Ұлттық медицина академиясының мүшесі болып сайланды. Өліміне аз уақыт қалғанда өмірбаянының баспаға дайындалған нұсқаларын түзетті. Кітап 1956 жылы баспагер таңдаған "Өлген өмірімнің естеліктері" деген атпен жарық көрді.
Цитаталар
"Денсаулық – ағзалардың тыныштығындағы өмір." (1936 18)
"Ауру кезінде адамның ең маңыздысы ең төменгі деңгейде болады." (Француз энциклопедиясы, 1936)
"Ауырсыну адамды қорғамайды, керісінше оны кемітеді." (Хирургия және Ауырсыну, 1940)
"Ауырсынуды зерттеу – адам медицинасының барлық қозғалыстарын қамтиды." (1944)
"Ауырсынумен күресу – шаршату, тозу. Ауыруға мойынұсыну – өзін-өзі баяу өлтірудің бір түрі. Ал көтеруге оңай болатын жалғыз ауырсыну – басқалардың ауырсынуы."
"In disease, what is less important at bottom is man. " ( French Encyclopedia, 1936)
"Pain does not protect man. It diminishes it. " ( Surgery and Pain, 1940)
"The study of pain leads to human medicine in all its gestures. " (1944)
"The fight against pain is wear and tear To consent to suffering is a sort of slow suicide And there is only one pain that is easy to bear, it is that of others. "
Құрмет көрсету
Страсбург қалалық ауруханасының бір көшесі мен павильоны оның есімімен аталады. Андре Шпиц салған, Рене Котте гравировкалаған, Францияның 1958 жылғы 27 қаңтарда шығарған пошта маркасы.