Кіріспе

Американдық дәрігер және зерттеуші Эдвард Д. Фрейс (13 мамыр 1912 – 1 ақпан 2005) – гипертонияны емдеу туралы зерттемелері үшін Альберт Ласкер сыйлығын алған американдық дәрігер және зерттеуші.

Ерте өмір

Эдвард Дэвид Фрейс 1912 жылғы 3 мамырда Иллинойс штатының Чикаго қаласында литвалық иммигранттар Рой мен Роза Фрейстің отбасында дүниеге келді. Ол актер болуды армандаған, бірақ бірнеше қойылымнан кейін актерлік оған қолайсыз екенін түсініп, дәрігер болуға шешім қабылдады. Фрейс 1936 жылы Аризона университетінен бакалавр, ал Колумбия университетінің Дәрігерлер мен хирургтар колледжінен медицина докторы ғылыми дәрежесін алды. Бітіргеннен кейін, интернатурадан өткен соң және Бостон аймағындағы ауруханаларда бір жыл жұмыс істегеннен кейін, ол АҚШ Әуе күштеріне қосылды. 1942-1944 жылдар аралығында Линкольн әуе күштері базасындағы зертхана қызметінің көмекші бастығы, кейін бастығы болды, ал 1944-1945 жылдар аралығында Гоуэн даласындағы USAAF ревматизмді зерттеу бағдарламасының зертхана қызметінде жұмыс істеді. Соғыс аяқталғаннан кейін Фрейс Бостонға оралып, Эванс ескерткіш ауруханасында тағы бір резидентураны және ғылыми-зерттеу стипендиясын аяқтады, онда ол Роберт Уилкинспен бірге жұмыс істеді.

Мансап

Фрейс пенициллинді сынақтан өткізген доктор Честер Кифермен кездесіп, зерттеуші болуды қалағанын айтты. Ол Вашингтон қаласындағы АҚШ Ардагерлер істері басқармасында жұмыс істеуге кетті, гипертонияны зерттеуге маманданған. 1949 жылы Фрейс Медициналық қызметтің көмекші бастығы болып тағайындалды және Джорджтаун университетінде медицинаның клиникалық профессоры қызметін атқарды. Кейін ол Жүрек-қан тамырлары зерттеу зертханасының директоры және Джорджтаун университетіндегі Гипертония клиникасының бастығы болды. 1954 жылы Фрейс ВА Медициналық қызметінің бастығы болып тағайындалды, ал 1959 жылы ол аға медициналық тергеуші де аталды. ХХ ғасырдың басында гипертония ауру емес, қартаюдың қалыпты бөлігі деп есептелді. Шындысы, медициналық қауымдастық жоғары қан қысымын жақсы нәрсе деп санды, себебі ол қан айналымын жақсартады. Дегенмен, 1940 жылдарға дейін жоғары қан қысымын төмендетудің сенімді тәсілі болған жоқ. Бірақ Фрейстің зерттеулері, алғаш рет 1954 жылы «New England Journal of Medicine» журналында жарияланып, кейін 1960 жылдары кеңейтілді, гипертония инсульт және жүрек шабуылының ықтималдығын арттыратынын көрсетті. 1960 жылдардағы зерттеу бес жылға созылды (1964–1969 жылдар), мақсаты – гипертонияны емдеу инсульт, бүйрек зақымдануы, жүрек жеткіліксіздігі және жүрек шабуылының салдарынан болатын өлім мен жарақаттың алдын алуға көмектесе ме, жоқ па, анықтау болды. Зерттеу көрсеткендей, емдеу инсульт, жүрек жеткіліксіздігі және бүйрек зақымдануының санын күрт азайтты, бірақ жүрек шабуылы мен кенеттен жүрек тоқтауының алдын алмады. Бұл зерттеу АҚШ-та жасалған алғашқы рандомизацияланған, қос соқыр, көп орталықты клиникалық сынақтардың бірі болды. Зерттеудің нәтижелері 1970 жылы жарияланды, бірақ ғылыми және медициналық қауымдастықтан үлкен қызығушылық күтпеді. Алайда, Фрейс 1971 жылы «профилактикалық медицинаның мүмкіндіктерін көрнекті түрде көрсеткені» үшін Ласкер сыйлығымен марапатталды. Осы зерттеуден кейін Фрейс гипертония бойынша ынтымақтастық зерттеулерін жалғастырды және әріптестері оны гипертония саласындағы білікті маман ретінде таныды. Оның Джина Колатамен бірге жазған «Жоғары қан қысымы туралы кітап» атты кітабы 1980 жылы Америка Жүрек қауымдастығының Говард Блейксли сыйлығын жеңіп алды.