Кіріспе

Бахаи дінінің негізін қалаушы Бахаулла мен оның әйелі Асийих Ханумның ұлы Миржа Михди (1848 – 23 маусым 1870) Бахаулла мен Асийих Ханумның ең кіші баласы болды. Оған "Гусн-и Атар" ("Ең таза тармақ" немесе "Таза тармақ") деген лақап есім берілді.

Ерте өмір

1848 жылы Тегеранда Михди есіммен дүниеге келді. Туғаннан бастап, ол аристократтың ұлы болғандықтан Мирза атағын алды. Оның әкесі – Бахаулла, патша сарайының министрі Мырза Аббас Нуридің ұлы. Анасы – Асийих Ханум, Мазандаран ақсүйектерінің қызы. Ол Бахаулланың жақын досы болған, қайтыс болған әкесінің құрметіне осылай аталды. Бахаулла тұтқындалғанда, үйлері тоналып, отбасының жағдайы қиын болғанда Мирза Михди төрт жаста еді. Ең қиын кезде анасы балаларының аштығын басу үшін оларды ұнмен тамақтандыруға мәжбүр болды. 1852 жылы Бахаулла Бағдадқа жер аударылды, бірақ денсаулығының нашарлығына байланысты Мирза Михди Тегерандағы туыстарымен қалды.

Отбасына оралғанда, 1860 - 1868 жылдар

1860 жылы Миржа Михди отбасымен қайта қосылды және әкесімен тығыз қарым-қатынас орнатты. Ол Бахаулланың хатшысы болып қызмет етті, Оның атынан хаттарды көшіріп жазды. Миржа Михди Бахаулланың Стамбулға, Эдирнеге және соңында Израильдің Акра қаласына жасаған бірнеше жер аударылуларында бірге болды. Бахаулла (отбасын ағаш ретінде сипаттаған) Миржа Михдиді "Ең таза бұтақ" деп атады.

Акраға жер аударылу және өлім, 1868 жыл

1868 жылдың жазында Бахаулла мен оның отбасы Осман империясының Палестинадағы Акка (кейіннен 1948 жылдан кейін Израильдің Акра қаласы) жазалау колониясында өмір бойына қамауға алынды. Отбасы құрып қалған камералар жиынтығына орналастырылды. Мирза Михди анасы мен әпкесі Бахийих Хануммен бірге бір камерада болды. Жаз айларында түрмедегілер төбеде жаттығу жасауға әдеттенген. Мирза Михди төбеде жүріп әкесінің айтқан дұғасы – «Көкше әнін» жаттап айтты. Дұғаға шұғылданған күйде, ол төбедегі терезеден құлап, төмендегі жәшікке түсті. Отбасы құлау дыбысын естіп, дереу оқиға орнына жетті. Михдидің жарақаттары соншалықты ауыр болған, киімдерін жыртуға тура келді. Түрме сақшылары дәрігер шақыруға рұқсат берді, бірақ ол кезде жарақаты тым ауыр еді. Өлім төсегінде Мирза Михди Бахауллаға, көптегені Ираннан жаяу келген, бірақ Бахаулламен кездесу мүмкіндігінен айырылған зыяратшылардың Акраға кіруіне рұқсат етілуін тіледі. Мирза Михди 1870 жылдың 23 маусымында әкесінің қасында қайтыс болды. Оның әкесі камерасындағы кішкентай кілемді сату арқылы асыққан жерлеу рәсіміне қаражат жинады, оған отбасы мүшелерінің қатысуына рұқсат берілмеді.

Мұра

Мырза Михдидің кенеттен, күтпеген өлімі оның ата-анасын терең қайғыға батырды және түрмедегілердің қалған рухын жойды. Оның анасы қайғыдан соншалықты әсер етті ki, отбасы мүшелері оның ешқашан жазылмайтынінен қорқып жүрді. Оның әпкесі Михдидің қанға батқан киімдерін және басқа да құнды заттарды жинады. Бұл заттар Израильдегі Халықаралық мұрағатта сақталады. Бахаулла өз ұлын жоқтап айтты және кейіннен шектеулердің жеңілдетілуі мен паломниктердің оған бару мүмкіндігін Михдидің өлім алдындағы дұғасымен байланыстырды. Кейін Шоги Эффенди Мырза Михдидің денесін алып, оны анасының қасына, Хайфадағы Кармел тауындағы арканың астындағы бақтарға, қазір Монумент бақтары деп аталатын жерге қайта жерледі. Содан кейін ол бахаилерге хабарлады:

«Таза Ең таза Бутақ пен Ұстаздың анасының қасиетті денелері қастерлі киелі жерлерге, Кармел тауына аман-есен жеткізілді. Ұзақ жылдар бойы басымызға түскен қорлық жойылды. Ода жасаушылардың әрекеттері сәтсіз аяқталды, жоспарлары бұзылды. Ұлы қасиетті жапырақтың қадірлі арманы орындалды. Бахаи Әлемдік Орталығындағы Бахаи Әкімшілік Мекемдерінің орталық орталығы болып табылатын бір жерде әпкесі, бауыры, анасы және Абдул-Баханың әйелі бірікті. Осы қуанышты жаңалықты Америкадағы барлық сенушілермен бөлісіңіз. Шоги Раббани.» Оның мәңгілік демалыс орны қазір бахаилер үшін қасиетті зыярат орны болып табылады.

Сыртқы келбеті мен мінез-құлқы

Мырза Михди дене бітімі жағынан Абдул-Бағаға ұқсады, көк көзді, қара шашты, ақ бетті болған, бірақ одан сәл бойы биік еді. Замандастары Мырза Михдиді мейірімді және өзін жақсы ұстайтын адам ретінде еске алады, осының арқасында ол жер аударылған бахаи қауымының қызығушылығын және сүйіспеншілігін жеңіп алды.