Кіріспе

Американдық телефон құрылғысының түрі. Western Electric 500 модельді телефон сериясы 1950 жылдан бастап 1984 жылғы Bell System компаниясының бөлінуіне дейін Солтүстік Америкадағы Bell System жүйесі шығарған стандартты үйдегі үстел телефоны болды. 302 модельді телефонның ізбасары, 500 модельдің модульдік құрылысы бұрынғы үлгілермен салыстырғанда өндіріс пен жөндеуді жеңілдетіп, сондай-ақ қосымша мүмкіндіктері бар көптеген түрлерді жасауға мүмкіндік берді. 1963 жылы тұрғын үй тұтынушыларына 1500 модельді телефон арқылы сенсорлық шалу қызметі ұсынылды, ол он цифрлық батырмалы панельге ие болды. 1968 жылы ұсынылған 2500 модельді телефонға * (жұлдызша) және # (реші) пернелері қосылды. 500 модельді телефон сериясы және оның туындылары 20 ғасырдың соңғы жартысында Солтүстік Америкадағы кәсіпорындар мен үй шаруашылықтары арасында өте танымал және кең таралған болды. Жаңа, қарапайым телефон құрылғыларының дизайны, ұялы телефондардың пайда болуы және 21 ғасырда дәстүрлі стационарлық телефон желілерінің төмендеуі 500 сериялы модельдер мен олардың туындыларының азаюына әкелді. Қазіргі күні қолданыстағы көптеген телефондар негізінен егде жастағы адамдар мен телефон әуесқойлары танысу, жинау және өткенге сағыну үшін сақтайды. Дегенмен, 2500 модельін 2020 жылдардың басына дейін бірнеше өндірушілер шығарып келеді, ол заманауи Bluetooth және IP телефония жүйелерімен үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін жаңартылған компоненттермен жабдықталған.

Тарих

Western Electric 500 типті телефоны 1936 жылдан бері өндіріліп келген 300 типті телефонды алмастырды. 500 модельдік желісін өнеркәсіптік дизайнер Генри Дрейфустың фирмасы жобалаған, ол Bell Laboratories және Western Electric компанияларымен бірлесіп бірнеше жылдық зерттеулер мен сынақтардың нәтижесі болды. 1946 жылы Bell инженері және Дрейфустың әріптесі Роберт Хоуз алғашқы эскиздерді жасады, бұл 1948 жылы өндіріске дейінгі үлгілерге және 1949 жылы 4000 телефон жиынтығымен өріс сынақтарына әкелді. AT&T 1949 жылы жаңа телефонды жариялады және 1950 жылдың екінші тоқсанында шамамен 23 000 жиынтықтың алғашқы жеткізілімі туралы 1 мамырда Bell жүйесінің операциялық компанияларына хабарлады. Үшінші және төртінші тоқсанда өндіріс көлемі 49 000 және 93 000 дана деп бағаланды. Арнайы мақсаттағы жиынтықтан (501B) 20 000 дананы қоса алғанда, алғашқы өндіріс жылының соңына дейін шамамен 183 000 дана өндірілді. Келесі жылдары жаңа модельдің электрлік және акустикалық тиімділігі артып, 25 миллион 300 типті телефонды жүйелі түрде алмастыру басталды. Бұл тиімділік жаңа модельді тек қалалық қысқа желілерде ғана емес, бұрын жергілікті батареяларды қажет еткен ұзақ ауылдық желілерде де пайдалануға мүмкіндік берді, себебі ол өзін-өзі реттейтін күшейткішке ие болды. Бұл сондай-ақ жіңішке желілік сымдарды пайдалануға және осылайша желі құрылысында шығындарды үнемдеуге мүмкіндік берді. 1953 жылы Western Electric компаниясының жарнамасында «500» телефоны «бұрыннан шектеулі көлемде енгізілген және мүмкіндік болғанда, ең жақсы қызмет ететін жерлерде пайдалануға беріледі» делінген. 300 сериялы телефондарды 500 сериялы жиынтықтармен алмастыру 300 типті компоненттердің үлкен қорын жасады, олар өз қызмет мерзіміне жетпеген. 1950 жылдары жаңа телефон қызметіне деген сұраныстың өсуі өндіріс қуатына қысым жасады, ал Bell жүйесі бұл мәселені ескі компоненттерді қайта пайдаланып, 302 телефон жиынтықтарын жаңа, заманауи корпуспен жаңарту арқылы шешті, олар сырттан 500 модельдеріне ұқсас болғанмен, электрлік жағынан ескі 302 телефондарымен бірдей болды. Бұл бағдарлама 1955 жылы басталды, ал қайта жаңартылған жиынтық 5302 модельді телефон деп аталды. Ол 1960 жылдардың ортасына дейін әр Bell операциялық компаниясының жөндеу шеберханаларында, Western Electric зауыттарының құрастыру желілерінде емес, өндірілді. 1949 жылғы өріс сынақтарынан бастап 1953 жылға дейін 500 типті телефонның тек қара түсті жиынтықтары ғана өндірілді. Түсті телефондар 1954 жылдан 1957 жылға дейін бірнеше кезеңдерде енгізілді, өндіріс қуаты жетілдіріліп, материалдарды таңдау процестері аяқталғаннан кейін. 1960 жылдары, 1963 жылдың қараша айында телефон желісінің әртүрлі аймақтарында тондық шалу қызметі енгізілгеннен кейін, негізгі 500 типті шасси жаңа корпус пен бет панелімен және он түймелі басқыш пернелі панельмен жабдықталды. Бұл 1500 модельді телефон деп белгіленді, ал 1968 жылы он екі түймелі 2500 модель енгізілді. 1970 жылдары модульдік жалғау технологиясына көшілді, сымдарды қатты сымдардан екі шетінде 4P4C қосқыштары бар сымдарға және желілік сым үшін 6P4C плагиндерге алмастыру жүзеге асырылды.

Меншік және AT&T-дан бөліну

АҚШ-тағы көптеген телефондар сияқты, 500 сериялы телефондар да жергілікті Bell Operating Company компаниясына тиесілі болған және клиенттерге ай сайын жалға берілетін. Телефондардың стилі мен түсі шектеулі болды. AT&T, операциялық компаниялардың негізгі иесі және Western Electric, желілерінің техникалық тұтастығын сақтау және бәсекелестіктен қашу үшін басқа өндірушілердің телефон құрылғыларын сатып алуына және пайдалануына қатысты қатаң саясатты күштеп жүзеге асырды. 1968 жылдан бастап Western Electric компаниясы жасаған көптеген телефондардың корпусына "BELL SYSTEM PROPERTY – NOT FOR SALE" (БЕЛЛ СИСТЕМАСЫНЫҢ МҮЛКІ – САТЫЛМАЙДЫ) деген жазу қалыптастырылған. Телефондарға кейде телефонды басқаратын компанияның атын көрсететін стикер немесе сиямен басқан мөр жабыстырылатын. Тұтынушылар басқа өндірушілерден телефондар сатып ала бастағаннан кейін, AT&T-нің үшінші тараптық жабдықтарға тыйым салуына қарсы сот шешімдерінен кейін, AT&T Design Line телефон сериясы бойынша саясатын өзгертіп, клиенттерге телефон корпусын сатты, бірақ электрлік компоненттерге меншік құқығын сақтап қалды, сондықтан клиенттер AT&T-ге ай сайын жалға алу төлемін төлеуге міндетті болды. 1983 жылы сот Bell System компаниясын бөлуге бұйырғаннан кейін, AT&T өздері құрған American Bell бөлімшесі арқылы телефондарды тікелей халыққа сата бастады. Көптеген клиенттерге жалға алған телефондарын сатып алу мүмкіндігі ұсынылды. AT&T 1986 жылы АҚШ-тағы тұтынушыларға арналған телефон өндіріс орналастыруларын жабылып, өндірісті Сингапур, Қытай және Таиландқа, ал 1990 жылдары Мексикаға көшірді, бұл оларға телефондарды төмен құнмен өндіруге мүмкіндік берді.

Дизайн ерекшеліктері

Western Electric 500 моделі бұрынғы телефондарға қарағанда бірнеше дизайндық ерекшеліктерін жақсартты. 302 моделінде циферблат және ілгек түрлендіргіш металл немесе пластикалық корпусқа тікелей орнатылған болса, 500 телефонының барлық жұмыс бөліктері негіз тақтасына орнатылған, ал корпуста тек ілгек түрлендіргішті іске қосу үшін екі иінтірек болды, қолдық телефонды алғанда. Осылайша телефонды корпуссыз оңай сынап, жөндеуге болады. Бұл дизайн өндіріс және қызмет көрсету тиімділігін арттырды. Алдыңғы 302 моделінде цифрлар мен әріптер ротациялық дөңгелектің тесіктері арқылы көрсетілген эмальмен қапталған цифрлық тақта орнатылған. Ұзақ жылдар бойы қолданылғандықтан, жазулар мен нөмірлер, тіпті фарфор жабыны да тозығып кетті. 500 моделінің дизайны екі рет инъекциялық қалыптау арқылы таңбаларды пластикке қалыптау арқылы жақсартылды. Бұл дизайн 1500 және 2500 сериялы телефондарға көшірілді және тонустық пернелерде тозуды жою үшін қолданылды. 500 моделіндегі сандар мен әріптер циферблат табағының шетіне жылжытылды, оларды циферблат тынығу орнына оралған кезде де, көптеген бұрыштардан көруге болады. Тікенек әлі де артқа айналып жатқанда, келесі санды тезірек теру үшін саусақты орналастыруға көмектесетін нысана ретінде саусақ тесіктерінің ортасына нүктелер орналастырылды. Көптеген сынақтардан кейін, бұл құрылым нөмірді теру қателерін азайтып, әр цифрды теру жылдамдығын секундының үлесімен арттырды. 500 сериясы көптеген металл бөлшектерді, әсіресе циферблатты, әлдеқайда берік нейлон бөлшектермен алмастырды. Дрейфустың дизайны кейіннен 1963 жылы алғаш рет жарияланған сенсорлық тондар қызметіне жақсы бейімделді. Ең алғашқы эксперименталды сенсорлық телефондар түпнұсқа Дрейфус дизайнын өзгертпей-ақ қолданды; пернетақта, әр түрлі орналасуда, циферблаттың ашылуындағы дөңгелекке орналастырылды, ал абонент нөмірі төменгі шағын терезеде көрсетілді. 1500 және 2500 модельдері бұрышты дизайн стилін қабылдады; бастапқы дизайнның қисықтары ұсақ қабырғалы бет пластинаның айналасындағы көтерілген жиектерге айналды, оның ортасында пернетақта мен нөмір терезесі орналасқан. Электрлік және акустикалық жағынан 500 сериялы телефондар өз алдыңғыларына қарағанда тиімділігі мен күшейту сипаттамалары жақсы болды. Тарату тиімділігі 5 дБ жоғары болды, ал қабылдау тиімділігі 300 сериялы телефондарға қарағанда ұзақ желілерде 2,5 дБ жақсы болды. Маңызды жақсарту автоматты күшейтуді реттеу үшін теңестіру схемасын пайдалану болды. Бұл жиынтықтарды орталық кеңседен қысқа немесе ұзақ жергілікті желілерде бірдей тиімділікпен пайдалануға болады. Осы тиімділікті жүзеге асыруға көмектесу үшін G типті телефондар жаңадан жасалды. F сериясының ескі телефондары дыбыстық және электрлік тиімділігінің ең жоғарғы деңгейінде жұмыс істеді. G телефоны көптеген телефондарда, соның ішінде қоғамдық телефондарда стандартты телефон болып қала береді. Бастапқы жылдары, 1950 жылдан 1953 жылға дейін 500 моделі тек қара түсті металл дөңгелекпен шығарылды. 1954 жылы түрлі-түсті телефон жиынтықтары піл сүйегі, жасыл, қара сұр, қызыл, қоңыр, беж, сары және көк түстерде қол жетімді болды. 1955 жылға дейін түсті бөлшектер пайда болғанға дейін сұр, көк, сары және қызыл жиынтықтар қара циферблаттармен құрастырылды. Корпусы түсті пластиктен жасалған қара жиынтықтар сияқты екі түсті нұсқалар да қол жетімді болды. 1963 жылдан бастап Дрейфус дизайны жаңадан жарияланған Touch Tone® қызметіне жақсы бейімделді. Сынақ кезеңінде циферблат пернетақта мен телефон нөмірін қамтитын дөңгелек жабықпен ауыстырылды. 1500 және 2500 модельдері тікбұрышты дизайн стилін қабылдады; бастапқы дизайнның қисықтары ұсақ қабырғалы бет пластинаның айналасындағы көтерілген жиектерге айналды, оның ортасында пернетақта мен нөмір терезесі орналасқан. Стандартты сенсорлық телефондар үш бағаннан және төрт қатардан тұратын түймешіктер желісінде он екі DTMF сигналын шығарады. Ал кейбір арнайы мақсаттағы телефондарда АВТОВОН жүйесіндегі қызмет басымдықтары үшін А, В, С және D DTMF сигналдары үшін төртінші бағандық кілттер бар. Бастапқы жиынтықтарда транзисторлы осциллятор қолданылған, ал жаңалары интегралды схеманы қолданады. 1500 моделінде тек он цифрлы баспағаттар болған, ал 2500 моделі 12 пернелі және "*" және "#" DTMF сигналдарын қамтиды, бұл дауыстық жауап беру жүйелері мен шақыруларды басқару сияқты озық қызмет көрсету мүмкіндіктерінде қажетті қосымша сигнал беруге мүмкіндік береді.

Басқа өндірушілер

1950 жылдардың басында 500 үлгісіндегі телефондар ITT Kellogg (қазір Cortelco) лицензиясы бойынша да шығарылды, олар бастапқы айналмалы дизайнды Cortelco ITT 500AS (үстел телефоны) және Cortelco ITT 554AS (қабырға телефоны) ретінде сатуды 2007 жылдың 1 қаңтарында тоқтатуға дейін жалғастырды. Бұл үлгіні Канадада Northern Electric компаниясы да өндірді, ол кейін Northern Telecom компаниясына айналды. Cortelco 500 модельінің диалсыз нұсқасын, 89001047PAK моделі ретінде шығаруды жалғастыруда; бұл телефон тек ашық қызыл түсте қолжетімді. Stromberg Carlson (қазір Siemens компаниясының бөлігі) де 1950-1980 жылдар аралығында телефондар жасады. 500 модельінің кейбір заманауи көшірмелері де бар. Олар сыртқы түрінен бастапқы нұсқасына ұқсас болғанымен, ішкі құрылысы түпнұсқадан мүлдем өзгеше, соның ішінде оптикалық технологияға негізделген айналмалы тональды дискреті бар.

1500 үлгісі

Western Electric 1500 телефоны 500 үлгісін 0-ден 9-ға дейінгі сандарды теруге арналған түймелі панельмен жаңғыртып жасады. Ол 1963 жылдан 1968 жылға дейін өндірілді. Негізгі 1500D бір сызылды модельінен басқа, 1500 сериясына көптеген ұқсас нұсқалар мен қосымша мүмкіндіктері бар арнайы модельдер де кірді. Оларға гарнитура ұясы, 2 сызылды жиынтықтар (1510F), кілтті жиынтықтар (1560), қоңырау басқарушылар, панельді телефондар (1750), өнеркәсіптік телефондар (1520) және автоматты дискеттер (1660) кіреді.

2500 үлгісі

1960 жылдардың аяғына қарай, кейбір салалардағы интерактивті жауап беру жүйелеріне он цифрдан астам қосымша сигнал қажет болды. 1968 жылы батырмалы телефон тақтасына екі қосымша перне – * (жұлдызша) және # (решетка) қосылды, бұл 2500 типті телефонның пайда болуын белгіледі. Қосымша пернелер 0 пернесінің екі жағына орналастырылды, 4х3 пернелік матрицаны толықтырды. Бастапқыда көптеген клиенттер бұл пернелерді пайдаланбады, бірақ кейіннен тік қызмет кодтары мен дауыстық хабарламалар менюінде қолданылатын болды. 1974 жылы модульдік қосылыстар енгізілген кезде 2500 телефоны телефондық гарнитура мен желілік кабельдерге модульдік қосылыстармен жабдықталды, нәтижесінде типтік белгілемелеріне M әрпі қосылды, мысалы, 2500DM. Бастапқы бір желілік модельден басқа, 2500 сериялы модельге көптеген ұқсас нұсқалар мен қосымша мүмкіндіктері бар арнайы модельдер кірді. Оларға гарнитура ұясы бар жиынтықтар, 2 желілік жиынтықтар, пернелік жиынтықтар (2560), қоңырау басқарушылар, панельді телефондар (2750), өнеркәсіптік телефондар (2520), автоматты шалу құрылғылары (2660) кірді. Өзінің ең жақсы кезеңінен қарағанда сирек болғанымен, 2024 жылға дейін бірнеше компаниялар, негізінен Cortelco, жаңартылған 2500 модельдерін, негізгі жиынтықтарды және ілмек жарқырауы мен хабарлама күту индикаторы бар түрлі нұсқаларда шығаруда.

Танымал мәдениетте

Model 500 сериясы және оның ерекше сақинасы 20-шы ғасырдың соңындағы АҚШ және Канада фильмдері мен теледидарында кеңінен таралған. Model 500 мылтықтары "Нағыз жалған" фильмінде қару ретінде бейнеленген.