Кіріспе

2007 жылғы BioShock — 2K Boston (кейін Irrational Games) және 2K Australia компаниялары жасаған, ал 2K баспасынан шыққан 2007 жылғы бірінші тұлғалық атыс ойыны. BioShock сериясының тұңғыш ойыны, ол 2007 жылдың тамызында Microsoft Windows және Xbox 360 платформалары үшін жарық көрді; ал 2008 жылдың қазан айында Irrational, 2K Marin, 2K Australia және Digital Extremes компаниялары жасаған PlayStation 3 нұсқасы шықты. Ойын, ойыншы кейіпкері Джек су астындағы Рэпчур қаласын ашады, бұл қаланы бизнес-магнат Эндрю Райан оқшауланған утопия ретінде салған. АДАМ атты, адамнан артық күш беретін гендік материалдың табылуы қаланың құлдырауына бастады. Джек Рэпчурден қашуға тырысады, мутацияға ұшыраған және механикалық жандармен күреседі, сонымен қатар қалада қалған саналы азаматтармен араласып, қаланың өткені туралы біледі. Ойыншы қару-жарақ қолдану, бірегей қабілеттер беретін плазмидтерді пайдалану және Рэпчурдің қорғанысын қарсы пайдалану сияқты әртүрлі тәсілдермен жауларды жеңе алады. BioShock концепциясын Irrational компаниясының креативті директоры Кен Левин жасады, ол 20 ғасырдың дистопиялық және утопиялық ойшылдары Айн Рэнд, Джордж Оруэлл және Олдус Хаксли, сондай-ақ Джон Д. Рокфеллер кіші және Уолт Дисней сияқты тарихи тұлғалардың идеяларын қамтиды. Ойынға рөлдік элементтер қосылған, бұл ойыншыға жаулармен күресу үшін жасырын тактика қолдануға, сондай-ақ кейіпкерлерді құтқару немесе өлтіру бойынша моральдық таңдау жасауға мүмкіндік береді. Бұған қоса, ойын Resident Evil сериясы сияқты қорқыныш жанрынан да элементтер алған. BioShock, System Shock сериясының рухани жалғасы болып саналады, онда Irrational командасының көптеген мүшелері, Левин де бар, бұрын жұмыс істеген. BioShock жоғары мақтауға ие болды және сыншылар оның сюжеті, тақырыптары, визуалды дизайны, атмосферасы және геймплейі үшін ерекше жоғары баға берді. Ол жасалған ең ұлы бейнеойындардың бірі және бейнеойындардың өнер формасы ретінде көрсетілімі деп есептеледі. BioShock-тан кейін 2010 және 2013 жылдары BioShock 2 және BioShock Infinite атты екі жалғасы шықты. Консольдық нұсқаларынан кейін BioShock-тың macOS және мобильдік платформаларға портталған нұсқалары да жарық көрді. Ойынның жаңартылған нұсқасы Microsoft Windows, PlayStation 4, Xbox One және Nintendo Switch платформаларында BioShock: The Collection жинағының құрамында шықты.

Орнату

BioShock оқиғасы 1940 жылдары жеке бизнес магнаты Эндрю Райан жоспарлаған және салған су астындағы үлкен қала Раптурада өтеді. Ол қоғамның элитасы үкімет бақылауынан және "тар шеңберлі моральдан" тыс гүлдену үшін утопия құруды қалаған. Бұл философия өнер мен ғылым саласында айтарлықтай жетістіктерге әкелді, соның ішінде "АДАМ" аталған зат табылды: мұхит түбіндегі теңіз құрттарының бір түрінен жасалатын, гендерді өзгертетін қуатты зат. АДАМ "плазмидтерді" – телекинез және пирокинез сияқты қадір-қасиетті күштер сыйлайтын мутагенді сарысуларды жасауға мүмкіндік берді. Раптурды қорғау және оқшаулау үшін Райан жер бетімен кез келген байланысты тыйым салды. Раптура гүлденген сайын байлықтың теңсіздігі артты, ал қылмыскер Фрэнк Фонтейн өзінің ықпалын құқығынан айырылған жұмысшы табына пайдаланып, заңсыз кәсіпорындар құрып, Райанмен теңесе алатын билікке ие болды. Докторлар Бригид Тененбаум мен И Сучонгпен бірге Фонтейн плазмидтер мен гендік тониктерді зерттеуге арналған жеке компания құрды. АДАМның құнарлылығына тәуелділік артқан сайын, Фонтейн жетім қыздардың асқазандарына имплантталған құрттар арқылы АДАМды жасырын түрде жаппай өндірді, оларды "Кішкентай әпкелер" деп атады. Фонтейн полициямен болған атыста қаза тапты, ал Райан оның мүлкін, соның ішінде Кішкентай әпкелерге де бақылауды жүзеге асыру мүмкіндігін пайдаланды. Соңынан, кедейлердің арасынан Атлас есімді адам көтеріліп, Райанға қарсы зорлық-зомбылыққа толы революция бастады, екі тарап та плазмидтермен күшейтілген адамдарды ("Сплицерлер" деп аталды) бір-біріне қарсы соғыс жүргізу үшін пайдаланды. Кішкентай әпкелерді қорғау үшін Райан "Үлкен әкелерді" жасады: генетикалық түрлендірілген адамдар, олар хирургиялық жолмен алып, қимылсыз суға бату костюмдеріне енгізілді, Кішкентай әпкелер АДАМды өлген денелерден жинағанда оларды сүйемелдеу үшін.

Ойын процесі

BioShock – рөлдік элементтері мен жасырын тактикасы бар бірінші тұлғадан атылатын ойын, және System Shock 2-ге ұқсас. Ойыншы Джек рөліндегі оқиғаларға қатысып, Rapture қаласы арқылы әртүрлі мақсаттарға жетеді. Ойын барысында ойыншы көптеген қарулар мен плазмидтерді жинап алады. Ойыншы кез келген уақытта бір белсенді қару мен бір белсенді плазмидті ауыстыра алады, бұл оған белгілі бір жауларға қарсы тиімді шабуыл комбинацияларын табуға мүмкіндік береді, мысалы, алдымен Сплицерді тоқ соққысына ұшыратып, содан кейін ағытқышпен соққыға түсіру. Қарулардың қолданылуы оқ-дәрінің мөлшерімен шектеледі, көптеген қарулардың қосымша әсерлері бар екінші оқ-дәрі түрлері бар, мысалы, отпен зақымдайтын оқтар. Плазмидтерді қолдану үшін EVE сарысуы жұмсалады, оны ойыншы жинаған EVE шприцтерімен немесе темекі мен алкогольді пайдалану арқылы толықтыра алады. Ойыншының денсаулығы зақым алғанда төмендейді. Ойыншы Rapture қаласынан табылған тағам немесе медициналық жиынтықтармен денсаулығын қалпына келтіре алады. Егер ойыншының денсаулығы нөлге жетсе, ол соңғы Vita камерасында шектеулі денсаулық пен EVE мөлшерімен қайта жаңғырылады. Ойынға жаңарту Vita камераларын өшіруге мүмкіндік береді, сонда кейіпкер өлген жағдайда ойыншы сақталған ойынды қайта бастауы керек болады. Ойын қиындықтарға қарсы тұру үшін бірнеше мүмкіндіктер ұсынады. Тікелей шайқасқа қоса, ойыншы плазмидтерді жауларды тұзаққа түсіруге, жауларды бір-біріне қарсы қоюға немесе қауіпсіздік жүйелері мен мұнараларды қоса алғанда, жаулардан жасыру үшін жасырын тактиканы қолдануға болады. Ойыншы Rapture қаласының кез келген автоматтандырылған жүйесін бұзуға болады. Бұзу процесі Pipe Mania сияқты мини-ойында жүзеге асырылады, онда ойыншы тордың қарама-қарсы жағындағы екі нүктені шектеулі уақыт ішінде құбырлармен байланыстыруы керек, әйтпесе денсаулығы төмендеп, дабыл қағуы мүмкін. Ойын басында ойыншыға зерттеу камерасы беріледі. Жаулардың суреттерін түсіру арқылы ойыншы олар туралы білім жинақтайды, бұл болашақта осы жау түріне қарсы шабуылды күшейту және басқа да артықшылықтар береді. Ойыншы Rapture қаласын зерттеу және жеңілген жаулардың денелерінен ақша жинап алады. Бұл ақшаны автоматтарда оқ-дәрі, денсаулық, EVE және басқа да заттарды сатып алуға болады. Қауіпсіздік камералары сияқты автоматтарды да бұзуға болады, бұл заттардың бағасын төмендетуге мүмкіндік береді. Плазмидтерден басқа, ойыншы Джек күшін арттыру, EVE-ді тиімді пайдалану немесе зақымға төзімділігін арттыру сияқты пассивті бонустар беретін тониктерді жинап, сатып ала алады. Ойыншы бір уақытта тек шектеулі сандағы плазмидтер мен тониктерді белсенді ете алады және оларды Rapture қаласының әртүрлі станцияларында ауыстыра алады.

Ойынның дизайны

Бас әзірлеуші Кен Левин 1997 жылы Looking Glass Studios-тің бұрынғы мүшелерінен Irrational Games-ті құрды. Олардың алғашқы ойыны System Shock 2 болды, ол Looking Glass's System Shock-тің жалғасы еді және сыншылардан жоғары баға алғанмен, қаржылық сәттілікке жете алмады. Левин System Shock 2 ойынының жалғасын Electronic Arts компаниясына ұсынды, бірақ баспагер бұл идеяны алдыңғы ойынның нашар нәтижелеріне байланысты қабылдамады. 2002 жылы команда үш күштер тобына негізделген жаңа ойын механикасын ойлап тапты: ресурсты тасымалдайтын дрон, дрондарды қорғайтын қорғаушылар және ресурсты дрондардан алуға тырысатын орақшылар. Бұл идеялар кейін ойындағы Кішкентай әпкелер, Үлкен әкелер және Сплисерлер кейіптеріне айналды, бірақ бастапқыда нақты тақырыбы болған жоқ. Кен Левин культтан шығарушының әрекеттерін мысалға келтіреді: "[Адамдар] қыздарын, мысалы, лесбияндық қарым-қатынаста болған қыздарын бағдарламадан шығару үшін адамдарды жалдады. Олар оны ұрлап, қайта бағдарламалады, және ол өте қараңғы тұлға болды, сіз сол кейіпкерді сомдағансыз". Бұл оқиғаның бастапқы нұсқасы саяси мазмұнды болуы жоспарланған, кейіпкер сенатордың тапсырысымен жұмыс істеуі керек еді. Осы кезде оқиға мен оқиға орны өзгерді, әрекет екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі нацистердің тасталған зертханасында өтті, ол 21-ғасыр ғалымдарымен жақында ғана табылған еді. Десямжылдықтар бойы зертханалардағы генетикалық эксперименттер үш топқа бағытталған экожүйеге айналды. Бұл нұсқада BioShock-тың соңғы нұсқасында сақталған көптеген ойын элементтері болды, олардың өзі System Shock 2 тұжырымдарының ықпалында болды. Бұл элементтерге плазмидтер мен EVE-ді пайдалану, автоматтандырылған қауіпсіздік жүйелерімен күресу үшін жасырын тактиканы немесе басқа әдістерді қолдану, радио арқылы берілетін ойын емес кейіпкердің орта арқылы бағыттауы және аудио жазбалар мен қайтыс болған кейіпкерлердің "көлеңкелері" арқылы жеткізілетін сюжеттік элементтер кірді. 2004 жылғы көрсетілімдегі ойын механикасы шыққан BioShock нұсқасына ұқсас болғанымен, дизайн мен оқиға өзгерді, Левиннің айтуынша, бұл Irrational Games-тің ойын дизайнын басты орынға қою принципіне сәйкес келеді. Ол BioShock-қа үлкен әсер еткен Capcom-тың тірі қалу қорқынышты сериясы Resident Evil-ді атап өтті, "Resident Evil бізге қалай әсер еткенін көре аласыз" деді. Командаға, әсіресе, Resident Evil 4 үлкен әсер етті, оның ортаға, шайқасқа және құралдарға, ойын дизайны мен тактикалық элементтеріне, "ойын ойнату арқылы әңгіме айтуға" және инвентаризация жүйесіне, сондай-ақ "жауынгерлік ортаның ашық әрекет ету мүмкіндігін" қамтамасыз ету тұрғысынан ауыл деңгейіне әсер етті.

Оқиға мен тақырыптың дамуы

БиоШоқтың тақырыптық ядросы Левин Нью-Йорктегі GE ғимаратының жанындағы Рокфеллер орталығында серуендегенде қалыптасты. Ол ғимараттың арт-деко стилінің ерекшелігін және ғимарат маңындағы Atlas мүсіні сияқты бейнелерді байқады, бұл бірінші тұлғадан атыс жанрында кездеспеген кеңістіктер екенін түсінді. Ол Рэндтің "Атлас күресінде" жазған Объективизм идеяларын енгізді, яғни адамның қозғаушы күші өзімшілдік емес, қайырымдылық болу керек, және осы идеяны "Рапчур" қаласы мен Эндрю Райанның жұмысының философиясын түсіндіру үшін пайдаланды, оларды абсурдты деп санады және бұрынғы Рокфеллер мен жазбаларына жасаған байқауларымен байланыстырып, қарсыластың рөліне бейімдеді. Оқиғаға тағы да бірнеше элемент қосылды. Левин "шешек жасушаларын зерттеу және оған байланысты моральдық мәселелерге" қызығушылық танытты. Джекке жасалған сананы бақылау идеясын Лебретон ұсынды, ол "Манчжуриялық кандидат" сияқты фильмдерден шабыттанды, бұл ойыншының әрекеттерін шектеудің жақсы себебін беру үшін жасалды, дәстүрлі түрде зерттеуге болмайтын аймақтарға өтуге кедергі келтіретін жабық есіктерден айырмашылығы. Команда Джектің әрекеттерін белгілі бір сөзбен басқаруға келісті, бірақ Атластың нағыз табиғатын аша қоймайтын сөзді табуда қиналды. Левин "Сіз мейірімді боласыз ба?" фразасын ойынның маркетингтік материалдарымен жұмыс істегенде тапты, онда оқырманға "Тірі қалу үшін сіз адамдарды, тіпті күнәсіздерді өлтіресіз бе?" сияқты сұрақтар қойылды, кейін ол осы фразаны ойынның алғашқы сценарийіне енгізді. Хелквист бұл аянды қуанышпен қабылдады және ойынға тағы да Пасха жұмыртқаларын қосу керектігін жариялады: "Егер сіз бұл ойынды ұнатсаңыз, Пол Хелквист өз жұмысын жақсы атқарды". Ойынның сынақтан өтуі 2007 жылдың қаңтарында өтті, онда ойыншылардың алғашқы пікірлері көбінесе теріс болды, оның ішінде жағдайдың тым қараңғы болуы, қайда бару керектігін білмеу және сол кезде оңтүстік акцентімен сөйлейтін Атласқа сенімсіздік сезінуі (ол "жаман полковник Сандерс" деп сипатталды). Левин бұл тәсілді телешоудың басындағы ұшақ апатына теңеді, бұл кейіпкерлер мен оқиға орнын жылдам орнатуға мүмкіндік берді. 2018 жылғы сұхбатта Левин кейіпкерлердің бірнешеуін, соның ішінде Эндрю Райанды (Айн Рэндтен шабыттанған, ол еврей болған), Сандр Коэн мен Бриджид Тененбаумды еврей болып жазғанын, және барлығының Рапчурға өздерін жат сезінетін әлемнен қашу үшін келгенін айтты; Левин былай деді: "Бір жағынан орын ауыстыру, екінші жағынан – "Мен мұнда жатпаймын" деген сезім. Менің ойымша, еврейлер қайда болса да өзін толыққанды сезіне бермейді. "Егер бізге қашуға тура келсе не болады?" деген ой әрқашан болады". Бұл графикалық жақсарту сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, GameSpot былай деді: "Жерде тұрған су болсын немесе жарылыстан кейін теңіз суы болсын, оны көрген сайын сізді таң қалдырады". BioShock сонымен қатар Havok Physics қозғалтқышын пайдаланады, бұл ойын физикасын жақсартуға, ragdoll физикасын енгізуге және қоршаған орта элементтерінің өміршең қозғалысын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Windows нұсқасы Direct3D 10 (DirectX 10) және DirectX 9 бағдарламаларында жұмыс істеуге арналған, DirectX 10 нұсқасы қосымша су және бөлшектер әсерлерін қолдайды.

Саундтрек

BioShock лицензиялық музыканы және түпнұсқа саздықты қамтиды. 1930-шы, 1940-шы және 1950-ші жылдарға жататын лицензиялық музыканы Rapture қаласының ішінде фонограф арқылы естуге болады. Барлығы, ойын барысында 30 лицензиялық ән ойнатылады. Түпнұсқа саздықты Гарри Шайман жазған. Ол өзінің шығармаларын таңдалған лицензиялық музыкамен үйлестіруге, сонымен қатар Rapture қаласының атмосферасына сәйкес келетін "көңілді қорқынышты және кейде әдемі" әуендер жасауға тырысты. 2K Games 2007 жылдың 24 тамызында өздерінің ресми сайтында оркестрлік саундтрек альбомын жариялады. MP3 форматында қолжетімді, Гарри Шайманның құрастырған саздығында ойынның 22 трегінің ішіндегі 12-сі бар. Ойынның Limited Edition нұсқасына Моби мен Оскар The Punk-тың The Rapture EP ремикстері қоса берілді. Дисктегі үш ремикстелген тректерге "Beyond the Sea", "God Bless the Child" және "Wild Little Sisters" әндері кіреді; осы әндердің түпнұсқа жазбалары ойында бар. BioShock саздығы BioShock 2 арнайы басылымымен бірге винилдік пластинкада шығарылды.

Шығару және жылжыту

Ойынның алғашқы демо нұсқасы 2007 жылдың тамызында Xbox 360 және Microsoft Windows платформалары үшін қолжетімді болды. Бұл демо ойыншыны Rapture қаласымен, ойынның оқу бөлімімен және алғашқы деңгейлерімен таныстыратын бейнероликтерді қамтыды; сонымен қатар, демода қару-жарақ, плазмидтер мен тониктер де болды, олар толық нұсқада кейінірек ұсынылатын еді, бірақ ойыншыға жарияланған ойында болатын мүмкіндіктердің көбірек бөлігін ұсыну мақсатында енгізілді. Толық ойын осы платформалар үшін 2007 жылдың 21 тамызында жарық көрді. Xbox 360 нұсқасының алғашқы жаңартуы ойыншылардың хабарлаған ойын тұрақтылығымен байланысты мәселелерді түзету үшін шығарылғаннан кейін шамамен екі апта өткен соң шығарылды. Бірақ, жаңарту кейбір пайдаланушылар үшін ойынға қосымша проблемалар әкелгені анықталды, олардың ішінде кездейсоқ тоңулар, нашар кадр жиілігі және аудиомен байланысты мәселелер болды. Дегенмен, Irrational Games консольдің кэш жүйесі арқылы осы мәселелерді шешудің жолдарын ұсынды. 2007 жылдың желтоқсан айында Xbox 360 және Windows нұсқалары үшін ортақ жаңарту шығарылды. Жаңартуға қосымша контент кірді, мысалы, жаңа плазмидтер, Xbox 360 нұсқасы үшін жаңа жетістіктер және ойыншылар анықтаған көрініс бұрышы мәселелерін шешуге арналған қосымша графикалық параметрлер. (Төмендегі мәтінді қараңыз). Сондай-ақ, жаңарту ойынды қиындату үшін ойыншылар сұраған Vita Chambers-тің пайдалануын өшіру опциясын, сонымен қатар Vita Chambers-ті пайдаланбастан, ең қиын деңгейде ойынды аяқтауға арналған жетістікті қосты.

Порттар

2007 жылдың тамызында өткен сұхбатында BioShock-тың PlayStation 3 нұсқасының болу мүмкіндігі туралы сұраққа Кен Левин тек сол кезде "PS3 әзірлемесі жүргізілмегенін" айтқан еді; бірақ 2008 жылдың 28 мамырында 2K Games ойынның PlayStation 3 нұсқасын 2K Marin жасап жатқанын растады және ол 2008 жылдың 17 қазанында жарық көрді. Джордан Томас PlayStation 3 нұсқасының режиссері болды. Ойынның түпнұсқа Xbox 360 нұсқасына қарағанда графикалық жақсартулар болмаса да, PlayStation 3 нұсқасы 360 нұсқасындағы жаңарту арқылы енгізілген "горизонталь плюс" деп аталатын кең экран опциясын ұсынды, ал кескіндер DVD нұсқасына қарағанда әлдеқайда жоғары сапада болды. Қосымша контент тек PlayStation 3 нұсқасы үшін шығарылды. Бір қосымша – "Тірі қалғандар режимі", онда жаулар күшейтілді, ал Vita Chambers қолданғанда денсаулықты аз қалпына келтірді, бұл ойыншыны жауларға жақындауда шығармашылыққа ие болуға және ойынның сирек қолданылатын плазмидтерін жиі пайдалануға мәжбүр етті. BioShock сонымен қатар Trophy жүйесі мен PlayStation Home-ды қолдайды. Демонстрациялық нұсқасы PlayStation Store-да 2008 жылдың 2 қазанында қолжеткілі болды. PlayStation 3 нұсқасы үшін жаңарту 2008 жылдың 13 қарашасында шығарылды, ол кейбір графикалық қателерді және қолданушылар консольді қайта жүктеуге мәжбүр болған тұрақсыздықтарды жоюға арналған. Бұл жаңарту "Challenge Room" және "New Game Plus" мүмкіндіктерін де қамтыды. BioShock 2009 жылдың 7 шілдесінде PC және Xbox 360 платформаларында The Elder Scrolls IV: Oblivion ойынымен бірге қосарланған жинақ ретінде шығарылды. OS X жүйелеріне жасалған портты Feral Interactive жасады және ол 2009 жылдың қазан айында жарық көрді. 2008 жылдың басында IG Fun BioShock-тың ұялы телефондарға арналған нұсқасын жасау және жариялау құқығын алды. Бұл нұсқа түпнұсқаның сюжеті мен ойын элементтерінің көп бөлігін қайта жасайтын жоғарыдан төменге қаратылған екі өлшемді платформалық ойын ретінде жасалды; IG Fun Irrational компаниясымен бірлесіп, ойынға қалдыруды қалаған маңызды оқиға элементтерін анықтады. IG Fun толық сюжетті бір ұялы ойынға сыйдыра алмайтынын түсінді, сондықтан оны үш "эпизодқа" бөлуді жоспарлады. Бірақ тек бірінші эпизод ғана жарық көрді. Tridev компаниясы BioShock 3D деп аталған тағы бір ұялы портты жасады, ол 2010 жылы шығарылды. Ойынның көп бөлігі бір ғана кескінге дейін азайтылды, ал негізгі ойын қозғалтқышы ұялы телефондардың сол кездегі мүмкіндіктеріне байланысты төмен ажыратымдылықтағы және аз көпбұрышты модельдерді пайдалануға мәжбүр болды. 2K China студиясы жасаған iOS құрылғыларына арналған порт 2014 жылдың 27 тамызында жарық көрді. iOS нұсқасы толыққанды және түпнұсқа Xbox 360 және Windows нұсқаларымен функционалды түрде үйлеседі, сенсорлық экрандағы виртуалды геймпадты немесе Bluetooth арқылы қосылған контроллерді пайдалану мүмкіндігін ұсынады және iOS құрылғылары үшін оңтайландырылған графикалық қозғалтқышқа ие. Бірақ ойын 2015 жылдың қыркүйегінде App Store дүкенінен алынып тасталды, себебі iOS 8.4-ке жаңарған көптеген пайдаланушылар үшін ойынды ойнау мүмкін болмай қалды, ал жаңарту туралы әңгімелер болғанымен, 2K өкілі ойынды алып тастау туралы шешімді әзірлеуші жасағанын мәлімдеді. Кейін 2K жаңа бағдарламалық жасақтамамен үйлесімділік мәселелерін шешуге тырысатынын және мәселелер шешілгеннен кейін ойынды қайта жариялайтынын хабарлады. Алайда, 2017 жылдың қаңтарында 2K ресми түрде ойынның жаңа iOS жүйелерімен үйлесімділігін қолдауды тоқтататынын мәлімдеді.

Сыни жауап

BioShock, Metacritic бойынша, "жалпы танылған" деп бағаланған, ойын Xbox 360 және Microsoft Windows үшін 96/100, ал PlayStation 3 үшін 94/100 орташа ұпай алды. Wired ойын туралы хабарламасында Левинмен қысқа сұхбаттасуда Айн Рэндтің байланысын (Эндрю Райанның ішінара анаграммасы) атады. Chicago Sun Times журналының шолуында: "Айн Рэндтің фантастикасы мен философиясы негізінде тартымды және көңілді видео ойын жасауға ешкім қабілетті болмайды деп ойлаған едім, бірақ 2K Games мұны жасады – ойын ойнағанда ойлануға мәжбүр ететін сирек, ересек видео ойын". Los Angeles Times газетінің шолуында: "Әрине, ойнау қызықты, көрінісі таң қалдырады және басқару оңай. Бірақ ол басқа ешбір ойын жасаған емес бір нәрсені жасайды: ол сізді шынымен сезіндіреді". The New York Times сыншысы оны "ақылды, әдемі, кейде қорқынышты" деп сипаттап, былай деді: "Өзінің қозғағыш, моральға негізделген сюжетімен, талғамды көркемдік шешімдерімен және керемет дауыстануымен BioShock жасалған ең жақсы ойындардың қатарында өз орнын иелене алады". GameSpy BioShock-ты "ұмытылмас атмосферасы" үшін мақтады, ал Official Xbox Magazine оның "ұғымсыз керемет сюжеті" мен "керемет саундтрек және дыбыс эффектілері" үшін жоғары бағалады. Ойын және ұрыс жүйесі тегіс және ашық болғаны үшін мақталды, ал графикалық элементтердің, мысалы, судың сапасы жоғары бағаланды. Дегенмен, сыншылар BioShock-та бірнеше кемшіліктерді атап өтті. "Vita Chambers" деп аталатын қайта жаңарту жүйесі, жеңілген ойыншыны жартылай денсаулықпен қайта тірілтеді, бірақ жаулардың денсаулығын өзгертпейді, бұл жауларды тек табандылықпен жеңуге мүмкіндік береді және ойынның маңызды кемшіліктерінің бірі ретінде сынға ұшырады. IGN Xbox 360 нұсқасының басқаруы мен графикасы PC нұсқасынан нашар екенін атап өтті, себебі қару немесе плазмидтерді ауыстыру PC-дегі тышқанды қолдану арқылы 360 радиалды мәзірінен гөрі оңай, сондай-ақ графикасы жоғары ажыратымдылықта сәл жақсырақ. Кейбір сыншылар splicers-тің жауынгерлік мінез-құлқының жеткіліксіз әртүрлілігін (олардың AI мінез-құлқы жетілмегенін) және моральдық таңдаудың қызықты болу үшін "қара және ақ" екенін айтты. Джонатан Блоу сияқты кейбір сыншылар мен эссешілер ойынның ойыншыға ұсынған "моральдық таңдауы" (кішкентай әпкелерді құтқару немесе жинау) кемшілікке ұшырағанын айтты, себебі олар үшін бұл ойынға нақты әсер етпейді, бұл оларды әпкелердің маңызды емес механика екеніне әкелді. Polygon-нан Даниэль Фридман Блоумен келісіп, ойыншы кішкентай әпкелерді өлтірудің орнына құтқарып қалған жағдайда ADAM сыйақыларының 10% -ын жоғалтатынын атап өтті және бұл ойынның қиындық деңгейінің бөлігі ретінде жақсырақ енгізілген болар еді деп ойлады. LucasArts-тың бұрынғы әзірлеушісі Клинт Хокинг BioShock-тың сюжеті мен механикасы арасында "людонаративтік диссонанс" бар екенін мәлімдеген эссе жазды, себебі ол сюжетті басқаларға көмектесудегі өзімшілдікті жақтап тұрғандай көріп, ойынның өзі Little Sisters-тің есебінен өзімшілдікке шақырады деп санайды.

Марапаттар

E3 2006 көрмесінде BioShock-ке бірнеше "Жылдың үздік ойындары" сыйлығы берілді, оның ішінде GameSpot, IGN, GameSpy және GameTrailers-тің "Жыл трейлері" де бар. BioShock 2007 жылғы Лейпциг ойындар конференциясында ең жақсы Xbox 360 ойыны деп танылды. Ойынның шығуынан кейін, 2007 жылғы Spike TV Video Game Awards BioShock-ты "Жыл ойыны", "Ең жақсы Xbox 360 ойыны" және "Ең жақсы түпнұсқа музыка" деп атады, сондай-ақ төрт номинацияға ұсынды: "Ең жақсы атқыштар", "Ең жақсы графика", "Ең жақсы ПК ойыны" және "Ең жақсы саундтрек". Ойын 2007 жылғы BAFTA "Ең жақсы ойын" сыйлығын да жеңіп алды. X Play оны "Жылдың ойыны", "Ең жақсы түпнұсқа саундтрек", "Ең жақсы жазу/оқиға" және "Ең жақсы көркемдік режиссура" деп таңдады. Game Informer 2007 жылы BioShock-ты "Жылдың ойыны" деп жариялады. IGN-нің "2007 жылдың үздіктері" байқауында BioShock "2007 жылдың ойыны" номинациясына ұсынылып, "Жылдың ең жақсы ПК ойыны", "Ең жақсы көркемдік дизайн" және "Дыбыстың ең жақсы қолданылуы" сыйлықтарын жеңіп алды. GameSpy оны жылдың үшінші ең жақсы ойыны деп таныды және BioShock-қа "Ең жақсы дыбыс", "Оқиға" және "Көркемдік бағыт" бойынша сыйлықтар берді. GameSpot ойынды "Ең жақсы оқиға" үшін марапаттады, ал GamePro BioShock-қа "Ең жақсы оқиға", "Xbox 360" және "Ең жақсы жеке ойыншыға арналған атқыштар" сыйлықтарын табыстады. BioShock 2008 жылғы Game Developers Choice Awards-та "Ең жақсы көркемдік өнер", "Ең жақсы жазу" және "Ең жақсы дыбыс" жүлделерін жеңіп алды. AIAS-тің 11-ші жылдық Interactive Achievement Awards марапаттарында BioShock он екі номинациямен марапатталды, соның ішінде "Ойын индустриясындағы ең жақсы инновация", "Жылдың ең жақсы экшн ойыны" және "Жылдың жалпы ойыны" сияқты маңызды санаттар бар; нәтижесінде "Көркемдік бағыт", "Түпнұсқа музыкалық композиция", "Дыбыс дизайны" және "Оқиғаны дамыту" бойынша ерекше жетістіктері үшін марапатталды. Guinness World Records ойынды 2008 жылғы Guinness World Records: Gamer's Edition басылымында "Ең танымал Xbox Live демосы" рекордымен марапаттады. BioShock Game Informer тізіміндегі "Ең жақсы 10 видео ойынның басталуы" бойынша бірінші орынды иеленді. GamesRadar Bioshock-ты барлық уақыттағы ең жақсы 12 ойынның бірі деп атады. 2011 жылы BioShock көрерменді BioShock әлеміне енгізгені және оның ұзаққа созылған әсері үшін GameTrailers-тің "Барлық уақыттың ең жақсы 100 видео ойын трейлері" тізімінде 1-орынды иеленді. 2012 жылдың тамызында IGN оны 2006 жылдан бері шыққан ең жақсы ПК ойындарының тізіміндегі ең жақсы 25 заманауи ПК ойыны деп бағалады. 2012 жылдың қарашасында Time журналы оны барлық уақыттағы ең ұлы 100 видео ойынның бірі деп атады. 2015 жылдың шілдесінде USgamer The 15 Best Games Since 2000 тізімінде ойын 9-орында тұрды.

Сатылымдар

Xbox 360 нұсқасы 2007 жылдың тамызында 490 900 данамен үшінші ең көп сатылған ойын болды. The Wall Street Journal басылымы Take Two Interactive компаниясының акциялары ойынның өте жағымды алғашқы сыннан кейін бір апта ішінде "шамамен 20 пайызға өскенін" хабарлады. Take Two Interactive 2008 жылдың 5 маусымына дейін BioShock ойынының 2,2 миллионнан астам данасы таратқандығын мәлімдеді. 2008 жылдың 10 маусымындағы сұхбатында Nvidia компаниясының контент бизнесін дамыту вице-президенті Рой Тейлор ПК нұсқасының бір миллионнан астам данасы сатылғанын айтты. Take Two Interactive компаниясының төрағасы Штраус Зельниктің сөзіне сүйенсек, 2009 жылдың маусымына дейін ойынның шамамен 3 миллион данасы сатылды. 2010 жылдың наурызына қарай BioShock ойыны 4 миллион дана сатылды.

Компьютерлік техникалық мәселелер және DRM

Windows-тың алғашқы нұсқасы ойыншылар тарапынан бірнеше кемшіліктері үшін сынға ұшырады. Ойын SecuROM көшірмеден қорғаумен шығарылды, ол 2K Games серверлерінен интернет арқылы белсендіруді қажет етті; осы серверлердің қолжетімсіздігі Австралияда ойынның түнгі сағаттардағы шығарылымын тоқтатуға себеп болды. Ойыншылар SecuROM ойынды екі рет белсендіруге шектеу қойғанын анықтады; пайдаланушылардың пікірлері 2K Games-ті белсендіру санын бесе дейін арттыруға және кейіннен пайдаланушыларға бұрынғы белсендірулерді өздері қайтаруға мүмкіндік беретін құрал ұсынды. Соңында 2K Games белсендіру шегін жойды, бірақ ойынның дүкенде сатылатын нұсқаларында белсендіру процесі сақталып қалды. Levine олардың белсендіру процесіне жасаған алғашқы қадамының дұрыс болмағанын мойындады, бұл ойынның бастапқы кезеңінде олардың беделіне нұқсан келтірді. SecuROM бағдарламалық жасақтамасы кейбір антивирустар мен зиянды бағдарламаларды анықтаушыларды оның зиянды екеніне көндірді. 2K Games ойыншыларға бағдарламалық жасақтаманы орнату кезінде ешқандай зиянды код немесе руткит орнатылмайтынын мәлімдеді. Дегенмен, ойыншылар ойынды жойған кезде SecuROM бағдарламалық жасақтамасының бір бөлігі толыққанды жойылмайтынын байқады. BioShock-тың графикалық мүмкіндіктерінің кейбірі де ойыншылар тарапынан сынға ұшырады. Ойынның алғашқы нұсқасы кең экранды мониторларға сәйкес келу үшін көру бұрышының жоғарғы және төменгі бөліктерін кесіп тастағаны анықталды, нәтижесінде 4:3 мониторлармен салыстырғанда көлденең емес, тік көрініс азайды, бұл әзірлеушінің кең экранды қалай қолдану жоспарлағаны туралы алғашқы хабарламаларына қайшы келді. Кейін 2K Games көру бұрышын таңдау әзірлеу кезінде жасалған дизайн шешімі болғанын мәлімдеді. Irrational 2007 жылдың желтоқсанындағы жаңартуда "Горизонтальді FOV Lock" опциясын қосты, ол кең экранды пайдаланушыларға тік бөлігін кеспей, көру бұрышын кеңейтуге мүмкіндік берді. BioShock сонымен қатар 2004-2005 жылдары жоғары деңгейлі графикалық карталар саналған және BioShock шыққан кезде Valve Steam платформасы арқылы жиналған мәліметтерге сәйкес, аппараттық құралдардың шамамен 24% құраған пиксельдік шейдер 2.0b бейне карталарын (мысалы, Radeon X800/X850) қолдамағаны үшін де сынға ұшырады. 2014 жылдың 8 шілдесінде 2K Games Humble 2K Bundle-де BioShock-тың DRM-сіз нұсқасын шығарды, содан кейін Humble Store-де қайта шығарды. 2018 жылдың 17 желтоқсанында BioShock және BioShock 2 жаңартылған нұсқалары DRM-сіз GOG-да жарық көрді.

Мұра

BioShock өзінің көркемдік стилі мен қызықты әңгімесі үшін мақтауға ие болды. Глен Крибер мен Ройстон Мартин «Цифрлық мәдениет: Жаңа медианы түсіну» кітабында BioShock-ты бейнеойындарды көркемдік құрал ретінде талдау үшін жағдайлық зерттеу нысаны ретінде қарастырады. Олар ойынның графикасын, дыбысын және ойыншыны оқиғаға қызықтыру қабілетін жоғары бағалады. BioShock-ты бейнеойындардың көркемдік құрал ретінде «жетілу» белгісі деп санайды. Лондондық кітаптар шолуының авторы Джон Ланчестер BioShock-ты негізгі бұқаралық ақпарат құралдарында өнер туындысы ретінде жарық көрген алғашқы бейнеойындардың бірі деп мойындады, бұл оның сюжеттік ерекшеліктерімен байланысты болды. Ал бұрын бейнеойындар «мәдени дискурсқа» енбей, көбінесе олардың тудырған моральдық дауларына байланысты жаңсақ жарияланды. Смитсоний институтының кураторлары бірнеше ойынды іріктеді, ал халық көрмеге қосылуға лайық деп дауыс берген ойындардың ішінде BioShock жеңіске жетті. Ойын сюжетінің күтпеген бұрылысы, ойыншы кейіпкері Джек «Сіз мейірімді боласыз ба?» деген сөз тіркесі арқылы оқиғаларға итермеленгенін білуі, соңғы жылдардағы ең күшті сюжеттік элементтердің бірі саналады, өйткені ол ойыншының ойынға бақылау мен әсер ете алатынына қатысты күтулерді күйретеді. BioShock-қа құрмет ретінде «Black Mirror» телесериалының «Playtest» эпизодында осы сөз тіркесі қолданылды.

Жалғасы

Ойынның жоғары сатылуы мен сыншылардың жоғары бағасына жауап ретінде Take Two Interactive төрағасы Штраус Зельник компанияның енді бұл ойынды франшизаның бір бөлігі деп есептейтінін мәлімдеді. Ол сондай-ақ, болашақ ойындар Grand Theft Auto сияқты екі жылда бір рет шығарылатынын болжады. 2K президенті Кристоф Хартманн BioShock-тың бес жалғасы болуы мүмкін екенін айтты, оны «Жұлдыздар соғысы» фильмдерімен салыстырды. BioShock 2 2008 жылы жарияланды, оның дамуын 2K Marin жетекшілік етті. Левиннің сөзіне сүйенсек, Irrational (бұрынғы 2K Boston) командасы ойынның жалғасын жасауға қатыспады, себебі олар «үлкен жетістікке қол жеткізіп», «мүлдем жаңа» нәрсе ойлап табуға тырысты, нәтижесінде BioShock Infinite дүниеге келді. BioShock 3 де жарияланды, оның шығуы BioShock фильмімен бірге болуы мүмкін деп күтілді. BioShock 2 оқиғасы алғашқы ойыннан шамамен он жыл өткен соң өтеді. Ойыншы Дельта субъектісінің рөлін ойнайды, ол құлаған Раптур қаласында өзінің бұрынғы Кішкентай қарындасы Элеонорды іздеуі керек. BioShock 2 Windows PC, Mac, Xbox 360 және PlayStation 3 платформалары үшін 2010 жылдың 9 ақпанында бүкіл әлемде шығарылды. Irrational Games компаниясы жасаған және 2013 жылы жарық көрген BioShock Infinite, BioShock-пен атауын және көптеген ойын механикасын бөліседі, бірақ ол түпнұсқа оқиғаның жалғасы немесе соңы емес. Оның орнына, оқиға 1912 жылы құлап жатқан Колумбия әуе қаласында өтеді. Онда Пинкертон агенті болған Букер ДеУитт, әкесі Элизабетті періштелер мұнарасында тұтқындаған жас қызды құтқаруға тырысады. Infinite көптеген параллель әлемдердің мүмкіндіктерін зерттейді. Бір сахнада, ойын Раптурдің маяк және батисфера терминалында өтеді, бұл зерттеудің бір бөлігі болып табылады. Дегенмен, негізгі ойында тікелей канондық байланыс көрсетілмейді. «Теңізде жерлеу» атты эпизодтық кеңейтім 1959 жылы Атлас пен Райан арасындағы соғыстан бұрын Раптурде өтеді және Букер мен Элизабеттің оқиғасын жалғастырады. Бұл контент екі оқиғаны байланыстырады және BioShock ойынындағы кейіпкерлердің әңгімелерінде айтылған себептер мен жағдайларды кеңейтеді. BioShock Infinite және оның кеңейтімін аяқтағаннан кейін Левин Irrational Games компаниясын кішкентай, сюжетке бағытталған ойындарға назар аудару үшін қайта құрылымдауды жариялады. 2K Games BioShock интеллектуальдық меншігін сақтап, Левин мен оның командасы «шығармашылық мүмкіндіктерге толы кенеп» деп санаған осы сериядағы ойындарды жасауды жалғастыруды жоспарлап отыр.

Шектелген саны

Арнайы басылымға қолдау көрсету үшін жанкүйерлер петициясын құрғаннан кейін, Take Two Interactive компаниясы BioShock-тың арнайы басылымын тек қана петицияға 5000 қол қойылған жағдайда ғана жариялайтынын мәлімдеді; бұл көрсеткіш бес сағаттың ішінде орындалды. Содан кейін, 2K Games компаниясының Cult of Rapture қауымдастығының веб-сайтында дауыс беру жүргізілді, онда келушілер арнайы басылымда қандай мүмкіндіктерді көруді қалайтындарын білдіре алды; компания әзірлеушілер бұл дауыс беруді мұқият қарастыратынын хабарлады. Limited Edition қаптамасының суретін анықтау үшін 2K Games байқау ұйымдастырды, жеңімпаз Crystal Clear Art компаниясының иесі және графикалық дизайнер Адам Мейер болды. 2007 жылдың 23 сәуірінде Cult of Rapture веб-сайты Limited Collector's Edition-ға Big Daddy мүсіні (көбісі түсірілген контейнерден зақымдалған, бірақ оларды ауыстыру жұмыстары жүріп жатыр), "Making Of" DVD және саундтрек CD кіретінін растады. Арнайы басылым жарыққа шығар алдында, жоспарланған саундтрек CD орнына The Rapture EP дискісі қойылды.

Қайта өңделген нұсқасы

BioShock, 1080p және одан жоғары кадр жиілігін қолдау мақсатында 2016 жылғы Windows, PlayStation 4 және Xbox One жүйелеріне арналған BioShock: The Collection жинағының бір бөлігі ретінде қайта өңделді. Қайта өңдеуді Blind Squirrel Games жүзеге асырды, ал жариялауды 2K Games жасады. BioShock Remastered дербес нұсқасы Feral Interactive компаниясымен 2017 жылдың 22 тамызында macOS үшін шығарылды. BioShock-тың қайта өңделген нұсқасының дербес нұсқасы The Collection жинағымен бірге 2020 жылдың 29 мамырында Nintendo Switch платформасында жарық көрді.

Баспа құралдары

BioShock: Breaking the Mold, ойыннан суреттер жинағы бар кітап, 2007 жылдың 13 тамызында 2K Games компаниясы шығарды. Ол 2K Games ресми сайтынан PDF форматында, төмен және жоғары сапада қолжетімді. 2007 жылдың 1 қазанына дейін 2K Games коллекционерлік басылым иелеріне, егер олардың Үлкен әке мүсіндері бұзылған болса, оларды алмастыруға кеткен уақыт үшін өтемақы ретінде кітаптың баспа нұсқасын жіберіп тұрды. 2008 жылдың 31 қазанында cultofrapture.com сайтында "Breaking the Mold: Developers Edition Artbook Cover Contest" байқауының жеңімпаздары жарияланды. Джон Ширли жазған "BioShock: Rapture" атты алдын-ала жазылған роман 2011 жылдың 19 шілдесінде жарық көрді. Бұл кітап Раптур қаласының салынуы және оның құлауына әкелген оқиғаларды егжей-тегжейлі сипаттайды. Кітапта бірнеше BioShock кейіпкерлерінің тағдыры баяндалады.

Универсалды киноға бейімделу

Ойынның шығарылымынан кейін индустриядағы қауесеттер Rapture ортасын қайта жаңғырту үшін 300 фильміндегідей жасыл экран технологиясын пайдаланып, ойынды фильмге бейімдеу жоспарланғанын көрсетті. 2008 жылдың 9 мамырында Take Two Interactive компаниясы Universal Studios компаниясымен BioShock фильмін жасау туралы келісімге келгенін жариялады. Фильмді Гор Вербински режиссерлікке алып, Джон Логан сценарийін жазуға белсенділік танытты. Фильмнің 2010 жылы көрсетілуі күтілген, бірақ бюджеттік мәселелерге байланысты тоқтап қалды. 2009 жылдың 24 тамызында Вербински жобадан бас тартқаны белгілі болды, себебі студия бюджетті бақылауда ұстау үшін шетелде түсіруге шешім қабылдады. Вербински мұның өзінің "Ранго" жобасымен жұмысына кедергі келтіруі мүмкін деп санайды. Содан кейін Хуан Карлос Фреснадилло режиссерлікке үміткер болды, ал Вербински продюсерлік міндеттерді қолына алды. 2010 жылдың қаңтар айында жоба өндіріске дейінгі кезеңде болды, режиссер Хуан Карлос Фреснадилло және BioShock 2 ойынындағы дауыстық актер Брэден Линч фильмде жұмыс істеді. Шілде айында фильмнің бюджетіне қатысты қиындықтар туды, бірақ продюсер Гор Вербински оларды шешуге тырысып жатқанын мәлімдеді. Сондай-ақ фильмнің рейтингі жоғары болатынын айтты. Кен Левин 2010 жылдың 30 тамызындағы сұхбатында: "Бұл әлі де дамып жатқан мәселе және біз осы мәселені талқылап, жұмыс істеп жатырмыз" деді. Кейін Вербински "R" рейтингін сақтауға тырысқандарынан студиялар қолдау көрсетпегенін, бұл фильмнің болашағына қауіп тудырғанын айтты. 2013 жылдың наурызында Левин фильмнің ресми түрде тоқтатылғанын растады. Левин 2009 жылы Warner компаниясының "Watchmen" фильмі студия күткендей табыс таппағаннан кейін, Вербинскинің BioShock фильміне арналған 200 миллион долларлық бюджетіне алаңдағанын айтты. Олар одан бюджетті 80 миллион долларға дейін төмендетуді ұсынды, бірақ Вербински осы ұсынысқа келіспеді. Universal содан кейін кішігірім бюджетпен жұмыс істеу үшін жаңа режиссерді шақырды, бірақ Левин мен 2K Games жаңа режиссердің материалға сай келмейтінін сезді. Universal Левинге жобаны тоқтатуға рұқсат берді, ол фильмді қазіргі жағдайда жасау мүмкін емес деп ойлады. 2014 жылдың қаңтар айында тоқтатылған фильмнің эскиздері желіде пайда болды, бұл бейімдеудің қалай болуы мүмкін екенін көрсетті. Вербински өндіріске дейінгі кезеңнен көптеген материалдардың сақталғанын, мысалы кейіпкерлерге жасалған экрандық сынақтардың бар екенін айтты. 2017 жылғы Reddit жазбасында ол 2016 жылғы "Deadpool" фильмінің табысы BioShock фильміне қатысты оның көзқарасын қолдайтынын атап өтті. 2022 жылдың тамызында Фрэнсис Лоуренс Майкл Гринмен бірге сценарий жазуға кірісті. Грин мен Лоуренс 2023 жылдың қазанында жаңа сценарийді дамытуда.