Кіріспе

1956 жылғы Оңтүстік Африкадағы сот процесі

1956 жылы Оңтүстік Африкада рейд жүргізіліп, Нельсон Манделаны қоса алған 156 адам тұтқындалды және мемлекетке қарсы сатқындық жасады деген айып тағылды. Бұл сот процесі Йоханнесбургте өтті. Басты сот 1961 жылға дейін созылды, нәтижесінде барлық айыпталушылар кінәсіз деп танылды. Сот процесі кезінде Оливер Тамбо елден шығып, жер аударылды. Ол Еуропа мен Африканың басқа елдерінде Африка Ұлттық Конгресінің Оңтүстік Африкадағы мақсатын жария етуге көмектесетін ұйым құрды. Кейбір айыпталушылар 1964 жылы Ривония сот процесінде сотталды. Басшы Лутули осы мемлекетке қарсы сатқындық сот процесі туралы былай деді: «Бұл сот процесі Оңтүстік Африка тарихында ерекше орын алады. Таң алдында жасалған бұл шабуыл, ойланбаған адамдардың санасына қорқыныш сезімін ұялатып, биліктегі топтың барлық оппозицияны басуға деген ниетін бүкіл елге жеткізді. Осының нәтижесінде біздің елдің барлық нәсіл өкілдерінен 156 адам ең ауыр айыптарға қарсы тұрған айыпталушылар тобына айналды».

Қорғаныс және көмек қоры

Британдық дін қызметкері Джон Коллинз сот процесі және өлім жазасын талап ету туралы естіген соң, Оңтүстік Африканы қорғау және көмек қорын құрды. Бұл қор сотталғандардың барлық заңдық шығындарын төлеуге және олардың отбасыларын күтуге арналған еді. Бұл Оңтүстік Африкадағы апартеидке қарсы шетелдік араласудың алғашқы мысалдарының бірі болды және қорғалатын айыпталушылар үшін 75 000 фунт стерлингтен астам қаражат жинауға мүмкіндік берді. Гарри Оппенгеймер осы қорға 40 000 фунт стерлинг көмектескен деген қауесет бар. 1957 жылы белсенді Мэри Бенсон қорға хатшы болып кірді.

Соттың маңызы

Көп жағынан алғанда, сот процесі және ұзақ уақыт қамауда болу көп нәсілді Конгресс Альянсының мүшелері арасындағы қарым-қатынасты нығайтып, күшейтті. Расти Бернштейн былай жазды: Расааралық сенім мен ынтымақтастық – сырттағы уланған топырақта өсіру қиын өсімдік. Бұл жерде, қозғалыстың барлық этникалық топтарының басшылары бірге болып, бір-бірінің күмәндарын, алаңдауларын зерттейді және олар туралы шексіз сөйлейді. Оқу залындағы бірге өмір сүру олардың қарым-қатынастарын тереңдетіп, жаңадан құрайды. Сот процесі және одан кейінгі қамауда болу ANC басшыларына күрестің бағыты мен қарулы күрес мүмкіндігі туралы кеңесуге мүмкіндік берді. Қызығы, сот ANC зорлық-зомбылықсыз екенін анықтады, дәл сол кезде ANC осы стратегияның тиімділігіне күмән келтіре бастады. Сотта 156 айыпталушы әліппе тәртібімен отырды, бұл апартеидке қарсы қозғалыстың көпұлталық сипатын нақты көрсетті. Сотта айыпталушылар қатарласып отырса, түрмеде қатаң түрде бөлініп отырды. Сотталушылар төтенше жағдай кезінде өз қорғауын өздеріне алғанда, түрме басшыларын қорғау жоспарын жасау үшін кездесуге көндірді, сондай-ақ ақ әйелдер, ақ ерлер және қара әйелдер айыпталушылары африкалық ерлер түрмесіне әкелінді. Дегенмен түрме басшылары осы айыпталушыларды кездесу орнында нәсіл және жыныс бойынша бөліп отыруға тырысты. Мандела апартеидті қолдаушылар кездескен практикалық қиындықтарды былай сипаттайды: Билік Хелен мен Леонды (ақтар ретінде) бізден ажырату үшін темір тор орнатты, ал оларды Лилиан мен Бертадан (африкалық әйелдер ретінде) ажырату үшін екінші бөлек қабырға орнатты. Мұндай құрылысты жасау тіпті шебер архитектордың өзіне де қиын болар еді.