Кіріспе

Америкалық әдебиет теориясының маманы (1912–2015)

Мейер Говард Абрамс (23 шілде 1912 – 21 сәуір 2015), көбінесе М. Х. Абрамс деп аталады, американдық әдеби сыншы, романтизм туралы еңбектерімен, әсіресе "Айна мен шам" кітабымен белгілі. Абрамс редакторы болған "Англия әдебиетінің Нортон антологиясы" АҚШ-тағы бакалавриат курстары үшін стандартты оқулыққа айналды және әдеби канон қалыптасуындағы маңызды бағытты белгіледі.

Ерте өмір және білім

Нью-Джерси штатының Лонг-Бранч қаласында туған Абрамс, Шығыс Еуропалық еврей иммигранттарының ұлы болды. Үй суретшісінің ұлы және отбасында алғаш рет колледжге түскен ол, 1930 жылы Гарвард университетіне студент болып қабылданды. Ол ағылшын тілі мамандығын таңдады, себебі, оның айтуынша, "басқа ешқандай мамандық бойынша жұмыс болған жоқ, сондықтан ұнамайтын жұмыс істеп аштан өлуден гөрі, ұнайтын нәрсені істеп аштан өлуді жөн көрдім". 1934 жылы бакалавр дәрежесін алғаннан кейін Абрамс Кембридждегі Магдалина колледжіне Генри стипендиясын жеңіп алды, онда оның жетекшісі I.A. Ричардс болды. 1935 жылы Гарвардқа аспирантураға оқуға оралып, 1937 жылы магистр және 1940 жылы докторлық диссертациясын қорғады.

Мансап

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Гарвардтағы Психоакустикалық зертханада қызмет етті. Ол өз жұмысын шулы әскери ортада дауыс байланысын жақсарту мәселесін шешу ретінде сипаттайды, оның үшін өте жақсы естілетін әскери кодтарды жасап, шулы фоннан дыбысты жақсы ажырата білетін қызметкерлерді іріктеуге арналған тесттерді ойлап тапты. 1945 жылы Абрамс Корнелл университетінде профессор болды. Оның шәкірттерінің арасында әдеби сыншылар Харольд Блум, Гайатри Спивак және Э. Д. Хирш, сондай-ақ романшылар Уильям Г. Гасс және Томас Пиншон болды. 1963 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі, ал 1973 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1981 жылы Солтүстік-Батыс университеті оған құрметті гуманитарлық ғылымдар докторы атағын берді. 2008 жылдың 4 наурызында ол аталған университеттің 1916 жылғы түлектерінің ағылшын тілі профессоры зейнеткері болды.

Жеке өмір

2008 жылы 71 жылға жуық бірге өмір сүрген әйелі Рут одан бұрын қайтыс болды. 2012 жылдың шілде айында ол 100 жасқа толды. Абрамс 2015 жылдың 21 сәуірінде Нью-Йорк штатының Итака қаласында 102 жасында дүние салды.

Айна мен шам

Абрамс романтикалықтарға дейін әдебиеттің көбінесе нақты әлемді бір қырдан бейнелейтін айна ретінде қарастырылғанын дәлелдейді; ал романтикалықтар үшін жазу шамға ұқсас: жазушының ішкі жан-дүниесінің нұры әлемді жарықтандыру үшін құйылады. 1998 жылы Modern Library баспасы «Айна мен шам» кітабын 20 ғасырдағы ең ұлы 100 ағылшын тіліндегі ғылыми еңбектердің бірі деп санайды.

Ағылшын әдебиетінің Нортон антологиясы

Абрамс «Нортон антологиясының» бас редакторы болды, сондай-ақ сол антологиядағы «Романтикалық кезең (1798–1832)» бөлімінің редакторы болды және жазушылар мен олардың беделін бағалады. Лорд Байронға арналған кіріспесінде ол байронизмнің Ницшенің «үстер адам» (superman) идеясымен байланысын атап өтті. Перси Биш Шеллиге арналған кіріспесінде Абрамс: «Шеллидің өмірінің трагедиясы – ол әрқашан ең жақсысын ниет етсе де, өзіне және жақындарына апат пен қайғы әкелді» деді.