Кіріспе

Америкалық саясаткер (1947 жылы туған), республикалық сарапшы

Линда Лу Чавес (17 маусым 1947 жылы туған) – американдық автор, сарапшы және радио бағдарламасының жүргізушісі. Ол сонымен қатар Fox News арнасының сарапшысы, Тең мүмкіндіктер орталығының төрағасы, еліміздің газеттерінде әр апта сайын жарияланатын синдикаттық бағананың авторы және Pilgrim's Pride және ABM Industries сияқты Fortune 500 компанияларының директорлар кеңесіне мүше. Чавес президент Рональд Рейганның Ақ үйіндегі ең жоғары лауазымды әйел болды және президент Джордж Буш оны Еңбек министрі етіп ұсынғанда, АҚШ Кабинетіне ұсынылған тұңғыш латиноамериканка болды. Ол бұдан он жыл бұрын заңсыз иммигрантты жұмысқа алғаны туралы БАҚ-та жарияланған мәлімдемелерден кейін кандидаттығын қайтарып алды. 2000 жылы Линда Чавес Конгресс кітапханасымен «Тірі аңыз» деп танылды.

Жас шағы мен отбасы

Чавес Альбукеркиде, Нью-Мексико штатында дүниеге келді. Ол Велма Люси (қыздығы МакКенна) мен Рудольфо Энрике Чавестің қызы. Ол әкесінің жағынан неомексикалықтардан тегін алады. Оның әкесі 1500 жылдары Испаниядан Жаңа Испанияға көшіп келген иммигранттардың ұрпағы болған; оның отбасы бірнеше жүз жыл бойы Нью-Мексико аймағында өмір сүрді, оның атасы Диего де Монтойя (1596 жылы Жаңа Испанияның Текскоко қаласында туған) Нью-Мексикодағы Пуэбло Сан-Педродағы Пуэбло халқының құлдыққа алынған қорғаушысы – энкомиенданың басшысы болған. Чавестің тағы бір атасы – мексикалық саясаткер және генерал Мануэль Армихо, ол Мексиканың Нью-Мексико аймағының губернаторы, содан кейін Мексика армиясының генералы болды және Мексика-Америка соғысында АҚШ күштеріне бас берді. Оның анасы ағылшын және ирланд тегінен шыққан. Чавес 1970 жылы Колорадо университетін бітіріп, бакалавр дәрежесін алды. Ол UCLA-да аспирантурада оқыды. Ол Буш әкімшілігінің бұрынғы қызметкері Кристофер Герстенге үйленген және Дэвид, Пабло және Руди атты үш ересек ұлының анасы. Ол тоғыз немеренің әжесі және отбасымен бірге Колорадо штатының Боулдер қаласында тұрады. Чавес католик дінінде тәрбиеленді және 1967 жылдың 9 маусымында күйеуімен үйленген кезде яһуди дініне көшті. 1986 жылы Чавес ешқашан дінге берілмегенін, ал неке рәсімін өткізу үшін ғана дін ауыстыру туралы құжаттарға қол қойғанын айтты. Ол «кейде католик дінін ұстанатын, кейде ұстанбайтынмын» деді.

Еңбек одақтарының тарихы

1975 жылдан бастап Чавес Америка Құрама Штаттарының екінші ірі мұғалімдер одағы – Америка Мұғалімдер Федерациясының ішкі шеңберінде жұмыс істеді, онда ол осы ұйымның жарияланымдарын редакциялауға жауапты болды. Ол АМФ президенті Ал Шенкердің жақын серігі еді. Ол президент Шенкердің кәсіби одақтарға қатысты жеке философиясына сенгенімен, кейін ұйымның көптеген адамдары Шенкер кеткеннен кейін одақты басқа бағытқа жылжытқысы келетінін түсінді. Ол соңынан осы жаңа одақ басшыларының мақсаттарын қаншалықты көп білген сайын, ұйымдағы орнына соншалықты қолайсыз сезінгенін жазды. Ол 1983 жылы АМФ-тан кетіп қалды.

Республикалық әкімшіліктегі мансап

Чавес бірнеше тағайындалған лауазымдарды атқарды, олардың ішінде 1985 жылы президент Рональд Рейган басшылығымен Ақ үйдің қоғамдық байланыс директоры; президент Рейган тағайындаған АҚШ Азаматтық құқықтар жөніндегі комиссиясының штаб директоры (1983–1985); және президент Джордж Г. Буш басшылығымен Ұлттық көшпенділер білімі жөніндегі комиссияның төрағасы (1988–1992). Осы лауазымдардың кейбірімен қатар ол президент Рейган тұсында АҚШ Әкімшілік конференциясының мүшесі (1984–1986) болды. 1992 жылы Чавес Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы тарапынан төрт жылдық мерзімге БҰҰ-ның кемсітушіліктің алдын алу және азшылықтарды қорғау жөніндегі кіші комиссиясына АҚШ сарапшысы болып сайланды. 1993 жылдың тамызында кіші комиссия Чавеске соғыс уақытында, соның ішінде ішкі қарулы қақтығыстар кезінде жүйелі зорлау, сексуалдық құлдық және құлдыққа ұқсас тәжірибелерді зерттеуді тапсырды. Арнайы баяндамашы ретінде Чавес шамамен төрт жыл бойы әр түрлі кіші комиссия отырыстарына үнемі есеп беріп отырды. 1997 жылдың мамыр айында Чавес соңғы баяндаманы аяқтап, оны әріптесімен тапсыруды сұрады және жобадан бас тартуға рұқсат алды. (1998 жылдың 22 маусымында оның орнын басушысы Гей Макдугалл «Қазіргі заманғы құлдықтың түрлері» атты соңғы нұсқасын жариялады.) Чавес 2000 жылы президенттікке кандидат болған Джордж Буш губернаторының иммиграция жөніндегі жұмыс тобының жетекшісі болды, және ол кейін президент болған кезде иммиграциялық реформаны талқылау үшін бірнеше рет онымен кездесті.

Еңбек министріне тағайындалу

2001 жылы президент Джордж Буш Чавесті Еңбек министрі лауазымына ұсынды. Ол АҚШ кабинетіне тағайындалған алғашқы испания тілді әйел болды. Бірақ, ол көршісі Маргарет "Пегги" Цвислердің мәлімдемесінен кейін, он жылдан астам бұрын үйінде тұрған Гватемаладан келген заңсыз иммигрант Марта Меркадоға ақша бергені белгілі болған соң, кандидатурасын кері алып алды. Меркадоға Чавестің Бетесдадағы үйінде тұруға орын және тамақ берілді, сонымен қатар, журналист Роджер Саймонның сөзіне сүйенсек, ол Чавес үшін шалу, кір жуу, тазалау және бала күтімі сияқты үй шаруаларын жасағаны үшін "әрбір бірнеше апта сайын 100-150 доллар" алған. Чавес президент Буштың үміткерлігінен бас тартты, бірақ Буштың саяси командасы оған қысым көрсеткенін сезінбегенін мәлімдеді. Чавес Меркадоның АҚШ-та заңсыз жүргенін білгенін айтып, "Менің ойымша, мен әрқашан білдім" деді.

АҚШ Сенатына үміткер

1986 жылы Чавес Рональд Рейганның Ақ үйіндегі ең жоғары лауазымды әйел қызметін тастап, Мэриленд штатындағы сенат орынын жеңуге тырысты, бұл орын үш мерзімдік либерал республикашыл Чарльз Матиас зейнетке шығуына байланысты бос болған еді. Ол демократ Барбара Микулскиге қарсы республикашыл кандидат ретінде қатысты. Бұл сайлау – АҚШ тарихында екі әйелдің штаттық жалпы сайлауда бірін-бірімен күресуінің екінші реті болды. Жарысқа ұлттық БАҚ кеңінен жариялады, сарапшылар Чавестің жеңіске жете қоймауы мүмкін екенін атап өтті. Науқан барысында Чавес өмір бойы Балтиморда тұрған Микулскиді "Сан-Франциско стиліндегі, Джордж Макговерн рухты, либералды демократ" деп сынады. Чавес Микулскидің жеке басының өміріне қатысты мәселені саяси науқанның негізгі тақырыбына айналдырды деген айыптауларға ұшырады. Чавес бұл терминді 1984 жылғы республикалық ұлттық конвенциядағы Жан Киркпатриктің "Бірінші Американы кінәлау" сөзінде қолданылғанын, онда ол Сан-Францискода өткен Демократиялық ұлттық конвенцияға сілтеме жасап "Сан-Франциско либералы" деген сөз тіркесін ойлап тапқанын жазды. Микулски бұл шабуылдарға ден қоймады. Ол 61% дауыспен Чавесті жеңіп шықты.

Баспасөзші және тілші

1990 жылдың 1 шілдесінен бастап Чавес Бонни Эрбемен бірге "Біздің кезегіміз" (Our Turn) пікірлер айту бағанында жұмыс істеді. Екі журналист қарама-қарсы идеологиялық тұрғыдан қазіргі кездегі маңызды тақырыптарды, мысалы, «әйнек төбе» (glass ceiling) – миф пе, американдық әйелдер соғысқа қатысуы керек пе, әлде шешелік алмастыруға тыйым салу керек пе сияқты мәселелерді талқылады. 1991 жылы Эрбе, Чавес және «Біздің кезегіміз» бағаны Creators Syndicate тарапынан қолдауға алынды. Олар әйелдер мен гендерлік теңдікке қатысты әртүрлі пікір тудыратын саяси мәселелерді талқылауды жалғастырды, мысалы, ерлер клубтарының әйелдерді қабылдамауына рұқсат беру керек пе. Чавес өзінің алғашқы кітабын – «Барриодан тыс: Испандықтардың жаңа саясатына қарай ассимиляциялану» (Out of the Barrio: Toward a New Politics of Hispanic Assimilation) 1991 жылы жариялады. Ол американдық испандықтар афроамерикандықтардың жолын баспауы керек, дискриминация үшін өтемақы алуға тырыспауы керек деп жазды. Испандықтар өзін-өзі ассимиляциялап, ағылшын тілін кеңінен қолдану керек деп мәлімдеді. 2000 жылдың 12 мамырында PBS телеарнасының «To the Contrary» бағдарламасынан Чавес шығып кетті, себебі алып барушы Эрбе эфирде Чавестің жасы ескергендіктен, зорлануға қарағанда шаңқайып қалуы мүмкін екенін айтты. Бұл пікір қаруды бақылау және Чавестің өзін қорғау үшін қару алу қажеттігі туралы талқылау кезінде айтылды. Чавес пен Эрбе қару иелену мәселесінде қарама-қарсы пікірде болды. Жеті жылдан астам үзілістен кейін Чавес 2008 жылдың 18 қаңтарында бағдарламаға оралды және қазіргі таңда веб-сайтында сарапшы ретінде тіркелген. 2001 жылдың қаңтар айының басында Чавес Еңбек министрі лауазымына үміткер болғандықтан, өзінің бағанасын жазуын тоқтатты. Даулы мәселелерден кейін ол үміткерліктен бас тартып, синдикатпен байланысын жаңартты. Creators Syndicate президенті Ричард Ньюкомб бұл даудың және жариялылықтың Чавестің жазушылық мансабына пайдалы болады деп ойлады. Қазіргі уақытта Чавес Creators Syndicate бағанының авторы және Fox News телеарнасының саяси сарапшысы. Ол көптеген ұлттық жаңалықтар бағдарламаларында жиі пайда болады, соның ішінде The O'Reilly Factor, Glenn Beck Show, Hannity and Colmes, The Rush Limbaugh Show, Good Morning America, The Newshour with Jim Lehrer және Fox and Friends. Бұрын ол The McLaughlin Group, Crossfire және Eye on Washington бағдарламаларында тұрақты сарапшы болып жұмыс істеген. Сондай-ақ, ол бірнеше бағдарламаны жүргізіп, Sean Hannity мен Erbé-нің орнына отырған.

Саяси іс-қимыл комитеттері мен коммерциялық емес қорлар

1986 жылы Чавес ағылшын тілін АҚШ-тың ресми тілі ретінде орнатуға бағытталған коммерциялық емес U.S. English ұйымының президенті болды. Ол 1988 жылы ұйымның негізін қалаушысы Джон Тантонның "испандықтарға қарсы" және "католиктерге қарсы" деп есептеген пікірлерінен кейін қызметінен кетті. Чавес – Тең мүмкіндіктер орталығының негізін қалаушысы және төрағасы, консервативті саяси ой-сана орталығы. Ол үш басты салаға назар аударады: оң іс-қимыл, иммиграция және екі тілді білім беру. 2007 жылы «Вашингтон Пост» газеті 1997 мен 2003 жылдар аралығында оның осы қордан алған жалақысы 125 000 доллардан 136 000 долларға дейін болғанын хабарлады. 2004 жылы, газетке қолжетімді болған соңғы жылдың нәтижесінде, оған 70 000 доллар төленді, ал сол жылы қор оның ұлы Дэвидке 83 000 доллар төледі. 1998 жылдан 2001 жылға дейін оның күйеуі Крис Герстенге ол құрған тағы бір қор – Діни құндылықтар институтынан жылына 64 000 доллар төленді. Салыстыру үшін, 2003-2006 жылдар аралығында екі қор және Чавес пен оның отбасы құрған тағы екі қор бірге жылына шамамен 350 000 доллар жинады. Чавес: «Мүмкін, мұны отбасылық бизнес деп атауға болады» деді. «Вашингтон Пост» сондай-ақ Чавес пен оның отбасы, олар құрған саяси әрекет комитеттері арқылы – Республикалық мәселелер комитеті, Латино Альянсы, «Кәсіби одақтардың саяси тәжірибін тоқтату» және «Өмірді қолдау науқаны» комитеттері арқылы қосымша табыс тапқанын хабарлады. 2001 жылы саяси әрекет комитеттері Чавестің күйеуіне 77 000 доллар, ұлы Паблоға 25 000 доллар, ал ұлы Дэвидке шамамен 10 000 доллар төледі. Содан кейін, 2002 жылдан 2006 жылға дейін саяси әрекет комитеттері Чавес пен оның отбасына 261 000 доллар төледі. Саяси әрекет комитеттері 2003 жылдың қаңтарынан 2006 жылдың желтоқсанына дейін 24,5 миллион доллар жинады, оның ішінде 242 000 доллары саясаткерлерге берілді.

Қауымдастықтар

Чавес Fortune 1000 тізіміндегі екі компанияның директоры болды, Pilgrim's Pride (2008 жылға дейін) және ABM Industries. Ол «Америкаға айналу» институтының президенті. Pilgrim's Pride – АҚШ-тың ең ірі құс өнімін өндірушісі, ал ABM Industries – АҚШ-тың екінші ірі мүлік басқару компаниясы. Чавес Greyhound Lines компаниясының және Экономиканы оқыту қоры кеңесінің бұрынғы мүшесі болды. Чавес бірнеше коммерциялық емес ұйымдар кеңесінде отыр, оның ішінде жасөспірімдердің жүктілігін болдырмау кампаниясы, сондай-ақ ол Бруин түлектері қауымдастығының кеңесшілер кеңесіне шақырылды.

Марапаттар мен мадақтамалар

2000 жылы Чавес Конгресс кітапханасының «Тірі аңыз» атағымен марапатталды.