Реис Лопес Тихерина: Жаңа Мексика жер дауы және "Индоиспано" қозғалысының көшбасшысы

Кіріспе

Американдық белсенді (1926–2015)

Рейес Лопес Тихерина (21 қыркүйек 1926 – 19 қаңтар 2015), 1960 және 1970 жылдары Жаңа Мексика жерлеріне иелік құқығын испан отаршылдары мен мексикалық иелерінің ұрпақтарына қайтару үшін күрес жүргізген белсенді. Испандықтар мен мексикалық американдықтардың құқықтары үшін белсенді түрде сөйлеген ол, алғашқы Чикано қозғалысының маңызды тұлғасына айналды (бірақ ол өз халқы үшін «Индоиспано» атауын артық көрді) және Alianza Federal de Mercedes ұйымын құрды. Активист ретінде ол қоғамдық білім беру мен ұйымдастыру, бұқаралық ақпарат құралдарымен байланыс және жерді қайта иелену саласында жұмыс істеді. 1967 жылы Tierra Amarilla жеріндегі сот ғимаратына жасаған қарулы шабуылымен ол халықаралық деңгейде танымал болды. Бұл жерлер бастапқыда испандық қоныс аударушыларға берілген, бірақ көбінесе ағылшын шаруалары мен жерді игерушілерге сатылып кеткен.

Ерте өмір

1926 жылы Техас штатының Фолс-Сити қаласында дүниеге келген Тиджерина 1950 жылдан бастап бірнеше жыл пастор болып, кейіннен көшпелі уағызшы ретінде жұмыс істеді.

Құдай Патшалығы

1956 жылы Тиджерина және оның 17 отбасы Техаста жер сатып алып, олардың Құдай Патшалығының өзіндік нұсқасын құруға болатын жерді іздеді. Техас жері тым қымбат болғандықтан, олар Оңтүстік Аризона шөлінде 160 акр (647,497 шаршы метр) жерді таңдады, оны бірлесіп жинаған қаражатқа 1400 долларға сатып алды. Папаго Тохоно О’Одхам үнді резерватының солтүстігінде орналасқан бұл жер оқшау және дамытылмаған, қалалардың "әуестігі мен бұзықтығынан" қашып кеткісі келетін қауым үшін өте қолайлы жағдай болды. Олар ең бастысы балаларын мемлекеттік білім берудің ықпалынан қорғауға тырысты. Бастапқыда "лос Бравос" немесе "Бейбітшілік жаршылары" деп аталған отбасылар ағаштардың астында тұрды, бірақ олар көп ұзамай жер астына паналап, оларды Каса-Гранде және Элой қалаларының шетіндегі қоқысқа салу орындарынан табылған автомобиль капоттарымен жапты. Тиджерина Аризонаның Білім беру департаментінен мектеп салуға және балаларын оқытуға рұқсат алды. Ол және басқа да ерлер үш ай бойы мектеп ғимаратын салды, бірақ одан кейін ол өртке түсті. Колония мүшелері көршілес қауымдармен, әсіресе афроамерикандықтармен және үндістермен, әсіресе пима тайпасымен достық қарым-қатынас орнатты. Тиджерина көп ұзамай осы азшылық қауымдар үшін кепілдік беруші рөлін атқарды. Пима округінің мектеп басқармасының өкілдері жыл басында Бейбітшілік аңғарына келіп, қоныстанғандарды балаларын мемлекеттік мектепке жіберуге ынталандырды. Тиджерина мен басқа ата-аналар автобусты күтіп тұрған сегіз жасар қыз зорлап өлтірілгенін еске алып, балаларына полициядан қорғауды сұрады, бірақ олардың өтініші қабылданбады. Нәтижесінде коммуна тұрғындары өз балаларын оқыту құқығын сақтап қалды. 1956 жылдың 18 сәуірінде Тиджерина оның қызы Ира де Ала дүниеге келді, ол колонияда туған алғашқы адам болды. Ол "Егер әділ Құдай болса, онда ол жер бетіндегі үкімет пен дінімізді басқаратын адамдарға ашуланып, наразы болуы керек" деп ойлап, Ира де Ала деген ат берді. Бірінші жылы жерге ұшақ құлады. Бейбітшілік аңғарының тұрғындары құлау туралы хабарлады, ал шенеуніктер қалдықтарды алып кетті, бірақ мүлік немесе тұрғындардың жағдайы туралы сұрауға уақыт таппады. Ұшақ құлаудан көп ұзамай америкалық-ағылшын жастары қоныстанғандардың жер асты үйлерінің үстінен атпен өтіп, оларға зақым келтірді. Бұл олардың жасөсперімдердің ойын-құлығы деп ойлап, үйлерін жөндеп, ешқандай шағымдануға бармады. Бірақ көп ұзамай мақта далаларынан оралғанда, екі үйдің өртенгенін көрді. Тиджерина және екі басқа адам шериф Лоуренс Уайтқа шағымдануға барды. Бірақ Уайт ат іздерінің қайдан келгенін білгенде, тергеуден бас тартты. Каса-Грандедегі апатты тергеген ФБР агенті Дон Пелкам да тергеуден бас тартты, өрт оның құзырына кірмейді деп мәлімдеді. Қызы туғаннан кейін, Бейбітшілік аңғарында дауыл болды. Тиджерина жоғалтуларынан қатты күйзеліп, ұйықтай алмады. Түнде оған аян болды: Аяннан кейін Тиджерина өмірінің мағынасы мен бағыты бар екенін сезінді, ал ол құдайлық деп түсіндірген тәжірибесі оған сенімділік сыйлады. 1950 жылдардың басында Тиджерина діни қуатын саясатқа бағыттауға шақырылды. Бір күні Далласта уағыз айтқаннан кейін бір адам оны үйіне түскі асқа шақырды. Тиджерина есіне алады: "Ол маған: "Мен уағыздаушыларды ұнатпаймын, олар адамдарды алдайды. Менің ойымша, сен дін туралы сөзді тоқтатуың керек. Испан халқына испандық саясаткер қажет, сіз заң мен тарихты оқып, халқыңызға көмектесе аласыз". 1956 жылдың маусым айында Тиджерина бірнеше браволармен бірге Нью-Мексико штатының Монеро қаласына барып, бұрын оны құшақ жараған қауымға барды. Ол жерде испандықтардың меншік құқықтарына қатысты даулы мәселе - жер беру туралы білді. Зебедео Мартинес, Зебедео Валдес және Иса бауырластарының басқа да қарттары өздерінің жерлерін қалай тартып алғанын айтып берді. Келесі күні олар Тиджеринаның тобымен Чама, Тиерра Амарилла және Энсенадаға басқа бақытсыз мұрагерлермен кездесуге барды. Тиджерина олардың жағдайына жанашырлық танытып, "англолар" алған күшті қайта жинап алу үшін" бірігіп, оларға көмектесуді ұсынды. Бірақ олардың жерге ешқандай құқықтары жоқ екенін білгенде, ол XIX ғасырдың соңында губернатор Уильям Андерсон Пайлге тапсырылды, ол мәселені зерттеу үшін Мексикаға баруға шешім қабылдады. 1956 жылдың күзінде Мексикаға кетіп, жаңа жылға дейін Мексикада болды, Бас Ұлттық мүражайда зерттеулер жүргізіп, адвокаттармен және басқа да ықпалды адамдармен кездесті. Ол зерттеген ең маңызды құжаттардың бірі - Испан империясының Америка бөлігін 300 жылдан астам уақыт бойы басқарған Үнділер заңдары болды. Тағы бірі - түпкілікті гранттардың ұрпақтарына жер беруді қамтамасыз ететін хаттаманы қамтитын Гваделупе-Идальго шартының қайта жазылған нұсқасы, ол Тепито ауданында жиырма бес центке сатып алды. Мексикаға жасаған сапарында Тиджеринаның табысының ең үлкен кедергісі - "англолардың [жер гранты мұрагерлерінің] жүрегіне сырттан келген білім арқылы салған қорқынышы" екенін түсінді. Білім Бейбітшілік аңғарының негізі болғанмен, енді Тиджеринаның өмірінде және жер үшін күресте одан да маңызды рөл атқара бастады. 1957 жылдың қаңтарында Аризона штатының Білім департаментінің өкілдері Тиджерина мен басқа ата-аналарды балаларын мемлекеттік мектепке жібермесе түрмеге жабамыз деп қорқытты. Үй оқуының құқығын қорғайтын Жоғарғы соттың шешімдеріне қарамастан, шенеуніктер мойын бұрмады. Тиджерина кейінірек "Рокфеллер ақшасы Бейбітшілік аңғарынан шамалы жерде үлгілі қала салуды жоспарлап отырған" деген себептің нақты себебін білгенін мәлімдеді. Соңғы шара ретінде Тиджерина өзінің мәселесін Феникс баспасөзіне жеткізді. Алайда, екі ірі газеттің ешқайсысы қуғын-қудалау туралы жазбады. Осы жылдың 19 наурызында Тиджерина алты жем трейлерінің дөңгелектерін ұрлады деген айып тағылды. Іс дәлел жетіспеуіне байланысты тоқтатылды, бірақ келесі айда ол тағы да бір ұрлыққа айыпталды, осы жолы Бейбітшілік аңғарында табылған аппараттық құралдар үшін. Тергеу кезінде шенеуніктер коммунаға қосылған Маргарито Тиджерина Индианада іздеп отырғанын біліп, оны ұстады. Рейес өзінің бауырынан Пинал округының түрмесінен босатуға жасалған сәтсіз әрекетте көлік жүргізуші болды деп айыпталды. Отырысы кезінде үзіліс жасағанда, ол сот үйін тастап, қашқынға айналды. Тиджерина және балалары бар басқа отбасылар Нью-Мексикоға паналады. Олар 1957 жылдың басында Говернадордың тастай лақтырылған қаласына келді және шіркеуде паналады. Азық-түлікке зәру Тиджерина және оның бауыры Маргарито көмек табуға шықты. Олар жергілікті шаруа Дон Мануэль Трухильомен кездесті. Тиджерина кейінірек Трухильоны "Нью-Мексикодағы жер беру мәселесі бойынша менің бірінші және ең жақсы ұстазым" деп атады. Нью-Мексикода Тиджерина Нью-Мексико жер гранттарының мұрагерлерін "англолардың үлкен корпорацияларымен" бәсекелесе алатын корпорацияға ұйымдастыру туралы ойға келді. Бірақ ең бастысы тірі қалу екенін түсінген Тиджерина және екі басқа браво Бейбітшілік аңғарына жұмыс іздеуге оралды. Олар Флоренция, Аризонада тұтқындалды және 90 күн түрмеге жабылды. Шартты түрде босатылу шарттарын бұзған Маргарито босатылмады. Түрмеде Маргарито Тиджеринадан әріптесінің әйелі мен баласына көмектесуін өтінді. Коммуна мүшелері әйел мен баланы киіндіріп, тамақтандырды, ал Тиджерина оның босатылуын қамтамасыз етті. Екі күннен кейін ол тұтқындалды және бауырын босатуға тырысқандығы үшін айыпталды. Кепілге босатылып...

In 1956, Tijerina and 17 families of his followers sought to purchase land in Texas on which to create their version of the Kingdom of God. Finding Texas land too expensive, they opted for 160 acres (647,497 square meters) in the Southern Arizona desert, which they bought with $1,400 in pooled funds. Situated just north of the Papago Tohono O'odham Indian reservation, the land was secluded and undeveloped, the perfect conditions for a community seeking to remove itself from the "vanity and corruption" of the cities. They especially sought to protect their children from the influence of public schooling. At first, the families, referred to as "los Bravos" or the "Heralds of Peace", lived under trees, but they soon dug themselves subterranean shelters, covering them with automobile hoods recovered from garbage dumps outside the cities of Casa Grande and Eloy. Tijerina obtained a permit from the Arizona Department of Education to construct a school and to educate their children. He and the other men spent three months building the schoolhouse, only for it to be burned to the ground. The members of the colony made friends with the neighboring communities, especially African Americans and Native Americans, particularly the Pima Indians. Tijerina soon found himself thrust into the role of bail bondsman for these minority communities. Officials from the Pima County school board began visiting the Valley of Peace early in the year, encouraging the settlers to send their children to public schools. Citing the recent rape and murder of a local eight year old girl who was waiting for the bus, Tijerina and the other parents requested police protection for their children, which was denied. As a result, the commune dwellers retained the right to educate their own children. On April 18, 1956, Tijerina delivered his daughter Ira de Alá, the first person to be born in the colony. He chose the name Ira de Alá, literally "Wrath of Allah", because he "knew that if there was a just God, he had to be angry and unhappy with those that managed our government and religion here on Earth". During the first year, a jet crashed on the property. Valley of Peace residents reported the crash, and officials came to take away the remains but neglected to ask about the condition of the property or the residents. Not long after the crash, a group of Anglo American youths rode their horses over the tops of the settlers' subterranean homes, damaging them. Thinking that the pranks were but youthful mischief, the commune members simply repaired their dwellings and made no complaint. But shortly thereafter, they returned from work in the cotton fields to discover two residences destroyed by fire. Tijerina and two other men went to file a report with Sheriff Lawrence White. But when White found out the direction from which the horse tracks came, he refused to investigate. Don Pelkam, an FBI agent stationed in Casa Grande who had investigated the crash, also refused to investigate, claiming that the arson had occurred outside his jurisdiction. Shortly after his daughter was born, a storm flooded the Valley of Peace. Devastated by his losses, Tijerina could not sleep. During the night he had a vision:

Following the vision, Tijerina felt that his life had purpose and direction, and his experience, which he interpreted as divine, gave him an unwavering conviction. In the early 1950s, Tijerina was first encouraged to divert his religious energy into politics. After a sermon in Dallas one day, a man invited him home for lunch. As Tijerina recalls, "He said to my face, 'I don't like preachers, they take advantage of the people. What I think you should do is quit talking religion. What the Spanish American people need is a Spanish American politician, you may be that you should study law and history and help your people.'" In June 1956, Tijerina and a few bravos went to Monero, New Mexico, to visit a community that had previously welcomed him. There he learned about land grants, a controversial issue regarding Hispanic property rights. Zebedeo Martínez, Zebedeo Valdez, and other elderly men, all members of the Brotherhood of Jesus, shared the story of how their families were dispossessed of their lands. The next day, they took Tijerina's group to Chama, Tierra Amarilla, and Ensenada to meet with other unhappy heirs. Tijerina empathized with their plight, and offered to do what he could to help them, on the condition that they unite to "re gather the strength that the Anglos had taken from" them. But when he discovered that they held no titles to the land, having been turned over to Governor William Anderson Pile in the late nineteenth century, he resolved to go to Mexico to study the issue. He left in the fall of 1956 and stayed in Mexico until the new year, researching at the General National Archive and meeting with lawyers and other influential people. One of the most important documents he studied was the Laws of the Indies, which had governed the American portion of the Spanish Empire for more than 300 years. Another was a re drafted version of the Treaty of Guadalupe Hidalgo containing a protocol that guaranteed land grants to descendants of the original grantees, which he obtained in the Tepito barrio for twenty five cents. On this trip to Mexico, Tijerina realized that the biggest obstacle to his success was "the fear the Anglo had placed in [the land grant heirs'] hearts through their foreign education." While education had been a key factor in the founding of the Valley of Peace, it now took on an even more important dimension in the life of Tijerina and in the struggle for the land. In January 1957, officials from the Arizona State Department of Education threatened Tijerina and the other parents with jail time if they did not send their children to public school. Even when confronted with the Supreme Court cases defending the right to home schooling, the officials would not back down. Tijerina claims to have later found out that the real reason for the harassment was "Rockefeller money was planning to build a model city about a mile from the Valley of Peace." As a last resort, Tijerina took his case to the Phoenix press. However, neither of the two major papers covered the story of the persecution. On March 19 of the same year, Tijerina was charged with the grand theft of six feed trailer wheels. The case was thrown out for lack of evidence, but the next month, he was charged with another theft, this time for hardware discovered in the Valley of Peace. During the investigation, officials found out that Margarito Tijerina, who had joined the commune, was wanted in Indiana and took him into custody. Reies was accused of being the getaway driver during a failed attempt to free his brother from Pinal County Jail. During a recess at his hearing, he left the courthouse, becoming a fugitive. Tijerina and the other families with children sought refuge in New Mexico. They arrived in the ghost town of Gobernador in early 1957 and took refuge in a church. Desperate for food, Tijerina and his brother Margarito set out to find help. They met Don Manuel Trujillo, a local rancher. Tijerina later called Trujillo his "first and best teacher on the question of land grants in New Mexico." In New Mexico, Tijerina got the idea to organize the heirs of the New Mexico land grants into a corporation that could compete with "the great corporations of the Anglos". But realizing that survival came first, Tijerina and two other bravos returned to the Valley of Peace to look for work. They were arrested and imprisoned in Florence, Arizona for ninety days. Margarito, who had violated the conditions of his parole, was not released. While in prison, Margarito asked Tijerina to help the wife and child of a fellow inmate. Commune members clothed and fed the woman and child, and Tijerina secured the man's release. Two days later, he was imprisoned and charged with attempting to free his brother. Released on bond, his court appointed attorney urged him to flee the state for his own safety. After consulting with the other families, Tijerina decided to risk losing the Valley of Peace and flee. Tijerina spent the next seven years as a fugitive in Arizona, New Mexico, Texas, and Mexico. By this time he had seven children and had to leave them with his wife. While on the run, Tijerina continued to research communal land rights, the U. S. Constitution, and the rights guaranteed by the Treaty of Guadalupe Hidalgo. The biggest weakness he saw in U. S. law was its failure to provide specific protection for the family. In May 1958, he was invited to speak in front of a group of land grant heirs in Chama, New Mexico. During his speech, he was attacked and struck over the head with a club. In the ensuing melee, Tijerina was removed to safety and his brother, Anselmo, was arrested for assaulting Tijerina's attacker. In 1959, Tijerina went to an archive in Guadalajara, Jalisco. When he requested the documents concerning the New Mexican land claims, the attendant was unable to locate them. His nephew from Pleasanton Texas then hid the files in his house in the closet. The last person to access the documents was an American commissioned by the Mexican government to convert them to microfilm. The authorities came close to apprehending Tijerina many times, and he was maligned in the local press as a "Communist" and a "bandit". In September 1959, he organized a strike in Shamrock, Texas, in protest of unequal working conditions for Mexican laborers. When thus confronted, the cotton farmer gave in to the strikers' demands. Tijerina secured housing in Ensenada, New Mexico, where he came into further contact with members of the Brotherhood of Jesus, who told him of Thomas B. Catron's leadership of the Santa Fe Ring, a group of ranchers, and government officials who systematically dispossessed the land grantees and their heirs of their claims from 1848 until 1904. He also became aware that the federal government itself had claimed portions of the Tierra Amarilla grant in the name of the Forest Service. When Tijerina's brother Margarito was released from prison in Michigan City, Tijerina took advantage of the opportunity to meet with Elijah Muhammad. They met daily over the course of a week, during which time they discussed the need for unity among the minority groups of the United States. On December 12, 1959, Tijerina sent a letter signed by some eighty families asking President Eisenhower to investigate the land claims. Two months later, they received a cold response. Having failed to receive redress of their grievance from one signatory of the Treaty of Guadalupe Hidalgo, Tijerina and his supporters turned to the government of Mexico. His goal was to deliver a 500 signature petition, historical documents, and legal opinions to President Adolfo López Mateos. Arriving in Mexico City, Tijerina made the acquaintance of the labor leader Vicente Lombardo Toledano, who listened patiently to the story of the struggle of "the forgotten community" over the land, and offered to do what he could for the price of $25,000. Having failed to reach López Mateos via Toledano, he turned to other acquaintances in the religious and academic communities. But before he could meet with the president, his documents were stolen during a visit to the post office. Devastated, Tijerina returned to the United States, along with his nephew Johnny Tijerina. He returned to Mexico in late 1961 and succeeded in obtaining an audience with General Lázaro Cárdenas. The General offered his support, but warned auspiciously, "if you are not willing to see blood spilt, forget about all of this."

" Альянса "

1962 жылдың тамызында Альбукеркиде тұрып, Тихерина Alianza Federal de Mercedes-тің алғашқы жоспасын жасады. Көп ұзамай қазан айында "Пуэблос пен Побладорс" (қалалар мен қоныстанушылар альянсы) Альянсын құруға шақыратын хат келді. Ла Алианса, ол 1963 жылы 2 ақпанда Гвадалупе-Идальго келісімінің 115 жылдығына ресми түрде құрылды. Тихерина президент, Эдуардо Чавес вице-президент болып сайланды. Альянса "Гуадалупе-Идальго келісімінің аясында Испанияның жер үлестерін мұрагерлерге беруді ұйымдастырып, олардың құқықтарын білуге" тырысты. Топ сонымен қатар Нью-Мексиконың жергілікті мұрасына мақтануды арттыруға және олардың атынан ағылшындықтарға құрмет көрсетуге тырысты. Альянса газет шығара бастады, ал Тиджерина апта сайын The News Chieftain үшін мақала жазды. 1963 жылдың маусым айында Альянса Америка Құрама Штаттары мен Мексика үкіметтеріне Гваделупе-Идальго келісімінің шарттарына сәйкес өздерінің міндеттемелерін еске түсіретін хаттар жіберді. Сол уақытта Тиджеринаның қашқын өмірі отбасы өміріне кері әсерін тигізді. 1963 жылдың басында ол әйелімен ажырасу туралы мәселелерді талқылады, ол сол жылдың соңында ажырасуды рәсімдеді. Осы кезде жергілікті баспасөз Тихеринаға Дон Кихот лақап есімін берді, бұл оның жер иеліктерінің мұрагерлерінің меншік құқықтарын қалпына келтіруге жасаған тырабын кемсіткендей болды. 1964 жылы Альянсаның 6000-нан астам мүшесі болды; бір жылдан кейін оның мүшелері 14000-ға дейін өсті. 1966 жылы өткен құрылтайда Альянса 20 мың адамды санады. Дегенмен, Альянсаның қызметі көптеген Нью-Мексиколық испан тілдес халықтың наразылығын туғызды, олар Тихеринаны статус-квоны бұзуға келген сырттан келген адам ретінде қарады. Мысалы, АҚШ сенаторы Джозеф Монтоя Тихерина мен Альянсаға қарсы сөйлеп, "испан тілінде сөйлейтін халыққа ең қажеттісі – арандату, толқу тудыру немесе жалған үміттерді сіңіру емес" деді және Тихеринаны "жанжал тудырып, нәсілдік қатынастарды нашарлатқан және АҚШ-тың жауы" деп сипаттады. Альянсаның мақсатын ілгерілету үшін Тиджерина Мексикаға автокөлікпен сапар жоспарлай бастады. Мексикада дайындық жұмыстарын жүргізіп жатқанда, ол мексикалық шенеуніктермен ұсталды және депортацияланды. Бұл әрекет көптеген альянсистердің Мексика олардың мәселесін Біріккен Ұлттар Ұйымына көтереді деген үмітін қиратты және Тихеринаны ФБР депортацияның артында тұр деген күдікке түсірді. 1965 жылдың 1 сәуірінде Тихерина "Әділдік дауысы" атты күнделікті радио бағдарламасын бастады. 5000 ватттық KABQ FM радиостанциясы "жер мәселесі туралы халыққа жеткізудің ең тиімді құралы" болды. 1965 жылдың тамызында ол бағдарламаны теледидар форматына бейімдеді. Тиджеринаның отбасылық ұйымның басшысы ретінде жеке өмірі қиындықтар туғызды, бірақ әйелімен қайта табысуға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталды. 1965 жылдың 8 тамызында ол Патрисиямен танысып, 25 қыркүйекте үйленді.

In August 1962, while living in Albuquerque, Tijerina drafted the first plan of the Alianza Federal de Mercedes. A letter calling for an Alianza of Pueblos and Pobladores (Alliance of Towns and Settlers) followed soon afterwards in October. La Alianza, as it became known, was officially incorporated on February 2, 1963, the 115th anniversary of the signing of the Treaty of Guadalupe Hidalgo. Tijerina was elected president and Eduardo Chávez was elected vice president. The Alianza sought "to organize and acquaint the heirs of all Spanish land grants covered by the Guadalupe Hidalgo Treaty" with their rights. The group further sought to foster pride the heritage of the Native New Mexicans and to command Anglo respect on their behalf. The Alianza began publishing a newspaper, and Tijerina wrote a weekly column for The News Chieftain. In June 1963, the Alianza sent letters to the governments of the United States and Mexico reminding them of their obligations under the Treaty of Guadalupe Hidalgo. At the same time, Tijerina's fugitive lifestyle was taking its toll on his family life. He and his wife discussed divorce as a possible solution to their problems at the beginning of 1963, which she obtained later in the year. It was also at this time that the local press gave Tijerina the nickname of Don Quixote, belittling his quest to restore the property rights of land grant heirs. By 1964 the Alianza had over 6,000 members; a year later, its membership had increased to 14,000. At its 1966 convention, the Alianza counted 20,000 people in its fold. Nevertheless, the Alianza's activities raised the ire of many New Mexican Hispanics, who saw Tijerina as an outsider who had come to upset the status quo. For example, U. S. Senator Joseph Montoya, spoke out against Tijerina and the Alianza, stating that "the last thing the Spanish speaking need is agitation, rabble rousing, or creation of false hopes," and characterized Tijerina as an "outsider who sparked violence and set back racial relations and an enemy of the United States." To promote the cause of the Alianza, Tijerina began planning an automobile caravan to Mexico. While laying the groundwork in Mexico, he was detained and deported by Mexican officials. The insult crushed the hopes of many Alianzistas that Mexico would bring their case to the United Nations, and led Tijerina to suspect that the FBI was behind the deportation. On April 1, 1965, Tijerina began broadcasting the daily radio program "The Voice of Justice". The 5,000 watt station, KABQ FM, provided "the best medium to reach the community about the issue of the land." In August 1965, he adapted the show to a televised format. Tijerina's single status had begun to cause him trouble as the leader of a family based organization, but his attempts to reconcile with his wife failed. On August 8, 1965, he met Patricia, and the two were wed on September 25.

Санта-Феге шабуыл және Сан-Хоакинді алу

1966 жылы Тиджерина Испанияға барып, жер беру туралы испан заңдары туралы көп нәрсе білді. Ол қайтып келгенде, 4 шілдеде Альбукеркиден Санта-Феге “Испан-американдық наразылық маршы – Әділетсіздіктерді жою” деп аталатын наразылық маршын жоспарлады. Мақсаты – түрмеде отырған мүшелерді босату және Санчесті екі күн бұрын Койотеде Альянсаның бейбіт жиналыс құқығын бұзғаны үшін азаматтық қамауға алу еді. Тиджеринаның білмегені, округ судьясы тұтқынға алынған мүшелерді босатқан еді, ал Санчестің өзі сол күні сот ғимаратында болмады. Соңынан туған қақтығыста түрме күзетшісі Эулогио Салазарға оқ тиді, ал шериф орынбасары Даниэль Ривера ауыр жарақат алды. Альянс мүшелері екі адамды алып, Канхилон тауларына қашты. Нью-Мексико вице-губернаторы Ли Фрэнсис Ұлттық гвардияны, сондай-ақ құқық қорғау органдарының ірі күштерін – барлық солтүстік округтердегі мемлекеттік полицияны, жергілікті шерифтерді, ресми емес жасақтарды, Джикарилла апачи полициясын және мал тексерушілерді оқиғаға қатысқан Альянса мүшелерін ұстауға бұйрық берді. Осылайша Нью-Мексико тарихындағы ең ірі адамдарды іздеу операциясы басталды. Баспасөз Тиджеринаны “Жолбарыс патшасы” деп атады. Роберто Мартинес жазған рейд негізіндегі корридо – “Рио-Ариба балладасы” радиода жиі ойналды. Келесі дүйсенбіде Тиджерина Альбукеркиде билік органдарына басынып берді, оған 54 қылмыстық айып тағылды, оның ішінде адам ұрлау және қарулы шабуыл да бар. Сот ғимаратына жасалған шабуыл ұлттық баспасөздің назарын аударды және Тиджеринаның аймақтық жер беру күресін ірі Чикано және азаматтық құқық қозғалысына енгізді. Ол Денвердегі Чикано ұйымы “La Cruzada por Justicia” негізін қалаушы Родольфо Гонзалес сияқты елдің түкпір-түкпірінен келген белсенділермен кездесті. Сан-Хоакин соты Лас-Крусесте өтті. Жер беру тарихын талқылауға тыйым салынған Тиджерина ақыр соңында федералдық мүліктің бұзылуы және федералдық қызметкерге шабуыл жасауы үшін кінәлі деп танылды және екі жылға бас бостандығынан айырылды.

In 1966, Tijerina went to Spain and learned a great deal about the Spanish laws governing land grants. When he returned, he planned a July 4 protest march from Albuquerque to Santa Fe called "the Spanish American March for a Redress of Grievances." to free the imprisoned members and to place a citizen's arrest on Sánchez for violating the Alianza's right of peaceable assembly in Coyote two days prior. Unbeknownst to Tijerina, the county judge had already freed the imprisoned members while Sánchez himself was not present at the courthouse that day. In the ensuing confrontation, Eulogio Salazar, a prison guard, was shot and Daniel Rivera, a sheriff's deputy, was badly injured. The Aliancistas headed for the mountains of Canjilón with two abductees. Lieutenant Governor of New Mexico E. Lee Francis ordered the National Guard out as well as a large array of law enforcement agencies, including state police from all the northern counties, local sheriffs and unofficial posses, Jicarilla Apache police, and cattle inspectors, to arrest all members of the Alianza involved in the incident, thus launching the biggest manhunt in New Mexico history. In a crude translation of his name, the press dubbed Tijerina "King Tiger". The Ballad of Río Arriba, a corrido based on the raid written by Roberto Martínez, received heavy radio play. The next Monday, Tijerina surrendered to authorities in Albuquerque and was charged with fifty four criminal counts including kidnapping and armed assault. The courthouse raid caught the attention of the national press and brought Tijerina's regional land grant crusade into the larger Chicano and civil rights movements. He met with activists from around the country such as Rodolfo Gonzales, the founder of the Denver based Chicano organization, La Cruzada por Justicia. Las Cruces was the venue for the San Joaquín trial. Forbidden from discussing the history of the land grant, Tijerina was ultimately convicted of destruction of federal property and assault on a federal officer and sentenced to two years' imprisonment.

Кедейлер науқаны

1968 жылдың наурыз айында Тиджерина Оңтүстік Христиандық Көшбасшылық Конференциясының (SCLC) Вашингтонға кедейлер науқанына қатысқан чикано контингентін басқаруға сайланды. 4 сәуірде SCLC президенті Мартин Лютер Кингтің қаза тауып, 25 сәуірде Тиджеринаның Альбукеркидегі үйіне бомба тасталған сынды ауыр соққыларға қарамастан, SCLC өз мақсатынан мойын бұрмады. SCLC жаңа президенті Ральф Абернатидің басшылығымен науқан жоспарланғандай, 1968 жылдың 2 мамырында өтті. Тиджерина Нью-Мексикодан үш автобуспен келген топпен, Колорадодан Корки Гонзалес басқарған испаноязыл контингентімен, Лос-Анджелестен Алисия Эскаланте басқарған контингентімен, Техас штатынан пастор Нието басқарған контингентімен және Нью-Йорктан келген пуэрторикалықтардың тобымен кездесті. Олар «Қайта тірілу қаласында» Корретта Скотт Кинг пен Абернати басқарған афроамерикандық топтармен бірікті. Тиджерина үндістердің делегациясы науқанды бастап, әділдік талабын бірінші болып көтеруін қатыстырды, бұл ұсыныс доктор Кингпен өткен алғашқы жоспарлау кезеңінде мақұлданған еді. Бірақ науқан басталғанда, Абернатидің жақтастары бұл идеяға қарсылық көрсетті. Бұл «тартыс» туралы басты ақпарат құралдарында көп айтылды, онда Тиджерина испаноязыл делегацияның алға шығуына талаптанды деген мәлімдеме таратылды. Вашингтонға жол тартқан үндістердің тобы, оларға Дик Грегори де ілесіп келген, Вашингтон штатының полициясымен ұсталды. Тиджерина наразылық ретінде 29 мамырда АҚШ Жоғарғы Сотының алдында демонстрация ұйымдастырды. Полиция наразылық білдірушілерге қатыгездік көрсетті, бірақ соңында жиырма делегатқа сот хатшысы Джон Дэвиспен кездесуге рұқсат берілді. Келесі айда көшбасшылар Мемлекеттік хатшы Дин Раскпен кездесті. 1969 жылдың 23 маусымында, Уоррен Э. Бергер Бас судья болып ант берген күні, Тиджерина оны азаматтық тұтқынға алу үшін Вашингтонға оралды. Ол Сенат ғимаратының алдында күтіп тұрғанда, Бергер ешқашан сыртқа шықпады. Ол артқы есіктен шығып, тұтқынға алудан жалтарды. Тиджеринаның қолдаушылары 1968 жылы Халықтық Конституциялық Партияны құрды.

In March 1968, Tijerina was elected to lead the Chicano contingent of the Southern Christian Leadership Conference's (SCLC) Poor People's March on Washington. Despite stunning setbacks, including the April 4 assassination of Martin Luther King Jr., the president of the SCLC, and the April 25 bombing of Tijerina's Albuquerque home, the SCLC was undeterred. Under the leadership of new SCLC president Ralph Abernathy, the march proceeded as planned, on May 2, 1968. Tijerina, with three busloads from New Mexico, met up with the Corky Gonzales led Hispanic contingency from Colorado, the Alicia Escalante led contingency from Los Angeles, the Reverend Nieto led contingency from Texas, and a group of Puerto Ricans from New York. Together, they convened in "Resurrection City" with the African American factions led by Coretta Scott King and Abernathy. Tijerina insisted that the Native American delegations spearhead the march and be the first to demand justice, a proposal that had been approved during the original planning meeting with Dr. King. But when it came time to march, Abernathy's followers resisted the idea. Much was made of this "rift" in the mainstream press, which claimed that Tijerina insisted that the Hispanic delegation go first. En route to D. C., a group of Native Americans who were accompanied by Dick Gregory were detained by Washington State police. In protest, Tijerina organized a demonstration in front of the United States Supreme Court building on May 29. Police brutalized the demonstrators, but eventually, twenty delegates were permitted to meet with John Davis, the clerk of the court. The following month, leaders met with Secretary of State Dean Rusk. On June 23, 1969, the day that Warren E. Burger was sworn in as Chief Justice, Tijerina returned to Washington to place him under citizen's arrest. As he waited outside the Senate chamber, Burger never exited. He had dodged the arrest by exiting out a back door. Supporters of Tijerina formed the People's Constitutional Party in 1968.

Сот және қамауға алу

1970 жылдың басында Тихерина 1967 жылы Tierra Amarilla сотының ғимаратына шабуыл жасағаны үшін түрмеге қамалды. Төрт заңгерден тұратын топ істі 18 ай бойы дайындады, бірақ сот басталған күні Тихерина оларды қабылдамады, өзін-өзі қорғауды таңдады. Ол Даниэль Ривераны жалған тұтқындау және шабуыл жасау айыбымен айыпталды. Прокуратураның басты куәсі Ривера Тихеринаның қарсы сұрақтарына жауап берген кезде, ол федералдық азаматтық құқықтар туралы заңдарды білмейтінін және адамдардың азаматтық құқықтарын қорғау бойынша оқытылмағанын мойындады. Сондай-ақ, ол Тихеринаны Tierra Amarilla оқиғасына кінәлі емес деп мәлімдеді. "Альбукерки Трибьюны" Тихеринаның сот залындағы өнерін Кларенс Дарроумен салыстырды. Колорадо университетінің антропологы, доктор Фрэнсис Свадеш, англолардың жерді ұрлау үшін күш пен заңгерлік амалдарды қолданғанын куәландырды. Тихерина өзінің соңғы сөзінде Конституцияның 6-бабының 2-тармағына сүйенді, ол үкіметті халықаралық шарттардың талаптарын орындауға міндеттейді, атап айтқанда, Гвадалупе-Идальго шартының 8 және 9-баптарында қарастырылған жер иелерінің меншік құқықтарын қорғауға. Ол өз конституциялық құқығын қолданып, заңды білмейтін және "Алиансаның" жиналыс құқығын бұзған құқық қорғау органдарына азаматтық тұтқындау жасауға тыйым салды. Тихерина екі жылға федералды түрмеге кесілді. Ол Техас штатының Ла-Туна қаласындағы түрмеде Джо Валачибен бірге камерада отырды. Оны уландыру және мафияны кінәлау жоспары бар екенін сезінген Тихерина тамақтан бас тартты, мексикалық тұтқындар сақтап қалған қалдықтарды жеді. Кейін ол Альбукеркиге ауыстырылды, онда ол 25 жастағы Уолтер Пейтонмен бірге камерада болды, ол "Минутмендер" ақ нәсілдік милициясының мүшесі еді және бес тонна қару-жарақ пен оқ-дәрі табылғаннан кейін ФБР-мен қамауға алынған. Пейтон "Король Тигрдің" сол мекемеде ұсталғанын білгенде, билік органдарына оларды бірге отыртпауды өтінді, оны көрсе Тихеринаны өлтіретініне ант берді. Түрме қызметкерлері оларды бірден бірге камераға жапты. Бірақ екеуі төрт сағаттан астам уақыт бейбіт түрде сөйлескеннен кейін Пейтон камерадан шығарылды. 1970 жылы Тихерина Миссури штатының Спрингфилд қаласындағы психиатриялық ауруханаға ауыстырылды. Психикалық аурулармен танысуы және тарихи зерттеулері "Англо психопатиясы" тұжырымын қалыптастырды: Менің ойымша, ағылшыздардың психопатиясының бастауы 1494 жылдың 7 маусымында Испания мен Португалия арасында жасалған Тордесильяс шартынан шығарылған кезде басталды. Шарты Папа жасастырды. Осы кезде ағылшыздар сол дәуірдің заңды органына ғана емес, оларға қарсы дінге де наразылық білдірді. Билік пен дінді құрметтемей, отарлау ойынына қайта оралу үшін ағылшыздар пираттықты заңдастырды. Олар заңға айналу үшін заңнан тыс болуға тиіс болды. Соңғы 480 жыл ішінде ағылшыздардың психопатиялық комплексі нашарлап кетті. Оның ар-ожданы оны азаптайды, ал оның ойлауы өз дінін, өз заңын және адамзатты бұзғаны үшін бұрмаланған. Психиатриялық ауруханада Тихерина "адамзат арасындағы бейбітшілікке шешім табу" мәселесіне назар аудара бастады және жаңа мақсатты тапты: "адамдар арасындағы бауырластық пен келісімді дамыту". 1971 жылы босатылғанда, оның шарттарының бірі "Алиансада" басшылық қызмет атқаруға тыйым салынды. Дегенмен, Тихерина жер құқықтары, адамзат бірлігі және Эулогио Салазардың өліміне қатысты тергеуді жалғастырды. 1972 жылы "Трибьюн" газетінде жарияланған қолдау білдірген баяндамадан кейін Бірлестірілген латын америкалық азаматтар лигасы жер беру ісіне қолдау көрсетті. Бірақ қозғалыстың жаңадан жандануына қарамастан, қоғамдық санадан тыс жерде аз ғана ілгерілеу болды. 1974 жылдың 29 маусымында Тихерина екінші рет түрмеге қамалды. Түрмеде отырған кезінде ол Нью-Мексико саясатына араласқан және билік иелерінің ықыласынан айырылған Екінші дүниежүзілік соғыс ардагері Блас Чавеспен байланысқа келді. Ол Тихеринаға сенатор Джозеф Монтояның және басқа да саясаткерлердің жемқорлық әрекеттері туралы, сондай-ақ Эулогио Салазарды өлтірудің егжей-тегжейін айтты.

In early 1970, Tijerina was sentenced to prison for charges related to the 1967 Tierra Amarilla courthouse raid. The presiding judge, Garnett Burkes, denied defense claims of double jeopardy. A team of four lawyers spent eighteen months preparing the case, but on the opening day of the trial, Tijerina dismissed them, opting to defend himself. He was charged with the false imprisonment and assault of Daniel Rivera. Rivera, the prosecution's star witness, admitted under Tijerina's cross examination that he neither knew federal civil rights laws, nor had he been trained in how to protect peoples' civil rights. He also testified that Tijerina was not to blame for the events at Tierra Amarilla. The Albuquerque Tribune compared Tijerina's courtroom performance with Clarence Darrow's. Dr. Frances Swadesh, a University of Colorado anthropologist, testified that Anglos had used force and legal maneuvers to steal the land. Tijerina based his closing argument on Article 6, Section two of the Constitution, which obligates the government to comply with the terms of international treaties, i. e., the protection of the property rights of land grantees as provided by articles 8 and 9 of the Treaty of Guadalupe Hidalgo. He continued to assert his constitutional right to place a citizen's arrest on the law enforcement officers who, by their own admission, were ignorant of the law and had violated the Alianza's right of free assembly. Tijerina was sentenced to two years in a federal prison. He was incarcerated in La Tuna, Texas, where he shared a cell with Joe Valachi. Suspecting a plot to poison him and blame the mafia, Tijerina refused to eat, preferring scraps saved by fellow Mexican prisoners. At one point, he was transferred to Albuquerque, where he shared a cell with 25 year old Walter Payton, a member of the white militia the Minutemen, who had been arrested by the FBI on weapons charges after five tons of weapons and ammunition were discovered near Truth or Consequences. When Payton learned that "King Tiger" was being held in the same facility, he told the authorities not to put them together, swearing he would kill Tijerina if he saw him. Prison officials promptly locked them in the same cell. But when the two talked peacefully for more than four hours, Payton was transferred out of the cell. In 1970 Tijerina was transferred to a mental hospital in Springfield, Missouri. His exposure to the mentally ill combined with his historical research crystallized his concept of "Anglo psychopathy":

I believe the origins of the Anglo psychopathy began when the English were excluded from the Treaty of Tordesillas, signed June 7, 1494, between Spain and Portugal. The treaty was brokered by the Pope. It was at this time that the Anglo not only rejected the legitimate body of the era, but also the religion that went against them. The Anglo, without respect for authority and religion, and to get back into the colonization game, legalized piracy. They had to operate outside the law to become the law. Over the last 480 years, the Anglo complex of psychopathy has worsened. His conscience tortures him, and his thinking grows demented for having violated his own religion, his own law, and humanity. It was also in the mental hospital that Tijerina began focusing on a "solution for peace among humanity" and found a new goal: "to promote fraternity and harmony among human beings." One of the terms of his 1971 release was that he not hold any leadership in the Alianza. Nonetheless, Tijerina continued to advocate for land rights, for human unity, and for an investigation into the death of Eulogio Salazar. The League of United Latin American Citizens lent their support to the land grant cause in 1972 after the publication of a supportive report in the Tribune. But in spite of the new invigoration of the movement,
little progress was made outside of the sphere of public awareness. On June 29, 1974, Tijerina began his second prison term. During his incarceration he came into contact with Blas Chávez, a World War II veteran who had been involved in New Mexico politics and ended up out of favor with the powerful. He told Tijerina of the corrupt dealings of Senator Joseph Montoya and other politicians, as well as the details behind the murder of Eulogio Salazar.

Кейінгі жылдар

Ол 2006 жылғы сәуір айында көшіп келген Мексиканың Ciudad Juárez қаласында шамамен бір жыл тұрғаннан кейін, Техас штатының Эль-Пасо қаласында өмір сүрді. 1994 жылы Нью-Мексикодағы үйі өрт сөндірілмей кеткен соң Тихерина Мичоакан штатының Уруапан қаласына көшіп, үшінші рет үйленді. 1999 жылғы 19 қазанда ол өзінің мұрағат материалдарын Нью-Мексико университетіне тапсырды. Сол жылдың 5 қарашасында ол Техас штатының сол кездегі губернаторы Джордж Буш әкімшілігінің жоғары лауазымды қызметкерлерімен жер мәселелері жөнінде кездесті. Оның естеліктерінің аудармасы, бұрын тек 1978 жылы Мексиканың Fondo de Cultura Económica баспасынан испан тілінде жарық көрген нұсқасы ғана қолжетімді болды. Ол 2015 жылғы 19 қаңтарда Эль-Пасода 88 жасында дүние салды.