Тюдельдік Вильям: Альбигой крестілігі жыршысының өмірі мен шығармашылығы
William of Tudela
Уильям Тюдель: авторы алғашқы "Альбигой кресті жорығы" поэмасы. Катарларға қарсы кресті жорықтың куәсі, геомантияны зерттеген сарван. Тарих, өлең, Испания.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Вильгельм Тудельский (окситан тілінде Guilhem de Tudela; француз тілінде Guillaume de Tudèle; шамамен 1199 – 1214) – Катарларға қарсы крест жорығы туралы заманауи баяндама беретін ескі окситан тіліндегі эпикалық поэма – Canso de la Crozada немесе Альбиген крест жорығының әнінің бірінші бөлігінің авторы. Өзінің өлеңінің алғашқы жолдарында айтқанынша, Вильгельм Наварра Корольдігінде (Испания) Тудела қаласында дүниеге келген. Ол өзін «maestre» және «clerc» деп атайды, яғни оның білімі оған «Мастер» атағын беруге және кіші лауазымдар алуға құқық берген. Ол геомантияны оқығанын нақты айтады. 1199 жылға қарай немесе сол шамада Вильгельм Тудельский Монтобанға (Франция) келіп, онда 11 жыл тұрды. Ол болашақты геомантия арқылы білуінің нәтижесінде 1210 жылы Бруникельге көшкенін мәлімдейді, ол сол кезде Толуза графы Раймон VI-ның ағасы Болдуинге сыйға берілген еді. Бұл әрекеттің нәтижесі (немесе мақсаттарының бірі) Вильгельмнің Болдуиннің қызметіне кіруі болды. Ол Сент-Антонинде канон болды (Альбиген крест жорысы кезінде Лестердің 5-ші графы Саймон де Монфорт оны жаулап алып, Болдуинге берген). Көбірек маңызға иесі, Вильгельм Chanson de la Croisade Albigeoise әнін жазуға кірісті. Вильгельмнің айтуынша, осы поэманың бірінші бөлігі 1210 жылы басталған, бірақ қазіргі танылған түрінде ол 1213 жылы толық жазылған сияқты. Вильгельмнің өмірі туралы біздің білуіміз 1213 немесе 1214 жылы аяқталады. Бір дерек – Болдуиннің тұтқындалуы (17 ақпан 1214 ж.) және одан кейін ағасы Раймондтың оны өлтіруі. Вильгельмнің поэмасында Болдуин әлі тірі деп көрсетілген. Сонымен қатар, Вильгельмнің поэмасы 12 қыркүйек 1213 жылғы Мюре шайқасынан бұрын аяқталады: Болдуиннің бұл шайқаста жеңіске жеткен тарапта қатысуы, нәтижесінде Раймонд Тулузаны жоғалтты және Раймондтың феодалдық билеушісі Арагонның Петрі II қаза тапты, оның сатқындық үшін өлімге кесілуіне себеп болды. Егер Вильгельм осы оқиғалардан аман қалған болса, ол десек те, жазуын тоқтатуға мәжбүр болды. «Шансонның» екінші бөлігін басқа, белгісіз ақын жазған.
William of Tudela (in Occitan, Guilhem de Tudela; in French, Guillaume de Tudèle; fl. 1199 1214) was the author of the first part of the Canso de la Crozada or Song of the Albigensian Crusade, an epic poem in Old Occitan giving a contemporary account of the crusade against the Cathars. According to his own account in the first lines of his poem, William was born in Tudela in the Kingdom of Navarre (Spain). He refers to himself as maestre and clerc, indicating that his studies entitled him to the title of Master and that he had taken minor orders. He specifically states that he studied geomancy. In or around 1199, William of Tudela went to Montauban (France) and lived there for 11 years. He claims that his knowledge of the future through geomancy impelled him to move in 1210 to Bruniquel, which had then just been bestowed on Baldwin, estranged brother of Count Raymond VI of Toulouse. The result of this move (and possibly one of its aims) was that William entered Baldwin's service. He became canon at Saint Antonin (which, in the course of the Albigensian Crusade, Simon de Montfort, 5th Earl of Leicester had just captured and given to Baldwin). More importantly, William now began to compose the Chanson de la Croisade Albigeoise. Work on the first part of this poem began in 1210, William implies, though in the form now known it seems to have been written in its entirety in 1213. Our knowledge of William's life ends in 1213 or 1214. One date is that of the capture (on 17 February 1214) and subsequent execution of Baldwin by his brother Raymond. William's poem speaks of Baldwin as still alive. Moreover, William's poem ends before the Battle of Muret on 12 September 1213: Baldwin's participation on the winning side in that battle, in which Raymond lost Toulouse and Raymond's feudal overlord Peter II of Aragon was killed, was the excuse for his execution as a traitor. If William survived these events, he was at any rate impelled by them to stop writing. The second part of the Chanson is written by another, unknown, poet.