Генри Хоули: Британ офицері және Якобит көтерілісіндегі рөлі

Кіріспе

Британдық әскер офицері, Якобиттік көтеріліс кезінде көзге түскен (1685–1759) осы есімді басқалар.

Генри Хоули (12 қаңтар 1685 – 24 наурыз 1759) – британдық әскер офицері, 18 ғасырдың бірінші жартысындағы соғыстарда қызмет еткен. Ол бірнеше маңызды шайқастарда шайқасты, соның ішінде 1719 жылы Вигоны басып алу, Деттинген, Фонтеной және Каллоден шайқастарында. 1745 жылғы Якобит көтерілісі кезінде ол Ұлыбританияға қайта шақырылып, желтоқсан айында Сэр Джон Коуптың орнына Шотландиядағы қолбасшы болып тағайындалды. 1746 жылдың қаңтар айында ол Фолкирк Мьюр шайқасында жеңіліске ұшырады, бірақ бұл оның мансабына осылайша үлкен зиян келтірмеді. Камберленд герцогы басшылықты өз қолына алды, ал Хоули сәуір айында Каллоден шайқасында атты әскерге жетекшілік етті, бұл көтерілісті аяқтаған жеңіс болды. Хоули атты әскердің батыл және қабілетті командирі болғанымен, қатаң тәртіпті ұстанушы еді, замандастары оны «Қасап Хоули» немесе «Бас судья» деп атаған. Бұл оның тәртіптік шараларына байланысты болғанымен, Каллоденнен кейін Якобит жаралыларын өлтіруге оның да қатысы бар екенін көрсететін дәлелдер бар. Ол 1746 жылдың шілдесінде Фландрияға оралды, ал 1748 жылы Австрия мұрагерлік соғысы аяқталғаннан кейін Инвернесс губернаторы болып тағайындалды; 1752 жылы ол Хартли Винтнидегі үйіне жақын Портсмут губернаторы болды, ол 1759 жылдың наурыз айында қайтыс болды.

Жеке мәліметтер

Генри Хоули (1685–1759) Лондонның Вестминстер қаласында дүниеге келді және 1685 жылғы 12 қаңтарда Сент-Мартин-ин-зе-Филдс шіркеуінде крещениеден өтті. Оның әкесі, полковник-лейтенант Фрэнсис Хоули (1653–1692) Хоули барондық әулетімен туыс еді және 1684 жылы Джудит Хьюзға (1659–1735) үйленді. Олардың төрт баласы болды: Генри, Эдвард (шамамен 1686–1724 жылдан кейін), Анна (шамамен 1690–1762 жылдан кейін) және ерте қайтыс болған ұл. Уолтер Скотттың Хоулидің Георг II-нің (1683–1760) заңды емес ұлы болғаны туралы пікірі, оның көптеген «тарихи анекдоттары» сияқты, тарихшылар тарапынан жоққа шығарылды. Егер бұл рас болса, Георг оған екі жасында, Англияға алғашқы сапарынан отыз жыл бұрын әке болған болар еді. Фрэнсис 1692 жылғы тамызда Стенкерк шайқасында қаза тапты, отбасын мүсірленген күйде қалдырды. 1694 жылы оның жартылай інісі Томас Эрл (1650–1720) Генриді, бар болғаны тоғыз жаста болса да, 19-шы пехота полкінің прапорщигі етіп тағайындады. Комиссиялар сол кезде жеке мүлік ретінде қарастырылды, оларды инвестиция ретінде немесе табыс табу үшін пайдалануға болатын; балаларға комиссия беру кейіннен ұсынылмады, бірақ жалақы алу және міндеттерді орынбасарға жүктеу кең таралған практика болып қала берді. Оның інісі Эдвард та комиссия алды, ал анасына зейнетақы тағайындалды. Хоули ешқашан үйленбеді, бірақ Элизабет Тувимен ұзақ қарым-қатынаста болды, ол өсиетінде «көп жылдар бойы менің досым, серігім және көбінесе қамқор мейірімшешім» деп еске алынған. Оның екінші ұлы, капитан Уильям Туви, оның мұрагері болды және 1759 жылғы наурызда Хоули қайтыс болғаннан кейін оның атын алды; ол Хоулидің заңды емес ұлы болуы мүмкін деген болжам бар.

Мансап

Фрэнсис Хоули – королева Аннаның күйеуі, Дания ханзадасы Георг басқарған 4-драгун полкінің подполковнигі болды. Генри 1689-1700 жылдары Глостердің Уильямнама паж немесе қызметшісі болып тағайындалды; 1702 жылы Испания мұрагерлік соғысы басталғанда, ол Темпл полкіне кірді, бірақ 1704 жылдың қыркүйегінде принц Джордж оны Корольдік ат сақшылары полкіне алмастыруды ұйымдастырды. 1706 жылдың мамырында Хоули әкесінің бұрынғы полкінде капитан болды және ағасы Томас Эрлмен бірге Испанияға барды, онда ол 1707 жылғы Алманса шайқасына қатысты. Бұл Бурбондардың шешуші жеңісі болды, онда британдық жаяу әскердің көп бөлігі тұтқынға алынды, бірақ Хоули мен ат әскері қашып үлкерді. 1708 жылдың сәуірінде ол Марлборомен бірге Англияға оралды, ол француз жағалауына қондырып, Аббевильді басып алу үшін экспедициялық күшті басқаруды тапсырған еді. Голландия Республикасы бұл жоспарға қарсы дауыс берді; Эрл әскери қызметтен зейнетке шықты, ал 1709 жылы Хоули Шотландиядағы өз полкіне қайта оралды. 1710 жылы Хоули бір офицермен жанжалдасып, оны дуэльде өлтірді, бұл сол кездегі кең таралған әдет; 1712 жылы королева Анна оны кешіріп, лейтенант-полковник шеніне комиссия алуға көмектесті. 1714 жылдың тамызында Георг I Аннадан кейін монарх болды; 1715 жылғы Якобит көтерілісі кезінде Хоули және оның кіші інісі Эдвард, сол полктегі капитан-лейтенант, Шерифмуир шайқасына қатысты. 1717 жылы Хоули 33-ші жаяу әскер полкінің полковнигі болды; 1719 жылы Төрттік одақ соғысы кезінде оның полкі испандық Виго портын басып алған экспедициялық күштің бір бөлігі болды. Олжа көп болды және Хоули сияқты жоғары шенді офицерлер үшін экспедиция өте тиімді болды; 1720 жылы ол Хартли Уитни маңында егін сатып алып, қазір Ұлттық сенім қорына тиесілі Батыс Грин Хаусын салды. Ұлыбритания келесі 20 жыл бойы бейбіт өмір сүрді; 1730 жылы Хоули 13-ші драгун полкінің полковнигі болды және 1739 жылы генерал-майор шеніне көтерілді. Келесі жылы ол 4-драгун полкіне полковник болып оралды және 1759 жылы қайтыс болғанға дейін сол қызметте болды. 1741 жылы Австрия мұрагерлік соғысы басталғанда, оған Батыс Үндістандағы Картахена-де-Индиас қаласын басып алуға жіберілген британдық құрлық әскерлеріне басшылық ету ұсынылды, бірақ ол бас тартты. Оның неге бас тартқаны белгісіз, бірақ бұл пост өте денсаулыққа зиянды деп есептелді; экспедиция сәтсіз аяқталды, сары қызбадан 9000-нан астам адам қайтыс болды. Оның орнына ол Фландрияда сэр Джон Коуптың орынбасары ретінде қызмет етті, ол 1743 жылдың маусымында Деттинген шайқасында жеңіске жеткен ат әскерінің резервіне қолбасшылық етті. Желтоқсан айында Коуп Шотландиядағы әскери қолбасшы болып тағайындалды, ал Хоули Камберлендтің ат әскеріне екінші қолбасшы болып тағайындалды. 1745 жылдың сәуірінде Фонтеной шайқасында британдық ат әскері шайқастың көп бөлігін бақылаушы ретінде өткізді; Хоули Камберлендтен қолбасшылықты алғаннан кейін, ат әскерін басқаруы одақтас жаяу әскердің жақсы тәртіппен шегінуіне мүмкіндік берді. Фонтеной жеңіліске ұшырады, бірақ оның беделін арттырды.

Francis Hawley had been Lieutenant Colonel of the 4th Dragoons, a regiment commanded by Queen Anne's husband, Prince George of Denmark. Henry was appointed page or attendant to their son, William of Gloucester, 1689 1700; when the War of Spanish Succession began in 1702, he was commissioned into Temple's Regiment but in September 1704, Prince George arranged that this be exchanged for one in the Royal Horse Guards. In May 1706, Hawley became a captain in his father's old regiment, and accompanied his uncle Thomas Erle to Spain, where he fought in the 1707 Battle of Almanza. This was a decisive Bourbon victory, where most of the British infantry was taken prisoner but Hawley and the cavalry escaped. In April 1708, he returned to England with Erle, who had been selected by Marlborough to lead an expeditionary force that would land on the French coast and capture Abbeville. This plan was vetoed by the Dutch Republic; Erle retired from active service and in 1709, Hawley returned to his regiment in Scotland. In 1710, Hawley quarrelled with a fellow officer and killed him in a duel, a common practice in this period; he was pardoned by Queen Anne, who also helped him purchase a commission as lieutenant colonel in 1712. In August 1714, George I succeeded Anne as monarch; during the Jacobite rising of 1715, Hawley and his younger brother Edward, a Captain Lieutenant in the same regiment, fought at Sheriffmuir. In 1717, Hawley became Colonel of the 33rd Foot; during the War of the Quadruple Alliance in 1719, his regiment was part of the expeditionary force that captured the Spanish port of Vigo. The booty taken was immense and the expedition extremely profitable for senior officers like Hawley; in 1720, he purchased an estate near Hartley Whitney where he built West Green House, now owned by the National Trust. Britain was at peace for the next 20 years; in 1730, Hawley became Colonel of 13th Dragoons and promoted major general in 1739. The next year, he returned to the 4th Dragoons as Colonel, which he retained until his death in 1759. At the beginning of the War of the Austrian Succession in 1741, he was offered command of British land forces sent to capture Cartagena de Indias in the West Indies but turned it down. Why he did so is unclear, although it was a notoriously unhealthy posting; the expedition ended in failure, with over 9,000 deaths from yellow fever. Instead, he served in Flanders as deputy to Sir John Cope, commander of the cavalry reserve at the victory of Dettingen in June 1743. In December, Cope was appointed military commander in Scotland and Hawley made second in command of the cavalry under Cumberland. At Fontenoy in April 1745, the British cavalry was a spectator for most of the battle; after Hawley took over command from Cumberland, his handling of the cavalry enabled the Allied infantry to retreat in good order. Fontenoy was a defeat but enhanced his reputation.

1745 ж. Якобит көтерілісі

1745 жылғы Якобит көтерілісі шілдеде Чарльз Эдвард Стюарт Шотландияға қонған кезде басталды; қыркүйекте ол Престонпанс шайқасында сэр Джон Копты жеңді. Содан кейін Якобит әскері Англияға басып кірді, 4 желтоқсанда Дербиге жетті, бірақ ағылшын немесе француз қолдауы болмағандықтан Шотландияға қайта шегінді. Хоули Ұлыбританияға оралған әскерлердің қатарында болды және 18 желтоқсанда Клифтон-Мурдағы шайқаста қатысты; екі күннен кейін ол Шотландиядағы бас қолбасшы болып тағайындалды. Негізгі мақсат – Шотландияның төмендіктерін бақылау болды және 6 қаңтарда Хоули Эдинбургке келді; оның жергілікті жерде шамамен 8000 әскері болды, сонымен қатар Инвернесс маңындағы Лудун графының 2000 жасағы да қолда бар еді. Якобиттер Стирлинг қамалын қоршап алды және 13 қаңтарда Хоули Джон Хаскеге (1692-1761) қамалды босатуға 4000 әскерді жіберуге бұйрық берді. 1715 жылғы Шерифмюр шайқасының тәжірибесі Хоулиді жоғарғы жердегі жаяу әскердің кавалерияға осалдығын жоғары бағалауға, ал олардың жауынгерлік қабілеттерін төмен бағалауға итерді. Осы сенімсіздік 17 қаңтардағы Фолкирк Мьюрдегі жеңіліске әкелді, ол кешкісін нашар жарық және қатты қарда басталды және екі тараптан да шатасумен сипатталды. Хоулидің артиллериясы лайға батып, артиллерияшылар оны тастап кетті, ал оның драгундары Якобит оң фланкіна шабуыл жасады. Олар өз жаяу әскерлерін шашыратып, тәртіпсіздікпен кері шегінді, бірақ Хаске басқарған оң фланкі тұрып, артиллерияны қайтарып алды және жақсы тәртіпте шегінді, жоғарғы жердегілер жүкті керуенді тонау үшін тоқтағанда оларға көмектесті. Хоули де, Камберленд те Фолкиркті ауыр жеңіліс деп санамады, бірақ үкімет әскерінің көп бөлігі өз әскерлері тастап кеткен офицерлерден құралды. Престонпанс шайқасынан айырмашылығы, көптегені тәжірибелі сарбаздар болды және көптеген сарбаздар әскери сотқа тартылып, олардың бірнешеуі өлім жазасына кесілді. Артиллерия командирі капитан Арчибальд Каннингемді "маскүнем" деп сипаттады, ол қаруларын тастап, көлік аттарын пайдаланып қашып кетті; ол бірнеше күннен кейін өзін-өзі өлтірді. Коптан айырмашылығы, Хоули Фолкирк үшін әскери сотқа тартылған жоқ, бірақ жазушы Хорас Уолполл оның "Коптың қабілетсіздігінен жеңіліске ұшырағанын, ал Хоулидің ұятсыздығы мен беймәміндігінен" елу есе кінәлі екенін айтты. 1746 жылдың басында Абердинде Ганновер армиясы қалпына келгенде, Хоули Холлхедтің Джордж Гордонның қалалық үйінде, Гост Роуда тұрды, ол Якобиттермен бірге болды. Оның әйелі Эми Гордон Хоули мен оның әскерлері тарапынан қатыгездікке ұшырады және олар кеткеннен кейін олардың мінез-құлқына шағымданып, тонаған құнды заттардың, үй жиһаздарының және азық-түліктің тізімін жасады. Хоули 16 сәуірдегі Каллоден шайқасында екі драгун полкін басқарды, ол бір сағаттан да аз уақытқа созылды және үкіметтің шешуші жеңісімен аяқталды. Якобиттердің жоғалғандары 1200 мен 1500 арасында бағаланды, олардың көпшілігі қуу кезінде қаза тапты; бұл 18 ғасырдың кез келген шайқасының стандартты бөлігі болды, және француз регулярлары сияқты біріккен әскерлер шашыраған жоғарғы жерліктерге қарағанда аз зардап шекті. Шайқас алаңында қалған көптеген Якобит жаралылары да өлтірілді, бұл автор және тарихшы Джон Пребблдің "армияның жалпы көңіл-күйі мен мінез-құлқының белгісі" деп атады. Хоулидің Каллодендегі лагерьдің көмекшісі Джеймс Вулф, жараланған жоғарғы жерлік офицерді атуға бұйрықтан бас тартқан оқиғада еске алынады, бұйрық берген адам Камберленд немесе Хоули деп айтылады. Мұндай өлтірулер орын алғанымен, Вулфқа осындай бұйрықтар берілді ме, әлде ол олардан бас тартты ма, әлі де белгісіз; Каллоденнен кейін жазалау рейдтерін жүргізген ол кейіннен әріптесіне "мүмкіндігінше аздаған жоғарғы жерліктерді тұтқынға алуда" деп жазды. Вулф жоғары офицерлерін сынауға беделді болды; 1755 жылы ол әскерлердің (Хоулидің) қатаңдығынан қорқатынын, оны жек көретінін және оның әскери білімін еңсермейтінін айтты және Хамфри Блендті қалағандай жақсы тәрбиеленбеген және сыпайы емес деп сипаттады. 1748 жылы Камберленд Хоулиді өзінің кавалериялық басшыларының ең қабілеттісі деп сипаттады және оның жазбалары оның ойсыз мартинет емес екенін көрсетеді.

The Jacobite rising of 1745 began in July when Charles Edward Stuart landed in Scotland; in September, he defeated Sir John Cope at Prestonpans. The Jacobite army then invaded England, reaching Derby on 4 December before retreating into Scotland due to lack of English or French support. Hawley was among the troops that returned to Britain and was present at the Clifton Moor skirmish on 18 December; two days later, he was appointed commander in chief in Scotland. The immediate objective was to secure Lowland Scotland and on 6 January Hawley arrived in Edinburgh; he had about 8,000 troops available locally, plus 2,000 militia with the Earl of Loudoun near Inverness. The Jacobites were besieging Stirling Castle and on 13 January, he ordered 4,000 troops under John Huske (1692 1761) to move towards its relief. Hawley's previous experience at Sheriffmuir in 1715 led him to overestimate the vulnerability of Highland infantry to cavalry while he seriously underestimated their fighting qualities. This overconfidence contributed to his defeat at Falkirk Muir on 17 January, which started late in the afternoon in poor light and heavy snow and was marked by confusion on both sides. Hawley's artillery became stuck in the mud and were abandoned by their gunners, while his dragoons charged the Jacobite right. They were repulsed in disorder, scattering their own infantry but his right under Huske held its ground, retrieved the artillery and withdrew in good order, helped when the Highlanders stopped to loot the baggage train. Neither he or Cumberland viewed Falkirk as a serious defeat but a high proportion of government casualties were officers abandoned by their men. Unlike Prestopans, many were experienced veterans and a number of soldiers were court martialled, several of whom were executed. The artillery commander, Captain Archibald Cunningham, described as a 'sot' or drunkard, abandoned his guns and fled using the transport horses; he committed suicide a few days later. Unlike Cope, Hawley never faced a court martial for Falkirk, although the writer Horace Walpole argued he was 'fifty times more culpable, since Cope miscarried by incapacity, Hawley by insolence and carelessness.' While the Hanovarian army was recuperating in Aberdeen in the early months of 1746, Hawley was resident in Guest Row, in the town house of the George Gordon of Hallhead, who was out with the Jabobites. His wife, Amy Gordon was treated rudely by Hawley and his men and, after their departure, she complained about their behaviour, making a long list of the valuables, domestic items and provisions they had looted. Hawley led two regiments of dragoons at the Battle of Culloden on 16 April, which lasted less than an hour and ended in a decisive government victory. Jacobite losses were estimated as between 1,200 and 1,500 dead, many of whom were killed during the pursuit that followed; this was a standard part of any 18th century battle, and troops that held together, such as the French regulars, were far less vulnerable than those who scattered like the Highlanders. Many of the Jacobite wounded left on the battlefield were also killed, an act author and historian John Prebble refers to as 'symptomatic of the army's general mood and behaviour.' James Wolfe, Hawley's aide de camp at Culloden, features in an anecdote where he refused an order to shoot a wounded Highland officer, the person giving the order variously named as Cumberland or Hawley. While such killings certainly took place, whether Wolfe was either given or refused such orders is less clear; conducting punitive raids after Culloden, he later wrote to a colleague 'as few Highlanders are made prisoner as possible.' Wolfe had a reputation for criticising his senior officers; in 1755, he claimed the troops dread (Hawley's) severity, hate the man and hold his military knowledge in contempt and described Humphrey Bland as not so well bred and polite as might be wished. In 1748, Cumberland described Hawley as the most competent of his cavalry leaders and his written papers show he was very far from being an unthinking martinet.

1745 жылдан кейінгі және мұра

1745 жылдың шілдесінде Альбемарл графы Шотландияда қолбасшылыққа тағайындалды, ал Хоули Камберлендпен бірге Фландрияға оралды, ол Австрия мұрагерлігі соғысының аяқталуына дейін сонда болды. Ол 1747 жылғы Лауффельд шайқасына қатысты, бұл француздардың шешуші жеңісі болды, онда лорд Лигонье бастаған кавалерия ғана одақтас жаяу әскерін қырып-жоюдан сақтап қалды. Бұл Хоулидің әскери мансабының аяқталуын білдірді, бірақ ол өмірінің соңына дейін 4-ші драгун полкінің полковнигі қызметін атқарды; 1748 жылы ол Инвернесс губернаторы болып тағайындалды, бұл қызметтің көп еңбекті қажет етпейтін лауазымы еді. 1752 жылы ол Портсмут қаласының губернаторы болды, ол оның Батыс Грин-Эндтегі үйіне жақын орналасқан. Ол 1759 жылдың наурыз айында қайтыс болды. Өсиетінде дінге қарсы пікірлер білдіргеніне қарамастан, ол Хартли Винтнидегі Сент-Мэри шіркеуіне жерленді, атап айтқанда, "Мен барлық діни шенеуніктерді жек көремін" деген сөздері бар еді. Ол қарындасы Аннаға 5 мың фунт стерлинг мұра қалдырды, ал Елизавета Тувиге мүлкіне өмір бойы толық құқық берді. Ол қайтыс болғаннан кейін, мүлік оның екінші ұлы, капитан Уильям Тувиге өтті, ол Хоули есімін қабылдады және оның ұрпақтары 1898 жылға дейін Батыс Грин-Эндке иелік етті.