Кіріспе

Бақыланатын бағалар
Телекоммуникациялық тариф – бұл телекоммуникациялық қызметтерді ұсынатын провайдер мен қоғам арасындағы ашық шарт, ол мемлекеттік және қалалық коммуналдық қызметтер комиссиялары сияқты реттеуші органға, сондай-ақ Федералды байланыс комиссиясы (FCC) сияқты федералдық мекемелерге ұсынылады. Мұндай тарифтерде телекоммуникациялық қызметтерді қоғамға ұсыну шарттары, бағалары, төлемдері және алымдары көрсетілген.

Тарифтердің себептері

Тарифтер ең болмағанда тұтынушыға қызмет көрсетуге кеткен шығындарды қамтуға тиіс. Тұтынушы соңғы пайдаланушы немесе қызмет провайдері сияқты делдал болуы мүмкін. Егер телекоммуникация операторы шығындарын қайтарып ала алмаса, ол зиянға ұшырайды және компания банкротқа келуі мүмкін. Тарифтер қызмет көрсетумен байланысты техникалық қызмет көрсету, қосымша зерттеулер және басқа да жанама шығындарды жабу үшін де қолданылуы тиіс. Дегенмен, телекоммуникация қызметін ұсынатын компаниялар әрбір қызметтің бағасын тым жоғары қоймауы керек, себебі бағалар сол қызметке деген сұранысқа тікелей әсер етеді (сұраныс және ұсынысқа қараңыз). Мұндай оператор үнемі клиенттерге қанағаттанарлық, ең жақсы сапада қызмет көрсетуді сақтау шығындарымен, әсіресе бәсекелестік күшті болған жағдайда, арзан тарифтер ұсыну қажеттілігін теңестіруі керек. Оператор тым жоғары баға белгілесе, клиенттерін жоғалту қаупі туындайды, нәтижесінде трафик және табыс азаяды; ал тым төмен баға белгілесе, желінің қызмет сапасын сақтауға жеткілікті қаржы болмайды. Ұзақ мерзімде бұл клиенттердің азаюына әкеледі.

Тарифтердің құрамдас бөліктері

Тарифтік жүйелер елдер мен компаниялар бойынша әртүрлі болады, бірақ жалпы алғанда олар бірнеше қарапайым принциптерге негізделген. Тарифтер әдетте екі компоненттен тұрады:
Тұрақты төлемдер: бұл жақын жердегі стансаға қосылу және клиенттің телефон желісін немесе қызмет байланысын бақылауға арналған жабдықтың құнын төлеуге арналған белгілі бір төлемдер. Олар әдетте ай сайын төленеді және жалдау ақысы деп аталады. Қоңырау ақысы: бұл ақылар өзгермелі және қоңырау шалушының стансасынан алушының стансасына қоңырауды бағыттауға арналған жабдықтың құнын төлеуге қолданылады. Бұл қоңырау ақысын бір қоңырау үшін белгіленген мөлшерде, қоңыраудың уақытына немесе қашықтығына байланысты өзгермелі мөлшерде немесе екеуінің комбинациясында есептеуге болады. Күннің әртүрлі уақыттарында қоңырау шалу бағасы да өзгеруі мүмкін. Көптеген жергілікті қоңыраулар үшін төлем нөлдік болады; біржолғы тариф қараңыз. Бұл компоненттер тарифтік жүйенің негізін құрайды, бірақ телекоммуникацияның дамуымен тарифтік құрылымдар күрделене түседі. Әдетте, қоңырауды қабылдау опциясы бар (Ұлыбританияда – төлемді кері қайтару), онда шалушы төлейтін ақыны алушы қабылдайды. Тарифтер ұсынылатын жолақтың еніне де байланысты. Мысалы, модемді қоңырау арқылы қосылыстар үшін қалыпты телефондық тарифтер қолданылады, бірақ DSL сияқты қосылыстар әдетте олардың үнемі қосылғандығына байланысты мүлдем басқа есептеу жүйесі бойынша тарифаланады.

Арнайы тарифтер

Кейбір елдерде телефон арқылы сөйлесу ақысы ай сайынғы тарифпен белгіленеді және тұрақты төлемге қосымша ретінде беріледі, бұл «қосымша шалулар» деп белгілі. Төтенше жағдайлардағы шақырулар міндетті түрде ақысыз жасалады. Көптеген елдерде шалушыға ақысыз шалуға мүмкіндік беретін нөмірлер тізбегі бар, олар кейде «ақысыз шалулар» немесе «ақысыз телефон» деп аталады, компаниялар оларды көбінесе өздерінің сату желілері үшін пайдаланады (Ұлыбританияда бұл 0800 және 0808 нөмірлері, ал АҚШ-та 800, 888, 877, 866, 855 және 844 нөмірлері). Ақпараттық қызметтер, бәйгелерге қатысу және эротикалық шақырулар үшін қалыпты тарифтен едәуір жоғары тарифтер қолданылады. Бұл телекоммуникациялық тарифтер қоғамдық телефон байланысының пайда болуымен қатар пайда болды. Сол кезде ұсынылатын қызметтердің күрделілігі төмен болды және клиенттер тарифтерді оқып, әрбір шалу түрі үшін қанша төлейтінін түсіне алды. Сонымен қатар, нарықта небары бірнеше телекоммуникациялық компания қатысып, шешім қабылдауды жеңілдетті. Нарықтағы бәсекелестік күшейген сайын, реттеу қажеттілігі азайды. 2001 жылы АҚШ Федералды байланыс комиссиясы (FCC) телекоммуникация нарығын АҚШ-та толыққанды бәсекеге қабілетті деп жариялады және тарифтерді федералды реттеуші органдарға ұсыну қажеттілігін жойды. Дегенмен, көптеген штаттар мен жергілікті билік органдары телекоммуникациялық тарифтерді талап етуді жалғастыруда.

Тарифтердің көлік қозғалысына әсері

Шақыру минуттары бағаға өте сезімтал, яғни шақыру минуттарына деген сұраныс бағаға қарай күрт өзгереді. Бағаның шамалы төмендеуі шақыру минуттарының көп көлеміне алып келеді. Бұл әсер баға жоғарылағанда, халықаралық немесе жергілікті қоңыраулар бойынша бизнес және жеке тұтынушылар үшін де анық байқалады. Демек, көбінесе төмен бағада, яғни E < 1, көбірек кіріс табуға болады. Интернет-трафик бойынша жүргізілген зерттеулер клиенттерді Интернет-провайдерге (ISP) қосу тарифтері трафик қарқындылығына тікелей әсер ететінін көрсетті. Мысалы, коммутациялық желі провайдері күнінің әртүрлі уақыттарында әртүрлі тарифтер қолданады. Тарифтер төмендеген кезде ISP тіркеген трафик қарқындылығы күрт өскені және кейіннен экспоненциалды түрде төмендегені байқалды. Зерттеу қорытындысы бойынша, телекоммуникациялық қызмет көрсетуші бағаны уақыт бойынша өзгерту арқылы трафик қарқындылығының жоғары деңгейдегі кезеңдерін азайта алады, бұл жабдықтың құнын төмендетіп, ең жоғары сұранысты қанағаттандыру үшін қажетті ресурстарды азайтады, соның нәтижесінде ұзақ мерзімді кіріс пен пайдалылық артады. Уақыт бойынша баға белгілеу туралы қараңыз.