Кіріспе
Джон Смит "Джок" Гарден (13 тамыз 1882 – 31 желтоқсан 1968) – австралиялық дін қызметкері, кәсіподақ жетекшісі және саясаткер. Ол Австралия Коммунистік партиясының негізін қалаушылардың бірі болды.
John Smith "Jock" Garden (13 August 188231 December 1968) was an Australian clergyman, trade unionist and politician. He was one of the founders of the Communist Party of Australia.
Ерте өмір
Гарден 1882 жылғы 13 тамызда Шотландияның Абердин қаласындағы Нигг елді мекенінде дүниеге келді. Ол Энн (құрметті әкесі Смит) мен Александр Гарденнің екінші ұлы болды; оның ата-анасы екеуі де балық аулау өнеркәсібінде жұмыс істеді. Гарден Лоссимут қаласындағы мемлекеттік мектепке қатысты. Содан кейін ол өзінің туысының шеберханасында теңізшілікке оқуға түсті. Оның ағасы 1890 жылдары Австралияға көшіп кетті, ал қалған отбасы 1904 жылы оған қосылды. Ол 1934 жылға дейін оның билікке ие болу базасы болған Жаңа Оңтүстік Уэльс Еңбек кеңесінің өкілі болды. 1916 жылы ол кеңестің көмекші хатшысы болып сайланды, ал 1918 жылы кеңестің хатшысы болды. 1917 жылғы штаттық сайлауда ол Паррамата округінде Еңбек партиясының үміткері ретінде жеңіліске ұшырады. Осыған дейін Гарден 1915 жылдан бастап Қорғаныс министрлігінде, оның қару-жарақ қоймасында жұмыс істеді. 1916 жылы ол министрлікке жабдық жеткізушіден заңсыз сыйлық алғаны үшін 10 фунт стерлинг айыппұл төледі және 1917 жылдың 14 наурызында маңызды түбіртектерді жойғанын мойындағаннан кейін жұмыстан босатылды. Гарденнің сөйлеу шеберлігі, қалың шотланд акцентімен қатар, тыңдаушыларды баурап алудан құмарлыққа дейін, рухты көтеруге және сауда үйіне бейімделді. Оның сөздері көбінесе ұзақ, мағынасыз сөйлеулерге ұласатын, бірақ көбінесе нәтижелі болды. 1917 жылғы Ресей революциясынан кейін ол Маркс пен Лениннің еңбектерін қоса алғанда, конформистік емес және радикалды әдебиеттерді ынтамен оқыды. 1916-18 жылдары Гарден үшін Еңбек кеңесінде сәтті кезең болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс және міндетті әскери қызмет Еңбек қозғалысын екіге бөлді. 1916 жылы Еңбек партиясының штат премьері Уильям Холман және басқа да орташа саясаткерлер партиядан шығарылып, консервативті Ұлттық үкімет құрды. Жеңіске жеткен кәсіподақтар, Индустриалды сақтық кеңесінің басшылығымен, одан да солшыл болды. Кейбір орташа кәсіподақтар Еңбек кеңесінен шықты. Индустриалды сақтық кеңесі Еңбек партиясын радикалды жоба – Бір Ұлы Одақтың (ОБО) саяси құралы етуге тырысты. Австралиялық жұмысшылар одағы, кейбір орташа саясаткерлер мен кәсіподақтардың қолдауымен, өзін революциялық емес ОБО ретінде көрсетуге тырысып, жағдайды одан бетер ушықтырды. Гарден 1919 жылы революциялық социализмді жақтағаны үшін Еңбек партиясынан шығарылды. Біраз уақыт ол Индустриалды-социалистік Еңбек партиясының мүшесі болды.
Коммунистік
1920 жылы қарашада Гарден Австралия Коммунистік партиясын құрғанын жариялады, осы бастаманы ол В. П. Эрсманмен бірге іске қосқан болатын. Гарден 1921 жылы Мельбурнда өткен Австралияның барлық кәсіподақтар конгресінде көзге түсті, ол Австралияның Еңбек партиясына прогрессивті социалистік бағытты таңуды көздеді. Ол тез арада партияның ең белгілі тұлғаларының біріне айналып, «Трейдс-холл қызылдары» деп аталған белсенді кәсіподақ өкілдерінің тобын жетектеді. Гарденнің басшылығымен АКП Жаңа Оңтүстік Уэльс кәсіподақтарын бақылауға алуға тырысты, олар арқылы Еңбек партиясына (ол филиалдық кәсіподақтар негізінде құрылған) қайта кіруді жоспарлады. Бұл АКП-дағы жікке алып келді, партияның радикалды мүшелері Еңбек партиясына қайта кіру әрекетінен бас тартты. Алайда, 1922 жылы Гарден Мәскеуде өткен Коммунистік Интернационалдың съезіне қатысты, онда оның стратегиясы мақұлданды. Еңбек партиясының парламенттік жетекшісі Джек Ланг коммунизмді қабылдамаса да, Гарден Трейдс-холл хатшысы ретінде еңбек қозғалысындағы ықпалды тұлға болды және 1923 жылы ол қайтадан Еңбек партиясына қабылданды және оның штаттық атқару комитетіне сайланды. 1924 жылы Ланг Жаңа Оңтүстік Уэльс Еңбек партиясын қайта бақылауға алып, Гарденді және басқа коммунистерді партиядан тағы да шығарып салды, бұл шешім федералды атқару комитетімен бекітілді. Бұл АКП-ның Еңбек партиясын басып алу әрекеттерінің соңы болды, ал 1925 жылға қарай АКП негізінен Сидней Трейдс-холлдағы Гарденнің машинасының бір бөлігіне айналды. 1925 жылғы штаттық сайлауда АКП, Гарденді қоса алған кандидаттарды, жұмысшы табының сайлау округтерінде Еңбек партиясының кандидаттарына қарсы ұсынды және ауыр жеңіліске ұшырады. Бұл Гарденді АКП-ның болашағы жоқ екеніне көндірді және 1926 жылы ол партиядан шықты.
Еңбекке қайта оралу
1925 жылы партияның жеңілістерінен кейін Коммунистік партияның (КПК) негізгі саяси жетістікке жете алу мүмкіндігін мойындамаған Гарден Еңбек партиясына қайта оралды және Лэнгтің қолдаушысы болды. Өзінің сауда үйінің билік базасын сақтап қалған күйінде, ол Сидней қалалық кеңесінің алдермені және Австралия кәсіподақтар кеңесінің атқару комитетінің мүшесі болып сайланды. Сонымен қатар, ол Еңбек кеңесінің 2KY радиостанциясын басқарды. 1931 жылы Еңбек партиясы Скуллин үкіметінің Ұлы депрессияға жауап беруіне байланысты жарылғанда, Гарден Лэнг фракциясының белсенді қолдаушысы болды. Бұл фракция Скуллиннің саясатын қабылдамай, Австралияның британдық облигация иелері алдындағы қарызын жоюды жақтады. Гарден 1931 жылғы сайлауда Сиднейдің орталық ауданындағы Кук сайлау округінде Лэнгтің Еңбек партиясынан кандидат ретінде Өкілдер палатасына түсті. Ол жеңіліске ұшырады, бірақ 1934 жылғы сайлауда ол – бұрынғы коммунистердің парламентке сайланған алғашқысы болды. Алайда, 1936 жылы Джон Кертиннің басшылығымен Еңбек партиясы қайта біріккенде, Гарден бейбіт келісімнің шарты ретінде кандидаттыққа ие болмады және 1937 жылғы сайлауда парламенттен зейнетке шықты. 1941 жылы Еңбек партиясы федералды билікке келгенде, Гарден Эдди Уордтың қызметіне алынды. Уорд – бұрынғы Лэнгтің Еңбек партиясының мүшесі және 1943 жылдан 1949 жылға дейін Сыртқы территориялар министрі болған. Осы қызметінде ол сол кезде Австралияның иелігінде болған Папуа-Жаңа Гвинеяға сапар шекті және түрлі бизнес байланыстарына ағаш пайдалану құқығын заңсыз сатуға қатысты. 1946 жылы Арнайы комиссия Гарденнің сыбайлас әрекеттерге қатысқанын анықтады, одан кейін ол алаяқтық қылмысы үшін сотталды және үш жылға бас бостандығынан айырылды. 1949 жылы М. Х. Эллис коммунистік қозғалыс пен 1940 жылдардың соңындағы Еңбек партиясы арасындағы байланысты көрсетуді көздеп, Гарденнің 1920 жылдары партиядан шыққандығын ескермей, «Бақша жолы: Коммунизмнің Австралия еңбек қозғалысын қанағаттандыру тарихы» атты кітап жазды.
Кейінгі өмірі
Жок Гарден қоғамдық өмірден кетуімен, 1968 жылдың 31 желтоқсанында ауруханада қайтыс болды. Ол Христиан шіркеуінің рәсімдерімен кремацияланды, одан әйелі, екі ұлының бірі және екі қызының бірі тірі қалды.