Кіріспе

Өсімдік түрі – жусанның бір түрі. Thymus serpyllum, Breckland thyme, Breckland wild thyme, wild thyme, creeping thyme немесе elfin thyme деген атаулармен белгілі, бұл лабиадан тұқымдасына жататын гүлді өсімдік, Еуропаның көп бөлігінде және Солтүстік Африкада табиғи түрде өседі. Бұл төмен бойлы, көбінесе жатқан жағдайда өсетін, ұзындығына дейін жететін және ұзындығына дейін жететін жатқан сабақтары бар жартылай бұта. Овал пішіндес мәңгі жасыл жапырақтарының ұзындығы 3–8 мм. Гүлдері күшті хош иісті, лила түсті, қызғылт, қызғылт-пурпур, фуксия немесе сирек ақ түсті болады, барлығының ұзындығы 4–6 мм және топтамалармен гүлдейді. Бұл берік өсімдік жаяу жүргіншілердің жүріп өтуіне төзімді және оның иісі, сорттарына байланысты, күшті шөпті немесе жеңіл лимон иісті болуы мүмкін.

Сипаттама

Жабайы бидайық - ағаш тәрізді тамыры бар, жапырақты, төмен өсетін мәңгі жасыл бұта. Ол төртбұрышты, иілгіш сабақтарының түйіндерінен тамыр жасайтын, төсеніштей өсімдіктер құрайды. Жапырақтары қарама-қарсы жұптарда орналасқан, сабақтары дерлік жоқ, сызықты-эллипстік, дөңгелек ұшты және тісті шеттері жоқ. Жазда тік өсетін гүл шоғырлары пайда болады. Гүлдері көбінесе қызғылт немесе лаванда түсті, түтік тәрізді тостаған жапырақтары және иректі, түзу түтікшелі, түкті гүл шоғыры болады. Жоғарғы жапырағы ойылып кіретін, ал төменгі жапырағы екі бүйір жапырақтан ірі және үш жалпақ бөліктен тұратын ернек құрайды. Әр гүлдің төрт ілгекті тоқпан және екі біріккен аналық мүшесі бар. Жемісі - құрғақ, төрт камералы шизокарп.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Жабайы бидайық Еуропа мен Азияның палеарктикалық аймағында өседі. Бұл өсімдік жұқа топырақта өсетін түрі және құмды топырақты далаларда, жартастарда, төбелерде, жағаларда, жол жиектерінде және өзен жағалауындағы құмды жағалауларда кездеседі. Жабайы бидайық – жалпы көк қанатты және ірі көк қанатты көбелектің күйісқұрттарының жемі болатын өсімдіктердің бірі, сонымен қатар ол араларға да тартымды.

Химия

T. serpyllum майы тимол, карвакрол, лимонен, парацимен, гамма-терпинен және бета-кариофилен қамтиды.

Өсіру

Т. serpyllum-нің төмен жайылатын және үймелі түрлері шекаралық өсімдіктер ретінде және бақтар мен тас жолдардың маңында жер жабу үшін қолданылады. Ол сондай-ақ, аз және орташа жүктемеге төзімді аймақтарда көк шөпті газонды алмастыруға, өйткені ол аз суға және нашар топыраққа төзімді. Көптеген сорттар шығарылды, олардың ішінде "Pink Chintz" Корольдік бау-бақша қоғамының Бау-бақшалық еңбек сіңіргені үшін марапатын алды. "Эльфин" – шағын, төмен жайылатын түрі.