Кіріспе

Неміс географы және тарихшысы (1580–1622)

Филипп Клювер (сондай-ақ Клювер, Клювер немесе Клювье, латын тілінде Philippus Cluverius және Philippi Cluverii) (1580 – 31 желтоқсан 1622) – Жаңа дәуірдегі неміс географы және тарихшысы.

Өмір

Клювер Польша Корольдігінің провинциясы – Корольдік Пруссиядағы Данциг (Гданьск) қаласында дүниеге келді. Польшаның Сигизмунд III Ваза сарайында біраз уақыт өткен соң, ол Лейден университетінде (Голландия Республикасы) құқық тануды оқуға кірісті, бірақ көп ұзамай тарих пен географияға қызығушылық танытып, сол салаларды Жозеф Скалигер оқытқандықтан, назарын оларға бұрды. Клювер ғылыми білімін Данцигте монета шебері (Мюнцмейстер) болған әкесінен алды, алайда ол басқа ғылымдарды оқуға көшкен кезде әкесі оның оқуын қаржылай қолдауын тоқтатты. Сондықтан ол Лейденнен Венгрия арқылы Богемияға сапар шекті, онда бірнеше жыл әскери қызметте болды. Богемияда ол түрмеге қамалған барон Попель Лобковицтің қорғауын латын тіліне аударды. Лейденге оралғаннан кейін, ол бұл ісі үшін императорлық (Габсбург) билігінен санкцияларға ұшырады, бірақ Лейдендегі достарының көмегімен одан құтыла алды. Клювер Англия, Шотландия және Францияға да саяхат жасады. Барлық сапарларын жаяу жүріп жасады және ақырында Лейденге қайтып келді, онда (1616 жылдан кейін) ол университетен тұрақты зейнетақы алды. Ол Лейденде қайтыс болды.

Жұмыс

Клювер – антиквариат, Лейденде географ ретінде арнайы тағайындалып, университет кітапханасын басқарды. Бірақ оның өмірлік жобасы, кейіннен белгілі болғандай, ежелгі дүниенің географиясын жан-жақты зерттеу болды. Бұл зерттеу классикалық әдеби көздерге ғана емес, сонымен қатар кең саяхаттар мен жергілікті тексерулер арқылы толықтырылды. Ол тарихи географияның іргесін қалаушы болды. Клювердің 1611 жылғы алғашқы еңбегі Рейннің төменгі ағысы және рим дәуірінде оның рулық тұрғындары туралы (Commentarius de tribus Rheni alveis, et ostiis; пункт. De Quinque populis quondam accolis; scilicet de Toxandris, Batavis, Caninefatibus, Frisiis, ac Marsacis) он жеті провинцияның ұлттық мақтанышын оятып, голландиялықтар сексен жылдық азаттық соғысында он екі жылдық бітімге қол жеткізді. Клювердің «Germaniae antiquae libri tres» (Лейден, 1616) еңбегі Тацит және басқа латын авторларына сүйенген. 1619 жылы Лейденде Луи Эльзевье басып шығарған Сицилияның ежелгі ескерткіштері туралы жинақ, Сардиния және Корсикаға жасаған жазбаларымен бірге (Sicilia Antiqua cum minoribus insulis ei adjacentibus item Sardinia et Corsica) – пайдалы дереккөз, ежелгі жазушылардың көптеген сілтемелерімен және көбінесе карта коллекционерлеріне сатылатын карталармен толық. Оның «Introductio in universam geographiam» еңбегі (барлығы 6 бөлімнен тұрады, 1624 жылы қайтыс болғаннан кейін жарық көрді) – алғашқы толыққанды заманауи географиялық еңбек және стандартты оқулыққа айналды. Клювер математика және теология саласында да жемісті еңбек етті. Ол картография коллекционерлері мен тарихшылары үшін Птолемейдің «География» еңбегінің (Меркатордың 1578 жылғы басылымына негізделген) және 17 ғасырдың көп бөлігінде қайта басылған шағын атластар үшін еске алынады. Оның көптеген карталарын Петрус Бертиус түсірген.