Апостолос К. Доксиадис: Грек жазушысының өмірі мен шығармалары
Apostolos Doxiadis
Апостолос Доксиадис – грек жазушысы, «Шыңқыр Петрос» және «Гольдбах болжамы» атты әйгілі кітаптарының авторы. Математикаға қызығушылық танытқан талант иесі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Апостолос К. Доксиадис (Απόστολος Κ. Δοξιάδης; 1953 жылы туған) – грек жазушысы. Ол ең белгілісі «Uncle Petros and Goldbach’s Conjecture» (2000) және «Logicomix» (2009) атты халықаралық бестселлерлерімен танымал.
Greek writer
Apostolos K. Doxiadis (Απόστολος Κ. Δοξιάδης; born 1953) is a Greek writer. He is best known for his international bestsellers Uncle Petros and Goldbach's Conjecture (2000) and Logicomix (2009).
Ерте өмір
Доксиадис Австралияда дүниеге келді, онда оның әкесі, сәулетші Константинос Апостолу Доксиадис жұмыс істеді. Ол туылғаннан кейін көп ұзамай отбасы Афинаға оралды, және Доксиадис сол жерде өсті. Оның ең алғашқы қызығушылықтары поэзия, көркем әдебиет және театр болғанымен, математикаға деген терең қызығушылығы Доксиадисті он бес жасында мектепті тастап, Нью-Йорктегі Колумбия университетіне оқуға түсуге итерді, онда ол математика бакалавры дәрежесін алды. Содан кейін ол Париждегі École Pratique des Hautes Études-те оқыды және жүйке жүйесінің математикалық модельдеуі тақырыбында диссертация қорғап, магистр дәрежесін алды. Әкесінің қазасы және отбасылық жағдайлар оны 1975 жылы Грекияға қайта оралуға мәжбүр етті, бұл оның аспирантурадағы оқуын үзіліске ұшыратты. Грекияда, бірнеше жыл компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз ету саласында жұмыс істегенімен, Доксиадис толық уақытты жазушы болғанға дейін балалық шағы мен жасөспірімдік кезеңдегі театр мен киноға деген сүйіспеншілігіне қайта оралды.
Doxiadis was born in Australia, where his father, the architect Constantinos Apostolou Doxiadis was working. Soon after his birth, the family returned to Athens, where Doxiadis grew up. Though his earliest interests were in poetry, fiction and the theatre, an intense interest in mathematics led Doxiadis to leave school at age fifteen, to attend Columbia University, in New York, from which he obtained a bachelor's degree in mathematics. He then attended the École Pratique des Hautes Études in Paris from which he got a master's degree, with a thesis on the mathematical modelling of the nervous system. His father's death and family reasons made him return to Greece in 1975, interrupting his graduate studies. In Greece, although involved for some years with the computer software industry, Doxiadis returned to his childhood and adolescence loves of theatre and the cinema, before becoming a full time writer.
Грек тіліндегі көркем әдебиет
Доксиадис грек тілінде жазуға кірісті. Оның алғашқы жарық көрген еңбегі – «Параллельді өмір» (Βίος Παράλληλος, 1985) – біздің заманымыздың 4-ші ғасырындағы Египеттегі монастырлық қауымдастықтарда өтетін новелла. Оның алғашқы романы «Макаветтас» (Μακαβέττας, 1988) 1967–1974 жылдардағы грек әскери хунтасы кезінде билікке құмар полковниктың басынан өткен оқиғаларды баяндайды. Бұл роман грек халықтық әскери мемуарларын, мысалы, Янис Макрияннистің мемуарларын, ирониямен еліктеу арқылы жазылған. Ол Шекспирдің «Макбет» пьесасының сюжетін қайталайды, онда басты кейіпкердің аты грекшеленген формада берілген. Доксиадистің келесі романы «Петрос аға мен Голдбахтың болжамы» (Ο Θείος Πέτρος και η Εικασία του Γκόλντμπαχ, 1992) – таза математикалық зерттеулер әлемінде өтетін алғашқы ұзақ көркем шығарма. Грек сыншыларының алғашқылары математикалық тақырыптарды қызықты деп таба алмады, сондықтан роман Доксиадистің алғашқы екі еңбегінен айырмашылығы, орташа сынға ұшырады. «Үш кішкентай адам» (Τα Τρία Ανθρωπάκια, 1998) повесі классикалық ертегінің қазіргі заманғы нұсқасын беруге тырысады.
Doxiadis began to write in Greek. His first published work was A Parallel Life (Βίος Παράλληλος, 1985), a novella set in the monastic communities of 4th century CE Egypt. His first novel, Makavettas (Μακαβέττας, 1988), recounted the adventures of a fictional power hungry colonel at the time of the Greek military junta of 1967–1974. Written in a tongue in cheek imitation of Greek folk military memoirs, such as that of Yannis Makriyannis, it follows the plot of Shakespeare's Macbeth, of which the eponymous hero's name is a Hellenized form. Doxiadis next novel, Uncle Petros and Goldbach's Conjecture (Ο Θείος Πέτρος και η Εικασία του Γκόλντμπαχ, 1992), was the first long work of fiction whose plot takes place in the world of pure mathematics research. The first Greek critics did not find the mathematical themes appealing, and it received mediocre reviews, unlike Doxiadis's first two works, which were well received. The novella The Three Little Men (Τα Τρία Ανθρωπάκια, 1998), attempts a modern day retelling of the tale of a classic fairy tale.
Ағылшын тіліндегі көркем әдебиеттер
1998 жылы Доксиадис өзінің үшінші романын ағылшын тіліне аударды, мазмұнын толық өзгертіп, жаңартты. 2000 жылы ол Англияда «Uncle Petros and Goldbach's Conjecture» (Ұлыбританиялық баспа: Faber and Faber; АҚШ баспасы: Bloomsbury USA) деген атпен жарияланды. Кітап халықаралық бестселлерге айналып, қазірге дейін отыз бес тілге аударылды. Оған Нобель сыйлығының лауреаты Джон Нэш, британдық математик сэр Майкл Атия, сыншы Джордж Штайнер және психиатр Оливер Сакс сияқты белгілі тұлғалар жоғары баға берді. «Петрос аға» – өмір бойы оқуға тиіс 1001 кітаптың бірі. Доксиадистің бес жылдан астам уақытты алған келесі жобасы – «Logicomix» (2009) графикалық романы болды. Ол «Нью-Йорк Таймс» бестселлер тізімінде бірінші орынға шығып, халықаралық бестселлер атанды және жиырмадан астам тілде жарық көрді. «Logicomix» компьютерлік ғалым Христос Пападимитриумен бірлесіп, Алекос Пападатос (эскиздер) және Энни Ди Донна (түстер) салған суреттермен жазылды. Әйгілі комикс тарихшысы және сыншысы Р.С. Харви «Comics Journal» журналында «Logicomix»-ті «шедевр» десе, «The Sunday Times» газетінің авторы Брайан Апплиард оны «оқыған ең жақсы және ең ерекше графикалық роман» деп атады. «Logicomix» – Пол Грейвттің «Өлмей тұрып оқуға тиіс 1001 комикс» кітабына енген.
In 1998, Doxiadis translated into English, significantly re working, his third novel, which was published in England in 2000 as Uncle Petros and Goldbach's Conjecture (UK publisher: Faber and Faber; United States publisher: Bloomsbury USA.) The book became an international bestseller, and has been published to date in more than thirty five languages. It has received the praise of, among others, Nobel laureate John Nash, British mathematician Sir Michael Atiyah, critic George Steiner and psychiatrist Oliver Sacks. Uncle Petros is one of the 1001 Books You Must Read Before You Die. Doxiadis' next project, which took over five years to complete, was the graphic novel Logicomix (2009), a number one bestseller on the New York Times Best Seller list and an international bestseller, already published in over twenty languages. Logicomix was co authored with computer scientist Christos Papadimitriou, with art work by Alecos Papadatos (pencils) and Annie Di Donna (colour). Renowned comics historian and critic R. C. Harvey, in the Comics Journal, called Logicomix "a tour de force" a "virtuoso performance", while The Sunday Times Bryan Appleyard called it "probably the best and certainly the most extraordinary graphic novel" he has read. Logicomix is one of Paul Gravett's 1001 Comics You Must Read Before you Die.
Театр және кино
Карьерасының алғашқы кезеңінде Доксиадис Афиныдағы кәсіби театрда режиссерлік қызмет атқарды және аудармашы ретінде жұмыс істеді, Уильям Шекспирдің "Ромео мен Джульетта", "Гамлет" және "Жазғы түнгі арман" сияқты, сондай-ақ Юджин О’Ниллдің "Аза тұту Электраға айналады" пьесаларын аударды. Ол театр үшін екі пьеса жазды. Біріншісі – 1999 жылы ағылшын тілінде жазылған "Джексон Поллоктың трагикалық тарихы, Абстрактілі экспрессионист" толық көлемді көлеңкелік қуыршақ театры, сонымен қатар ол Афинадағы қойылымның режиссері және суретшісі болды. Осы пьесада Доксиадис "эпикалық театр" туралы өз көзқарастарын іске асырды, яғни әңгімелеуге негізделген театр. Оның екінші пьесасы – "Толық еместік" (2005) – ұлы логик Курт Гёдельдің өміріндегі соңғы он жеті күнін көрсетеді, осы күндерді Гёдель Нью-Джерси штатының Принстон қаласындағы ауруханада, уланудан қорқып тамақтан бас тартып өткізді. Пьеса 2006 жылы Афинада "Он жетінші түн" (Декати Евдоми Ныхта) деген атпен қойылды, Курт Гёдель рөлінде Йоргос Котанидис ойнады. Доксиадис грек тілінде екі толық метражды фильмнің сценарийін жазып, режиссерлік етті: "Жер асты жолы" (Υπόγεια Διαδρομή, 1983) және "Терирем" (Τεριρέμ, 1987). Соңғысы 1988 жылғы Берлин халықаралық кинофестивалінде CICAE (Халықаралық өнер кинотеатрлары конфедерациясы) жүлдесін – "Үздік фильм" номинациясын жеңіп алды.
In the early stage of his career, Doxiadis directed in the professional theatre, in Athens, and worked as translator, translating, among other plays, William Shakespeare's Romeo and Juliet, Hamlet and Midsummer Night's Dream, as well as Eugene O'Neill's Mourning Becomes Electra. He has written two plays for the theatre. The first was a full length shadow puppet play The Tragical History of Jackson Pollock, Abstract Expressionist (1999), in English, of which he also designed and directed the Athens performance. In this play, Doxiadis realized some of his views on "epic theatre", in other words a theatre based on storytelling. His second play, Incompleteness (2005), is an imaginary account of the last seventeen days in the life of the great logician Kurt Gödel, which Gödel spent in a Princeton, New Jersey, hospital, refusing to eat out of fear that he was being poisoned. The play was staged in Athens, in 2006, as Dekati Evdomi Nyhta (Seventeenth Night) with the actor Yorgos Kotanidis in the role of Kurt Gödel. Doxiadis has also written and directed two feature length films, in Greek, Underground Passage (Υπόγεια Διαδρομή, 1983) and Terirem (Τεριρέμ, 1987). The latter won the CICAE (International Confederation of Art Cinemas) prize for Best Film in the 1988 Berlin International Film Festival.
Шәкіртақы
Доксиадис өмір бойы логикаға, когнитивтік психологияға және риторикаға, сондай-ақ повестьтің теориялық зерттеулеріне қызығушылық танытқан. 2007 жылы математик Барри Мазурмен бірлесіп математика мен повесть арасындағы байланысты теориялық тұрғыдан зерттеуге арналған жиын ұйымдастырды, оның нәтижелері "Circles Disturbed: The Interplay of Mathematics and Narrative" (2012) деген атпен жарияланды. Доксиадис өзінің теориялық қызығушылықтары бойынша көптеген дәрістер оқыды. Доксиадистің соңғы жұмыстары оны классикалық Грекиядағы дедуктивті дәлелдеудің қалыптасуы туралы теория жасауға жетеледі, бұл теория повестьтегі және әсіресе Архаикалық дәуір поэзиясындағы бұрыннан бар үлгілердің ықпалына ерекше назар аударады.
Doxiadis has a lifelong interest in logic, cognitive psychology and rhetoric, as well as the theoretical study of narrative. In 2007, he organized, with mathematician Barry Mazur, a meeting on the theoretical investigation of the relationship of mathematics and narrative, whose proceedings were published as Circles Disturbed: The Interplay of Mathematics and Narrative (2012). Doxiadis has lectured extensively on his theoretical interests. Doxiadis' recent work has led him to formulate a theory about the development of deductive proof in classical Greece, which lays emphasis on influences from pre existing patterns in narrative and, especially, Archaic Age poetry.
Марапаттар мен құрметтер
Петрос аға мен Голдбахтың болжамы математикадан шабыдаланған кітаптарға арналған алғашқы халықаралық сыйлық – Пьеано сыйлығының тұңғыш иегері атанды және Prix Médicis сыйлығына үміткерлер тізіміне енді. Logicomix көптеген сыйлықтарға ие болды, соның ішінде Бертран Расселл қоғамы сыйлығы, Корольдік кітап сатушылар қауымдастығы сыйлығы (Нидерланды), Жаңа Атлантика кітап сатушылары сыйлығы (АҚШ), Тангенте сыйлығы (Франция), Карло Боскарато сыйлығы (Италия), Comicdom сыйлығы (Грекия). Time, Publishers Weekly, The Washington Post, The Financial Times, The Globe and Mail және басқа да көптеген басылымдар оны «Жыл кітабы» деп таңдады.
Uncle Petros and Goldbach's Conjecture was the first recipient of the Premio Peano the first international award for books inspired by mathematics and short listed for the Prix Médicis. Logicomix has earned numerous awards, among them the Bertrand Russell Society Award, the Royal Booksellers Association Award (the Netherlands), the New Atlantic Booksellers Award (US), the Prix Tangente (France), the Premio Carlo Boscarato (Italy), the Comicdom Award (Greece). It was chosen as "Book of the Year" by Time, Publishers Weekly, The Washington Post, The Financial Times, The Globe and Mail, and other publications.