Кіріспе

Протеиндік қоспа

Ісұқтың ақуызы – ірімшік өндірісінің қосалқы өнімі ретінде пайда болатын сұйық материалдан бөліп алынған ақуыздардың қоспасы. Ақуыздар α-лактальбумин, β-лактоглобулин, сарысу альбумині және иммуноглобулиндерден тұрады. Гликомакропептид те үшінші ірі компонентті құрайды, бірақ ол ақуыз емес. Ісұқтың ақуызы көбінесе протеиндік қоспа ретінде сатылады және оған түрлі денсаулыққа қатысты мәлімдемелер жасалады. 2010 жылы Еуропалық тамақ қауіпсіздігі агенттігінің журналында жарияланған шолуда, келтірілген әдебиеттер ұсынылған талаптарды толыққанды қолдамайтыны анықталды. Өңдеуді қарапайым кептіру арқылы немесе лактозаны, липидтерді және басқа ақуыз емес материалдарды алып тастау арқылы ақуыздың салыстырмалы мөлшерін арттыру арқылы жүзеге асыруға болады. Ісұқтан ақуызды бөліп алудың негізгі әдісі – мембраналық сүзгілеу. Ісұқтың әртүрлі компоненттерін іріктеп өткізуге немесе тоқтатуға әртүрлі мембраналық тесік өлшемдерін қолдануға болады. Ісұқ "микрофильтрациядан" өтуі мүмкін, ол бактерияларды, казеин мицеллаларын және майларды тоқтатады, содан кейін "ультрафильтрациядан" (ҰФ) өтеді, ол ақуыздарды тоқтатады. ҰФ-тан өтпейтін бөлік шашыранды кептіру арқылы концентрленген ісұқ ақуызына айналдырылады. Сүзгілеу мембраналарын пайдаланып ақуызды концентрлеудің басқа да тәсілдері бар. Иондық алмасу хроматографиясы – ісұқ ақуызын бөліп алудың тағы бір маңызды әдісі. Дамытылып жатқан әдістерге сулы екі фазалы экстракция және магниттік балық аулау жатады. Микробтармен өндірілген ісұқ пен ірімшікті жаңартқан компанияларға Perfect Day, California Performance, New Culture және Motif Ingredients кіреді. Бұл компаниялардың ешқайсысы өнімдерінің ақуыз құрамын көрсете алмайды, бірақ олардың құрамында ісұқ ақуызын жасауға қажетті кейбір гендер бар.

Құрамы

Сиыр сүтіндегі ақуыз шамамен 20% сарысу және 80% казеиннен тұрады. Адам сүтіндегі ақуыздың шамамен 60% сарысу, ал 40% казеин. Сарысудағы ақуыздық фракция сарысудың барлық құрғақ заттарының шамамен 10% құрайды. Бұл ақуыз әдетте бета-лактоглобулин (~65%), альфа-лактоальбумин (~25%), сиыр сарысуы альбумині (~8%) (сондай-ақ сарысу альбуминін қараңыз) және иммуноглобулиндердің қоспасы болып табылады. Тік сүт сарысуынан алынған сарысу ақуызын оқшаулаудың үшінші ірі фрагменті – гликомакропептид немесе GMP. Дегенмен, GMP ақуыз ретінде жіктелуге қажетті екіншілік құрылымға ие емес және ұзақ аминқышқылдар тізбегі болып саналады. Бұл пептидтердің бәрі өздерінің табиғи күйінде, pH-қа тәуелсіз суда ерігіш.

Күші жаттығулары мен бұлшық еттерін нығайту үшін қолдану

Сүт сарысуының протеин қосымшаларының басты қолданылуы – бұлшықеттердің өсуі мен дамуына көмектесу. Жақсы нәтиже алу үшін жаттығудан бұрын сарысу протеинін қабылдау спорттық көрсеткіштерді жақсартпайды, бірақ жаттығудан кейін организмнің протеинмен қалпына келуіне және синтезіне ықпал етеді, себебі ол денедегі бос аминқышқылдары қорының көлемін арттырады. Сүт протеиндері кейбір сүт аллергияларына себеп болғанымен, сүттегі негізгі аллергендер – казеиндер.

Сүт қыры

Сүзбе, мысалы, рикотта, сүзбеден жасалады және сүзбе белгісіне (бруносттан басқа) бай. Рикоттаның құрамындағы қатты заттардың шамамен 40-45 пайызы сүзбе белгісінен тұрады.