Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Колледж футболындағы қарсыластық
College football rivalry
Тарих
Өрескелдік 1899 жылы Аризона территориясында, Аризона университеті Тюсон қаласында Аризонаның Темпедегі Нормальдық мектебімен ойнаған кезде басталды, кейіннен ол Аризона мемлекеттік университеті болып өзгерді. (Аризона 1912 жылы штат мәртебесін алды.) Чемпионат төрт команда арасындағы серия болды, оған сонымен қатар Феникс Юнион орта мектебі мен Феникс үнді мектебі де қатысты. Аризона және Нормальдық мектеп 1899 жылдың 30 қарашасында, Таңдау күні Тусон қаласындағы Каррильо бағында кездесті. Сол кездегі газеттерде бұл университет командасының алғашқы ойыны болғаны, ал Нормальдық команда салыстырмалы түрде тәжірибелі және жақсы даярланғаны айтылған. Шараға 300 құлшынып қолдау көрсеткен жанкүйер жиналды, содан кейін университет екі команда үшін де ойыннан кейінгі алғыс айту тойын ұйымдастырды. "Нормальдар", деп аталған команда, ойынды 11–2 есебімен жеңіп алды; олар бұрын басқа мектептерді жеңгендіктен, чемпион атанды және Территориялық кубокты иеленді. Екі команда келесі онжылдықтарда ара-арасында ойнады және 1925 жылдан бастап (Аризона штаты төрт жылдық колледжге айналған кезде) дерлік әр жыл сайын кездеседі. Өрескелдік 1950-ші жылдардың соңында Аризона мемлекеттік колледжін ресми университетке айналдыру мәселесіне байланысты саяси тартыстар кезінде ерекше қызып кетті. Аризона университеті мен оның көптеген түлектері бұл өзгеріске қарсы болды. 1958 жылы, бұл мәселе бүкіл штат бойынша дауысқа салынар алдында, Аризона штаты Аризонаны 47–0 есебімен жеңді. Бұл ойын Аризона штаты үшін үлкен мақтан тұрды, олар сол жылы университет мәртебесін алды. Тағы бір қызу ойын 1968 жылы өтті. Бұл кездесуде қай команданың Sun Bowl-ға баратыны шешілуі күтілді, бірақ ойынға дейін Аризонаның бас жаттықтырушысы Даррелл Мудра Sun Bowl комитетіне командасы кім жеңгеніне қарамастан, таңдалмаса, турнирде ойнамайтынын мәлімдеді. Комитет Аризонаны таңдады, бірақ ол Аризона штатына 30–7 есебімен жеңіліп, бұл ойын "Ультиматум Боулі" деп аталды; Аризона 1968 жылғы Sun Bowl-де Оберн Тайгерс клубына 34–10 есебімен ұтылды. Бұл оқиғалар Аризона штатының басқа ұсыныстар алмаған жағдайда, Фиеста Боулінің құрылуына әкелді. Бұл Боул Чемпионатының өте табысты бөлігіне айналды. Жылдық жарыста әр спорт түрі 1 ұпайға бағаланады. Бұл серияның ресми демеушісі болмаса да, UA және ASU екі университет арасындағы басқа да өрескелдіктер сияқты, әр маусымда оны іздестіріп, насихаттайды. Оқу жылында ең көп ұпай жинаған мектеп "Территориялық кубок" футбол кубогының атымен аталатын кубокты жеңіп алады. Егер екі мектеп те тең ұпай жинаса, алдыңғы жылғы жеңімпаз кубокты сақтап қалады. 2020–21 маусымының қорытындысы бойынша Аризона университеті серияда көш бастап тұр және кубокты иеленуде.
The rivalry dates to 1899 in the Arizona Territory, when the University of Arizona in Tucson played the Normal School of Arizona of Tempe – which later evolved into Arizona State University – as part of the Arizona Territorial Football League Championship. (Arizona achieved statehood in 1912.) The championship was a four way series that also included Phoenix Union High School and Phoenix Indian School. Arizona and the Normal School met on November 30, 1899, for a Thanksgiving Day match at Carrillo Gardens in Tucson. Contemporary newspaper stories indicate that this was the first game for the university squad, while the Normal team was comparatively more experienced and better trained. The event drew 300 enthusiastic fans and was followed by a post game Thanksgiving celebration for both teams hosted by the university. The "Normals", as they were called, won the game 11–2; as they had previously defeated the other schools, they were declared champions and received the Territorial Cup. The two teams played each other sporadically for the next decades, and have played almost every year beginning in 1925 (when Arizona State became a four year college). The rivalry became particularly heated in the late 1950s amid the political contention over turning Arizona State College into an official university, a change opposed by the University of Arizona and many of its alumni. In 1958, the year the measure was to be put to a statewide vote, Arizona State defeated Arizona 47–0. The blowout win was a major point of pride for Arizona State, which became a university later that year. Another heated game came in 1968. The contest was expected to decide which team would go on to the Sun Bowl, but before the game, Arizona coach Darrell Mudra issued an ultimatum to the Sun Bowl committee that his team would not play in the bowl unless they were selected regardless of who won. The committee chose Arizona, who promptly lost to Arizona State 30–7 in what became known as the "Ultimatum Bowl"; Arizona proceeded to lose the 1968 Sun Bowl 34–10 to the Auburn Tigers. The events led to the creation of the Fiesta Bowl as a default bowl for Arizona State should they receive no other bids. It went on to become part of the highly lucrative Bowl Championship Series Each sport is worth 1 point in the year long competition. While the series has yet to have an official sponsor like other rivalry series between two universities, both UA and ASU have tracked down and promoted the series each season. The school that records the most points during the school year wins a trophy that is named after the Territorial Cup football trophy. If both schools finished tied, the winner from the previous year retains the trophy. As of the 2020–21 season, UA leads the series and is in possession of the trophy.
Жарыстық атауы
Бәсекелестікке бірнеше лақап ат қойылған, оның ішінде "Аризона шайқасы", "Ұлы каньон бәсекелестігі" (Солтүстік Аризона мен Оңтүстік Юта арасындағы сол атпен аталатын бәсекелестіктен қате түсірмеу керек), "Шөлдегі соғыс" (Аризона шөлді климатымен белгілі болғандықтан), "Кактус соғысы" (Аризонаның ерекше белгісі – сагуаро кактусы) және "Феникс – Тусон бәсекелестігі" (екі оқу орны штаттың ең ірі екі қаласында орналасқан, АЗҰ Темпеде, Феникстің шығыс жаққа қарайғы қалашығында, ал ҰА Тусон қаласының шегінде орналасқан). Бәсекелестіктің ең танымал лақап аты – "Шөлдегі дуэль" (немесе "Шөл дуэлі"), себебі екі оқу орны да штаттың ең үздік командасы болу үшін күресті, бұл тек футболда ғана емес, барлық спорт түрлерінде де маңызды болды.
The rivalry has had several nicknames, including the “Battle of Arizona”, the “Grand Canyon Rivalry” (not to be confused with the rivalry between Northern Arizona and Southern Utah that shares the same name), “Desert Wars” (due to Arizona being known for having a desert climate), the “Cactus War” (named after Arizona's prominent feature, the saguaro cactus), and the “Phoenix–Tucson rivalry” (due to both schools being located in state's two largest metropolitan areas, with ASU in Tempe, Phoenix's east suburb, and UA located within the Tucson city limits), with the most famous nickname for the rivalry being the “Duel in the Desert” (or the “Desert Duel”), since both schools wanted to battle for pride and to be the best team in the state, not only in football, but in all sports.
Аумақтық кубок
1899 жылы және 2001 жылдан бері үздіксіз, әр жылдың жеңімпазы Аумақтық кубокты, саяхаттайтын кубокты алады. Кубок алғаш рет 1899 жылы командалардың алғашқы кездесуі болған серияда қолданылды. Нормаль мектебі үш ойынның барлығында жеңіске жеткендіктен, чемпион атанды және кубокпен марапатталды. Кубоктың атауы Аризонаның сол кезде АҚШ-тың аумағы болғанын көрсетеді; ол Нью-Мексикомен бірге 1912 жылы штатқа айналды. Турнирден кейін кубок 1980 жылға дейін хабарсыз болды, ол Аризона штатының кампусына жақын орналасқан шіркеудің жертөлесінде қайта табылды. Кубок алғашқыда Түлектер қауымдастығының кеңсесінде, кейін Университет мұрағатында қойылды. Кубок Британия металлы негізінде күміс жалатылған және Массачусетс штатының Таунтон қаласындағы Рид пен Бартон компаниясы жасаған. Бұл Рид пен Бартонның 1910 жылғы каталогында 20 долларға (2010 жылғы доллармен 462,05 доллар) сатылған стандартты стиль болды. Жазуы: "Аризона футбол лигасының 1899 жылғы чемпионаты, Нормаль". Аризона штаты 1945 жылға дейін штаттың Регенттер кеңесінің бақылауына және демеушілігіне кірмеді, ал командалар 1946 жылға дейін әр жыл сайын бір-бірімен ойнамады. Бәсекелестік сериясының басындағы ойындар ASU-дың үй стадионында аз көрермен болғандықтан Тусон қаласында өтті. 1931 жылы ASU алғаш рет ойынды қабылдады. Аризона серияның алғашқы бөлігінде, алғашқы 22 кездесудің 20-сында жеңіске жетіп, ASU-дан физикалық жағынан және жақсы жаттығудан өткен ойыншыларымен басымдық танытты. Sun Devils 1949 жылдан 1981 жылға дейін үстемдік құрды, ASU-дың легендарлы жаттықтырушысы Фрэнк Куштың басшылығымен 1965 жылдан 1979 жылға дейін 33 ойынның 24-ін жеңді. Wildcats 1982 жылдан 1998 жылға дейін ASU-дан басымдық танытты, жаттықтырушылар Ларри Смит пен Дик Томидің басшылығымен 13-3-1 есебін көрсетті, сондай-ақ 1990 жылдардың басында елдегі ең жақсылардың бірі болған мықты қорғаныс құралы болды. Аризона штаты 2021 жылғы жеңісін NCAA ережелерін бұзуы салдарынан жойды, оның ішінде әділетсіздік, рекрутингтік жеңілдіктер және рұқсатсыз іріктеулер болды. Аризона 2023 жылғы кездесуде 59-23 есебімен жеңіске жетті және қатарынан екі ойын жеңіске ие болды. Екі команда да 2024 жылғы футбол маусымынан бастап PAC12 конференциясын тастап кеткендіктен, UA PAC10/PAC12 кезеңінде екі команда арасындағы серияда 23-22-1 есебімен жеңіске жетті.
In 1899, and continuously since 2001, each year's winner receives the Territorial Cup, a traveling trophy. The trophy was originally used in 1899 for the series that involved the teams' first ever meeting. As the Normal School won all three of its games, it was declared champion and awarded the trophy. The cup's name refers to the fact that Arizona was a U. S. territory at the time; it, along with New Mexico, became a state in 1912. After the tournament the trophy's whereabouts were unknown until 1980 when it was rediscovered in the basement of a church adjacent to Arizona State's campus. The cup was put on display in the Alumni Association headquarters and then the University Archives. The cup is silver plate over Britannia base metal and was manufactured by Reed & Barton of Taunton, Massachusetts. It was a standard style priced at $20 ($462.05 in 2010 dollars) in Reed and Barton's 1910 catalog. The inscription reads "Arizona Football League Championship 1899 Normal". Arizona State did not come under the control and patronage of the state's Board of Regents until 1945 and the teams did not play each other every year until 1946. In the early part of the rivalry series, the games were played in Tucson due to the fact that ASU's home stadium held very few fans. In 1931, ASU hosted the game for the first time. Arizona dominated the early portion of the series, winning 20 of the first 22 meetings, by having more physical and better trained players than ASU. The Sun Devils had a reign of dominance from 1949 to 1981, winning 24 of 33, including a 13–2 stretch from 1965 to 1979, under the leadership of ASU's legendary coach Frank Kush. The Wildcats got the best of ASU from 1982 to 1998, going 13–3–1, under the guidance of coaches Larry Smith and Dick Tomey and a dominant defensive unit that was one of the nation's best in the early 1990s. Arizona State vacated their 2021 victory due to NCAA violations including tampering, recruiting inducements and impermissible tryouts. Arizona won the 2023 meeting by a score of 59–23 and has a two game win streak. With both teams leaving the PAC12 Conference beginning with the 2024 football season, UA won the series between the two teams during their time in the PAC10/PAC12, 23–22–1.