Кіріспе

Корольдік теңіз флотының "Devastation" классындағы мұнаралы кеме

HMS Thunderer – 1870 жылдары Корольдік теңіз флоты үшін салынған екі мұнаралы кеменің бірі. Ол онжылдық аяқталар алдында екі ауыр апатқа ұшырады және содан кейін бірнеше жыл бойы бақытсыз кеме ретінде танылды. 1878 жылы кеме Жерорта теңіз флотына бекітілді, ал 1881 жылы резервке жіберілді, бірақ 1885 жылы қайтадан қолдануға алынды. "Thunderer" 1887 жылы елге оралып, қайтадан резервке қойылды. 1891 жылы ол Жерорта теңіз флотына қайта қосылды, бірақ келесі жылы қазандықтағы мәселелерге байланысты Ұлыбританияға қайта оралуға мәжбүр болды. 1895 жылы кеме Уэльсте жағалау күзетіне айналды және 1900 жылы қайтадан резервке енгізілді. "Thunderer" 1907 жылы қызметтен алынып, 1909 жылы металл тескісіне сатылды.

Негізгі мәліметтер мен сипаттама

Devastation класы бұрынғы Devastation класының кеңейтілген, мұхитқа шығатын нұсқасы ретінде жобаланған. Кемелердің ұзындығы перпендикулярлар арасында 285 фут (87 м) және жалпы ұзындығы 307 фут (94 м) болды. Олардың ені 19 метр, ал суға бату тереңдігі 8 метрді құрады. "Девастейшн" класының кемелері 358 офицер мен сарбаздан тұрды. Олар, әсіресе, берік қару платформалары және жақсы кемелер екені дәлелденді, бірақ алдыңғы бөлігі ылғалды болатын. Олардың төменгі маңдайлары толқындармен күресуде қиындықтар тудырып, мұндай жағдайларда жылдамдығын шектеді. "Thunderer" екі Humphry & Tennant екі цилиндрлі көлденең тікелей бу қозғалтқыштарымен жабдықталған, олар сегіз тікбұрышты қазаннан бу алды; әрбір қозғалтқыш бір винтті қозғалтатын. Қозғалтқыштардың жалпы қуаты 100 км/сағ жылдамдыққа арналған, бірақ "Thunderer" теңіздегі сынақтар кезінде максималды жылдамдығына жетті. Кемеде бумен жұмыс істеуге жеткілікті көмір бар еді. Екі қару мұнарасы да бумен жұмыс істеді, ал жаңа алдыңғы қарулар гидравликалық қуатпен жүктелді, бұл бастапқы қолмен жүктелген қарулардан өзгешелік еді. "Thunderer" гидравликалық жүк тиеу құрылғысы бар алғашқы кеме болды. 1874 жылдан бастап алдыңғы мұнара ғана жаттығу (мұнараны бұру), көтеру және соққылау үшін гидравликалық қуатқа айналдырылды. Бұл экипаждың санын 48-ден 28-ге дейін азайтуға мүмкіндік берді; артқы мұнара салыстыру үшін қолмен жұмыс істеді. Қуатпен жұмыс істеу сәтті деп есептелді, бірақ кейіннен ол 1879 жылғы жарылысқа қатысы бар екені анықталды. Қоймалар 6 дюймдік алдыңғы және артқы қалқанмен қорғалған. Бастионның қалыңдығы 9-дан 6 дюймға дейін жетеді. Кемелерде толық жоғарғы палуба болды, ол цитадельдің ішіндегі тағы бір қалың палубамен нығайтылды. 1869 жылдың 26 маусымында Уэльстегі Пемброк кемежайында салынды. Құрылыс 1871 жылы бір уақытқа тоқтатылды, кеменің тұрақтылығы мен жүзу қабілетін жақсарту үшін кеменің кеңістігін кеңейтіп, кемеге қосымша орын берді. 1876 жылдың 14 шілдесінде "Thunderer" апатты қазандық жарылысынан зардап шекті, 45 адам қаза тапты. Портсмут портынан Стокс шығанағына толық қуатты сынақ жүргізу үшін кеменің қазандықтарының бірі жарылды. Жарылыстан 15 адам, оның ішінде оның командалық офицері бірден қаза тапты; 70-ке жуық адам жарақат алды, олардың 30-ы кейін қайтыс болды. Бұл Корольдік теңіз флотының ғасырдағы ең қасіретке ұшыраған қазандық жарылысы болды. Осы оқиғаға қатысты қазандықтың үлгісі жасалып, қазір Лондондағы Ғылым мұражайында сақталып тұр. Жарылыс қысым өлшегіштің бұзылуынан және қауіпсіздік клапанының тоттануынан болды. Қозғалтқыштарға арналған буды тоқтату клапаны жабылғанда, қазандықтағы қысым көтеріліп, босатылмады. Төрт қораптық қазандық - теңіз флотында соңғы болып қызмет етті және сол кезде салыстырмалы түрде төмен қысыммен жұмыс істеді. 1877 жылдың мамыр айында "Thunderer" кемесі резервтік флоттың арнайы қызмет эскадрильясына жіберілді. Осы уақыт аралығында ол эксперименталды торпедалармен жабдықталды. Ол 1878 жылы капитан Альфред Чатфилдтің қолбасшылығымен Жерорта теңізіне аттанды. 1878 жылдың қарашасында Гибралтардан Мальтаға қарай кетіп бара жатқан "Thunderer" кемесі жағаға шығып, зақымдалды. Ол қайтадан суға шығып, сапарын жалғастырды. Ол Мальтада жөнделді. Кеме 1879 жылдың 2 қаңтарында тағы бір ауыр апатқа ұшырады, ол Мармора теңізінде оқ ату жаттығулары кезінде алдыңғы мұнарадағы сол 12 дюймдік 38 тонналық пуля жарылып, 11 адам қаза тауып, тағы 35 адам жарақат алды. Атыс кезінде оқтың қақпағы екі есе толыған. Флот адмиралы Э. Х. Сеймурдың айтуынша, "екі мұнаралы қару бір уақытта атылды, ал бірінің атылғаны байқалмайды. Мұндай жағдайдың байқамай өтетінін түсіну қиын, бірақ мен өз тәжірибемнен соны түсінемін. Мұнарадағы адамдар жиі құлақтарын тоқтатты, және, мүмкін, көздерін, атыс кезінде, содан кейін бірден жұмыс істеді, жүгіру рычагтар, және байқамадым қанша қару кері қайтты. Бұл сөзсіз болды. Екі қару да бірден зарядталды, ал машинамен жұмыс істейтін рамердің индикаторы тез орнатылды және жаңа зарядтың қаншалықты алысқа кеткенін көрсете алмады ". Апаттан кейін Корольдік флот мұнаралардың ішінен жұмыс істеу ыңғайлы болатын қақпақпен тиелетін қаруларға ауысты. Ол Мальтада жөнделді. "Thunderer" сол кезде сәттіліксіз кеме ретінде қарастырылды және 1881 жылы Мальтада резервке қойылды және оның машиналары күрделі жөндеуден өтті. Оның қарулануы екі торпеда ұшыру қондырғысымен және 25 мм-лік Норденфелт пулеметтерімен толықтырылды. 1885 жылы қайтадан іске қосылды және Шатам кемежайына дейін жеткізілді. Кеме 1885–86 жылдары болашақ король Джордж V-тің қызметінде болды. Кеме 1888 жылдың қаңтарында Портсмут резервіне жіберілді, ал келесі жылы үлкен жаңарту жұмыстары басталды. Оның қарулары төрт қақпақпен тиелетін 10 дюймдік қарулармен ауыстырылды. Кеме 1891 жылдың наурызында Жерорта теңізі флотына қайта қосылды, бірақ 1892 жылдың қыркүйегінде қайтадан үйіне оралуға мәжбүр болды, себебі қазандықтағы мәселелер жалғасты. Ол Шатам резервіне жіберілді. "Thunderer" 1895 жылдың мамырында Пемброк догында күзет кемесі болды және 1900 жылдың желтоқсанында Шатам резервіне қайтқанша онда қалды, бірақ бес жылдан кейін қызметтен шығарылды. "Thunderer" 19 500 фунт стерлингке металл тескілеуге сатылды.

"Devastation" класы кемелер ескірген сайын азаматтар арасында және Корольдік теңіз флотында танымал бола берді. Бұрынғы кеме капитаны болған контр-адмирал Джон Уилсон 1884 жылы Корольдік Біріккен қызметтер институтындағы жиналыста сөйлеген сөзінде: "Мен де капитан Коломбтың пікірімен келісемін, біздің таңдауымызға ең жақсы кеме – немесе жақсы ескі "Thunderer". Маған "Thunderer" беріңіз, "Thunderer" корпусы, оның қозғалтқыштары нашар болды, ішкі жағы маған ұнамайды, оның қарулары біздің бәрімізге белгілі, және оның жеңіл қаруы жеткіліксіз болды; бірақ ол 1000 тонна көмір тасыды, мыстан Капке дейін 10 теңіз шақырыммен жүзе алатын, және оның класындағы кез келген кемемен судан күресе алатын еді".