Кіріспе

Deterrence) – 1999 жылы Род Лурри жазған және түсірген, ядролық қақтығысқа дейінгі жағдайды бейнелейтін саяси триллер. Бұл Луридің толық метражды фильм режиссері ретіндегі дебюті, ол бұрын New York Daily News, Premiere Magazine, Entertainment Weekly және Movieline сияқты басылымдарда киносыншы болған. Кевин Поллак, Тимоти Хаттон, Шерил Ли Ральф және Шон Астин бас рөлдерде ойнаған. Фильм Франция мен АҚШ-тың халықаралық бірлесіп түсірген туындысы. Ол 1999 жылғы Торонто халықаралық кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілді және Paramount Classics компаниясы 2000 жылдың 10 наурызында АҚШ-та шығарды.

Сюжет

2008 жылдың көктемінде АҚШ президенті Уолтер Эмерсон алдағы президенттік сайлауда партиясының кандидаттығын іске асыру үшін алғашқы сайлау күні – «Супер сейсенбіге» дейін Колорадо штатына сапар шегеді. Эмерсон бұрын тағайындалған вице-президент болған, алдындағы төрт айда президентінің қайтысынан кейін президенттік лауазымға көтерілген. Оған науқан сапарында Ақ үйдің бас штабы Маршалл Томпсон, Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші Гейл Редфорд, жеке күзет қызметі және науқанын тіркеп алуға арналған телеарна тобы сүйемелдейді. Кездейсоқ қар буылы Эмерсон мен оның серіктерін шалғайдағы Ацтек қаласындағы асханада тұтқынға түсіреді. Асхананың иесі Харви, официантка Кэти, жергілікті тұрғын Ральф және үйленген туристер Тейлор мен Лиззи Вудс олардың арасында болады. Президент Эмерсон Ирак президенті Удай Хусейннің бұйрығымен Ирактың Кувейтке басып кіргені туралы жаңалықтар келгенге дейін барлық азаматтармен жеке-жеке амандасады. Эмерсон мен оның командасы сондай-ақ, басқыншылық кезінде ирак әскерлерінің АҚШ қарулы күштері мен медициналық қызметкерлерінің көп бөлігі құрамында болған БҰҰ бейбітшілік сақтау миссиясын өлтіргенін біледі. Жауап ретінде президент Эмерсон науқанын тіркеп алуға келген тележурналистерді пайдалана отырып, асханадан бүкіл әлемге үндеу жасайды. Сөз барысында Эмерсон Хусейнге Кувейтке шабуыл жасауды тоқтату және 90 минут ішінде тұтқындалу үшін АҚШ-тың Ирактағы елшілігіне келу туралы ультиматум береді, әйтпесе Эмерсон Бағдадқа ядролық соққы беруге рұқсат береді. Эмерсоннің ультиматумы оның қызметкерлерін де, асханадағы азаматтарды да дүрліктіреді, өйткені ол үндеу жасамас бұрын ниеттерін жасырған еді. Редфорд сұрағанда Эмерсон АҚШ әскери күштерінің басым бөлігі «Екінші Корея соғысына» қатысып жатқандықтан және Хусейннің АҚШ одақтасына қарсы агрессиялық әрекеті болғандықтан, ядролық соққы АҚШ үстемдігін нығайту және Ирактың Кувейтке шабуыл жасауын тоқтату үшін жалғыз дұрыс шешім екенін қорғайды. Хусейн Біріккен Ұлттар Ұйымының өкілі арқылы жауап береді және Эмерсоннің қауіп көрсетуіне қарамастан, бас тартымайды. Эмерсон мен елші арасындағы пікірталас қызулайды, соңғысы Эмерсонның сайланбаған көшбасшы екенін және оның еврей дінін Хусейннің оны қабылдамауының себептері ретінде келтіреді. Сонымен қатар, Эмерсон, Редфорд және Томпсон Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің және Біріккен штабтардың әртүрлі мүшелерімен телефон арқылы байланысып, дағдарысты басқару және Иракқа қарсы ядролық қару қолдану жоспарын жасау үшін үйлестіреді. Иракпен келіссөздер күйрегенде Хусейн АҚШ пен оның НАТО одақтастарының көптеген нысандарына Ирактың қара нарықтағы ядролық зымырандарын атумен қорқытады, әсіресе Эмерсон орналасқан Колорадодағы NORAD басқару орталығын атап көрсетеді. АҚШ Ирактың қару-жарағын АҚШ одақтасы саналатын Франциядан сатып алғанын біледі, сонымен қатар Ирактың зымырандарды орналастыру орындарында Ливия және Солтүстік Корея сияқты АҚШ-тың дәстүрлі қарсыластары да бар екені анықталады. Эмерсонмен сөйлескен Франция президенті жағдайға бейжай қарап, Франция Иракқа ядролық қару сатқандығын ашық мойындайды. Кейін Эмерсон француз көшбасшысымен жеке сөйлеседі, бірақ әңгіме мазмұнын кеңесшілеріне жарияламайды. Дағдарыс ушығуын жалғастырғанда, Эмерсон мен оның командасы асханадағы азаматтардың пікірлерімен бетпе-бет келеді. Харви, Кэти және Вудстар ядролық қару қолдануға қарсы, ал Ральф Эмерсонға егер ол АҚШ күштерін қорғаудағы ультиматумын орындаса, әрбір «нағыз» американның дауысын алатынын айтады. Бірінші ханыммен телефон арқылы сөйлескенде Эмерсон әйелі оның әрекетіне қарсы екенін біледі. Оның қарсылығына және Редфорд пен Томпсонның қарсылығына қарамастан, Эмерсон өз стратегиясында тұрақты болып қалады және қажет болған жағдайда ультиматумды орындауға толық дайын екенін мәлімдейді. Ол Ирак елшісінің бұл әрекет соғыс актісі болады деп ескерткеніне қарамастан, Ирак әуе кеңістігінен өту үшін B-2 ядролық бомбалаушысына бұйрық береді. Қарсылық ретінде ирактықтар АҚШ пен оның НАТО одақтастарына қарсы 23 ядролық зымыранын атуды бастайды. Ашу мен үмітсіздікке ие болған асхана иесі Харви кенеттен мылтық алып, Эмерсонның ядролық соққыны іске қосуға арналған ядролық чемоданды алып жүретін капитан Коддингтонды атып өлтіреді. Харвиді құпия қызмет агенттері өлтіреді, бұл оқиға Кэтиді күйретеді, ал Эмерсон Коддингтонның өзінің міндетін орындап қаза тапқанына қайғырады. Харвидің әрекетіне қарамастан, Эмерсон Біріккен штабтан телефон арқылы ядролық кодтарды ала алады, бірақ бұл дағдарыс кезінде Эмерсоннің тәсілдерін сынаған жоғары әскери шенді адмирал Миллердің отставкаға кетуіне әкеледі. Хусейнге Эмерсоннің ультиматумын орындау үшін белгіленген уақыт бітіп қалғандықтан, Эмерсон ядролық соққыға рұқсат береді және соққыны орындайтын B-2 бомбалаушысы экипажымен сөйлейді. Шамамен 100 мегатонналық ядролық бомба Бағдадты толығымен жоқ етеді. Ирактың қарсы шабуылы басталады және оның зымырандарының көп бөлігі НАТО зымыранға қарсы қорғаныс жүйелерімен жойылды. Ирактың зымырандарының кейбіреуі нысандарына жетсе де, олардың ядролық оқ-дәрілері жарылмайды. Бағдад – бұл құрылыстардың толығымен қиратылған жалғыз қаласы болып табылады, бұл Эмерсонның қызметкерлерін таң қалдырады. Қар буылы басылғаннан кейін Эмерсон телеарна арқылы тағы бір рет әлемге үндеу жасайды. Сөз барысында Эмерсон АҚШ үкіметінің Иракқа жасырақы түрде ядролық қару сатқанын, француздықтарды делдал ретінде пайдаланғанын және бұл туралы ештеңе білмегендей әрекет еткенін жариялайды. Бұл жоспар Ирактың тәуелсіз, толыққанды ядролық қару арсеналын алуын болдырмау үшін, оларға дұрыс жұмыс істемейтін, саботаж жасалған зымырандарды сату арқылы жүзеге асырылды. Иракқа қарсы ультиматумды орындауының себебін Эмерсон АҚШ ядролық қарумен қажет болған жағдайда өзін қорғай алатынын көрсету үшін жасалғанын мәлімдейді. Жеке сөйлескенде Эмерсон ядролық қару қолдануының Қытай мен Солтүстік Кореяны келесі айларда Екінші Корея соғысынан бас тартуға мәжбүр ететініне сенім білдіреді. Эмерсон мен оның серіктері асханадан шығар алдында Редфорд пен Томпсон Вашингтонға оралғаннан кейін Ақ үйден «маңызды хабарлама» туралы не естігенін сұрайды. Эмерсон президенттік науқанынан бас тартып, өзінің ізашарының қалған мерзімін аяқтауды жоспарлап отырғанын айтады. Бұл шешімін Эмерсон дағдарыс кезіндегі әрекеттерін ақтаса да, болашақта АҚШ-ты басқару жұмысын басқа біреуге тапсыру керек екенін мойындайды.

Сыншыл реакция

Фильм сыншысы Стивен Холден фильмге қарама-қайшы пікір білдіріп, "Ядролық соғыс қаупі соңғы екі онжылдықта азайып кеткенімен, толығымен жойылған жоқ. Сондықтан Род Лурридің жақын болашақтағы ядролық қақтығыс туралы саяси триллері – "Қорқыту" фильмі, өте маңызды мәселелерді көтеріп, пайдалы рөл атқаруы мүмкін, актерлік шеберлігінің орташалығына және тікелей насихаттық үндеуіне қарамастан. Бір ғана орынды орналасуымен (12 ашулы адамды еске түсіретіндей), ашық ескертулерімен ол көбінесе мелодрама түрінде берілген орта мектептегі қоғамтану сабағындай сезіледі. Фильмнің редакторлық еңбегі Франклин Д. Рузвельттен Билл Клинтонға дейінгі президенттердің соғысқа қарсы айтқан сөздерінен құралған қара-ақ монтажбен көрсетіледі". Ал сыншы Роджер Эберт фильмді ұнатып, "Дегенмен, фильм жұмыс істейді. Шындығында солай. Мен әлемдік шахмат ойынына, алдау мен тәуекелге, ядролық шантажды қолданудың қауіпті стратегиясына, өте ықпалды фанаттың блефін сынап көруге тартылдым. Бір ғана декорация және қарапайым реквизиттермен (ядролық портфель ішіндегі ноутбук – қарапайым модель бе?) "Қорқыту" фильмі шынайы күдік тудырады және маңызды мәселелерді қарастырады. Кевин Поллак сайланбаған, бірақ лауазымын толыққанды атқаруға бейілді үшінші деңгейдегі президент рөлін өте сәтті сомдайды. Ол еврей, бұл оның Таяу Шығыс келіссөздерін қиындатады және официанткамен (Клотильда Курау) құнды теологиялық пікірталас тудырады. Оған бас штаб жетекшісі (Тимоти Хаттон) және ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі (Шерил Ли Ральф) кеңес береді, олар оның ядролық қақтығысқа ұмтылуынан қорқады және рөлдерінде өте сенімді. Сценарий оларға мазмұнды диалогтар береді; жағдай ойдан шығарылған болса да, фильм тудырған шұғыл пікірталасқа біз толыққанды еніп кетеміз". Фильмнің саундтрегіне Кевин Вейл мен Стив Робертсон жазған "Торнадо" әні енгізілген.

Кассалық жинақ

800 000 долларлық бюджетпен түсірілген фильм, прокатта бар болғаны 145 071 доллар тауып, «Деттерренс» фильмін кассалық сәтсіздікке ұшыратты. Фильмнің премьералық демалысындағы кірісі 23 318 долларды құрады.