Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық бұрынғы Sinn Féin саясаткері (ту. 1952)
Irish former Sinn Féin politician (b. 1952)
Мартин Феррис (28 наурыз 1952 жылы туған) – ирландтық бұрынғы Sinn Féin саясаткері және 2002 жылдан 2020 жылға дейін Техта Дала (TD) қызметін атқарған, сондай-ақ уақытша Ирландиялық республикалық армиясының (IRA) еріктісі.
Martin Ferris (born 28 March 1952) is an Irish former Sinn Féin politician and former Provisional Irish Republican Army (IRA) volunteer who served as a Teachta Dála (TD) from 2002 to 2020.
Ерте және жеке өмір
Феррис 1952 жылы Керри округіне қарасты Тралидегі Странд көшесінде дүниеге келген. Оның әкесі фермер болған, сонымен қатар Барроу үйінің күзетшісі де болды, ол сол кезде әпкесіне тиесілі еді. Ол жергілікті Барроу бастауыш мектебінде, Сент-Мэридің CBS және Трали техникалық училищесінде білім алған. Ол мектепті ерте тастап, отбасының шаруашылығында және балықшы болып жұмыс істеді. Оның әкесі 1970 жылы инсульттан қайтыс болды. Мартин 1977 жылы Портлауза түрмесінен босатылғаннан кейін Маир Хоармен танысты. Олар 1978 жылдың қаңтарында үйленді және алты балалары бар. Олардың қызы Тоиреаса, Керри округі кеңесінің бұрынғы төрағасы және Трали сайлау округінің кеңесшісі.
Ferris was born in Strand Street in Tralee, County Kerry, in 1952. His father was a farmer who was also a caretaker for Barrow House, which was at that time owned by an aunt. He was educated locally at Barrow National School, St Mary's CBS, and Tralee Technical School. He left school early, working on his family's farm and as a fisherman. His father died from a stroke in 1970. Martin met his wife, Máire Hoare, after his release from Portlaoise Prison in 1977. They married in January 1978 and have six children. A daughter, Toiréasa, is a former Cathaoirleach of Kerry County Council and councillor for the Tralee electoral area.
Гейл футбол карьерасы
Феррис 14 жасқа дейінгілер арасында "Коттер кубогында" қорғаушы ретінде ойнады. Ол "Черчилль ГАА" клубында орталық шабуылшы ретінде ойнады. 1972 жылы Керри клубының 21 жасқа дейінгі футбол құрамасында өнер көрсетуін бастады. Ол шабуылшы ретінде ойнап, Мунстер финалында Коркты жеңді, бірақ "Галвей" клубы "Бүкіл Ирландия" финалында олардан басым түсті. Қамауда болса да, 1973 жылы құрамаға шақырылды. Керри клубымен бірге 21 жасқа дейінгі футболдан "Майо" клубын 2–12 есебімен 0–13 жеңіп, чемпион атанды. Осы жылы ол түрмеге қамалды. Бостандыққа шыққаннан кейін "Черчилль" клубында ойнауын жалғастырды және 1978 жылы Мик О'Двайер оны негізгі құрамаға шақырды. Феррис сол жылы Мунстер финалынан кейін Керри клубының жаттықтыру тобынан шығып қалды (сол ойында ойнауға мүмкіндігі болмады), нашар денсаулығы мен "Garda Special Branch" қызметінің бақылауына байланысты.
Ferris played in the Cotter Cup at the under 14 age group as a back. He played as centre forward for Churchill GAA. He began his inter county career in 1972 playing Under 21 football for Kerry. He lined out as a forward, beating Cork at the Munster final, although the team was beaten by Galway at the All Ireland Final. Despite being on the run, he was selected in 1973. He won an All Ireland Under 21 Football Championship medal with Kerry, beating Mayo 2–12 to 0–13. His career was interrupted by his imprisonment later that year. After being released he resumed playing for Churchill and was selected by Mick O'Dwyer to play for the Seniors in 1978. Ferris left the Kerry training panel after the Munster final that year (in which he was unable to play), owing to poor health and Garda Special Branch surveillance.
Уақытша IRA қызметі
Феррис 1970 жылдың 29 мамырында әкесі қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Уақытша ИРА-ға қосылды. 18 жасында оны Пэдди Келли мен Лиам Коттер ант берді, ол GAA Керри округінің басқарма төрағасының бұрынғы орынбасары болған. Керридегі ИРА ИРА-ның Оңтүстік командалығының басшылығымен болды, оның негізгі міндеті Солтүстік Ирландиядағы ИРА қызметін қолдау болды. 1974 жылдың қыркүйегінен 1975 жылдың ақпанына дейін Феррис қашып жүрді. Ол Трали пошта бөліміне жасалған қарақшылыққа қатысқан деген күдік туды, нәтижесінде 74 000 фунт стерлинг ұрланған, сондай-ақ 1974 жылдың желтоқсанында Шэннондағы Чейз Манхэттен банкіне жасалған қарақшылықта 159 000 фунт стерлинг ұрланған. Ол 1975 жылдың 14 ақпанында Корк округындағы Югал қаласында Гарда қызметкерлерімен, Дэнни О'Салливан мен Роберт Макнамара сияқты ИРА-ның тағы екі мүшесімен бірге тұтқындалды. Гарда қызметкерлері Уотерфорд округындағы Дангарван қаласындағы Орталық сүт зауытында болған қарақшылықтан кейін күшті дайындықпен болды. Кейіннен олар Арнайы қылмыстық сотта сотталды, онда О'Салливан алты және сегіз жылға сотталды. Феррис қарақшылық үшін кінәлі деп табылған жоқ, бірақ ИРА-ға мүшелік айыптары бойынша Портлауз түрмесіне қамалды. Ол Портлауз түрмесінде 12 айға сотталды. 1975 жылдың қараша айында тоғыз айдан кейін босатылды. Ол 1976 жылдың ақпанында Фрэнк Стаггтың жерлеу рәсіміне қатысқаннан кейін Мейо округындағы Баллинробтағы Гарда жол тосқауылында қайтадан тұтқындалды. 16 ақпанда ол Дублиндегі Арнайы қылмыстық сотта ИРА мүшесі болып айыпталды және 18 айға бас бостандығынан айырылды. 1977 жылдың наурыз айында Феррис басқа 20 тұтқынмен бірге түрмедегі жағдайды қоғамдық түрде тергеуді талап етіп, аштық ереуіліне қатысты. 32 күннен кейін ол Кураг әскери ауруханасына ауыстырылды. Аштық ереуілі 47 күннен кейін аяқталды. Епископ Джеймс Каванаг түрмедегі жағдайды жақсартуға үкімет қатысатынын кепілдік берді. Жағдай біршама жақсарса да, ұлттық тарихшы және The Irish Press газетінің бұрынғы редакторы Тим Пэт Куган 1977 жылғы сапарынан кейін де шиеленіс сақталғанын атап өтті, сондай-ақ ұзақ қашықтықтан келген қонақтарға сапарлардан бас тарту және әлі де жеке тексеру жүргізіліп жатқаны туралы хабарлады. Феррис екі айдан кейін 1977 жылдың маусым айында босатылды. Ол, сондай-ақ дәрі-дәрмектер, оқу нұсқаулықтары және байланыс құралдарын балық аулау кемесі Marita Ann арқылы тасымалдады, оны басқа ИРА мүшесі Майк Браун басқарды. Жоспарға Боб Андерсон басқарған Валхалла траулерімен кездесу кірді, ол Бостоннан, Массачусетс штатынан шығып, қару-жарақ пен оқ-дәрілерді Marita Ann-ге көшіріп, Керри округының оңтүстік жағалауына жүзіп барды, онда бірнеше машиналар қаруды әртүрлі Уақытша ИРА қару-жарақ қоймаларына жеткізуге дайын тұрды. "Марита Энн" кемесі Ирландияның әскери-теңіз кемелері "LÉ Emer" және "LÉ Aisling" кемелерімен бірге Керридің оңтүстік жағалауында қару-жарақ пен оқ-дәрілерімен бірге ұсталды. Кеменің экипажы тұтқындалды. 1984 жылдың 11 желтоқсанында Феррис және Марита Энн экипажының тағы екі мүшесі, оның ішінде Браун және АҚШ азаматы Джон Кроули Портлауз түрмесінде он жылға бас бостандығынан айырылды. Гевин Мортимер мен Джон Маккарти екеуі де шартты жаза алды. 1994 жылдың 11 қыркүйегінде босатылды. 2005 жылдың ақпан айында Әділет, теңдік және заң реформасы министрі Майкл Макдауэлл парламенттік иммунитетті пайдаланып, Ферристі, сондай-ақ Джерри Адамс пен Мартин МакГиннесті ИРА армия кеңесінің мүшесі деп атады. Феррис және Синн Фэйн басшылығы бұл айыптаманы жоққа шығарды. Сол жылдың шілде айында Irish Independent газеті Феррис Адамс пен МакГиннеспен бірге ИРА-ның болашағы туралы мәлімдеме жасауға дайындалып жатқан кезде Армия кеңесінен кетіп қалғанын хабарлады. Феррис 1996 жылы Уақытша ИРА пошта бөліміне жасаған шабуыл кезінде полиция детективі Джерри Маккейбты өлтіргенін айыптаудан бас тартқандығымен дау тудырды. Феррис сонымен қатар Пирс МакОули мен Кевин Уолшты, Гарда Маккейбты өлтіргені үшін айыпталған адамдарды, Ұлы жұма келісімінің аясында түрмеден босатылған кезде қарсы алды.
Ferris joined the Provisional IRA shortly after the death of his father on 29 May 1970. Aged 18, he was sworn in by Paddy Kelly and Liam Cotter, a former vice chairman of the Kerry County Board of the GAA. The IRA in Kerry was under the direction of the IRA Southern Command, whose main responsibility was to support IRA activity in Northern Ireland. From September 1974 to February 1975, Ferris was on the run. He was suspected of having taken part in a robbery at the Tralee post office, which resulted in £74,000 being stolen, and a robbery at the Chase Manhattan Bank in Shannon, County Clare in December 1974 which led to the theft of £159,000. He was arrested by Gardaí in Youghal, County Cork, on 14 February 1975, along with two other IRA members, viz., Danny O'Sullivan and Robert McNamara. The Gardaí had been on the alert after a robbery at Central Dairies in Dungarvan, County Waterford. They were later tried by the Special Criminal Court where O'Sullivan was sentenced to six and eight years concurrently. Ferris was not convicted of robbery but was remanded to Portlaoise Prison pending further charges of membership in the IRA as a proscribed organisation. He was sentenced to 12 months in Portlaoise. He was released after nine months in November 1975. He was arrested again in February 1976 at a Garda roadblock in Ballinrobe, County Mayo after attending the funeral of Frank Stagg. On 16 February, he was charged with IRA membership at the Special Criminal Court in Dublin, and sentenced to 18 months in prison. In March 1977, Ferris took part in a hunger strike along with 20 other prisoners, demanding a public inquiry into conditions in the prison. After 32 days he was transferred to Curragh Military Hospital. The hunger strike ended after 47 days. A guarantee had been given to the prisoners by Bishop James Kavanagh that the government would work to improve prison conditions. Although conditions improved somewhat, Tim Pat Coogan, a nationalist historian and former editor of The Irish Press, noted that after a visit in 1977 tensions still remained, and mentioned reports of visitors being denied visits after long distances and that strip searching was still carried out. Ferris was released two months later in June 1977. as well as medications, training manuals, and communications equipment, using the fishing vessel Marita Ann, which was piloted by Mike Browne, another IRA member. The plan involved rendezvousing with the trawler Valhalla, captained by Bob Anderson, which sailed from Boston, Massachusetts, transferring arms and ammunition to the Marita Ann and sailing to the south coast of County Kerry, where a number of cars were on standby to deliver the weapons to various Provisional IRA arms dumps. The Marita Ann was intercepted by the Irish Navy vessels the LÉ Emer and the LÉ Aisling off the south coast of Kerry with the weapons and ammunition on board. The crew were arrested. On 11 December 1984, Ferris and two other members of the Marita Ann crew, including Browne and a United States citizen, John Crawley, were sentenced to ten years imprisonment at Portlaoise Prison. Gavin Mortimer and John McCarthy both received suspended sentences. He was released on 11 September 1994. In February 2005, the Minister for Justice, Equality and Law Reform, Michael McDowell, using parliamentary privilege, named Ferris—as well as Gerry Adams and Martin McGuinness—as a member of the IRA Army Council, an allegation that has been denied by Ferris and the Sinn Féin leadership. In July of that year, the Irish Independent reported that Ferris, along with Adams and McGuinness, had stepped down from the Army Council in the lead up to an IRA statement on its future. Ferris has courted controversy by his refusal to condemn the murder of Detective Garda Jerry McCabe during a botched Post Office raid by the Provisional IRA in 1996. Ferris had also greeted Pearse McAuley and Kevin Walsh, the men charged with the manslaughter of Garda McCabe, upon their release from prison as part of the Good Friday Agreement.
Керри округі кеңесі
Түрмеден босатылғаннан кейін ол қоғамдық белсенділікке, әсіресе Керридегі есірткі сатуға қарсы күреске белсенді түрде кірісті. 1995 жылы ол Sinn Féin Árd Chomhairle құрамына тағайындалды. 1997 жылғы жалпы сайлауда Керри Солтүстік сайлау округінен Дэйлге сайлануға түсті, 5691 бірінші басымдық дауыс жинады, бірақ сайланбады. 1999 жылғы жергілікті сайлауда ол Керри округі кеңесі мен Трали қалалық кеңесіне сайланды. Сол күні өткен Еуропалық парламент сайлауында Мюнстер аймағынан сайлануға тырысты, бірақ сәтсіз болды.
Following his release from prison he began focusing on community activism, particularly against drug dealing in Kerry. He was appointed to the Sinn Féin Árd Chomhairle in 1995. He ran for election to the Dáil at the 1997 general election in the Kerry North constituency, polling 5,691 first preference votes, but was not elected. At the 1999 local elections he was elected to Kerry County Council and Tralee town council. He was an unsuccessful candidate in Munster in election held on the same day to the European Parliament.
Дэйл Эирэн
Феррис алғаш рет 2002 жылғы жалпы сайлауда Керри Норт округінен Dáil Éireann депутаты болып сайланды, дауыс беру нәтижесінде көш бастап, бұрынғы Лейборист партиясының жетекшісі және Танаисте Дик Спрингтің орнын иеленді. Оның өмірбаяуын жазған Дж. Дж. Барретт Гарданың Ферриске қадағалау жасауын "жарамсыз" деп сипаттап, "бұл өте ауыр салдарға әкелді" деп жазды. Ол 2007 жылғы жалпы сайлауда Керри Норт округінен, 2011 жылғы жалпы сайлауда қайта құрылған Керри Норт–Батыс Лимерик округінен және 2016 жылғы сайлауда Керридің жаңа округінен қайта сайланды. 31-ші Даилде ол Синн Фэйннің Ауыл шаруашылығы және ауылдық даму, сондай-ақ Теңіз және табиғи ресурстар жөніндегі өкілі болды. 2017 жылғы Синн Фэйн Ард Фейс құрылтайында Джерри Адамс өзінің де, Ферристің де 2020 жылғы Ирландияның жалпы сайлауына қатыспайтынын растады.
Ferris was first elected to Dáil Éireann in Kerry North at the 2002 general election, topping the poll and unseating former Labour leader and Tánaiste Dick Spring. His biographer J. J. Barrett described the Garda surveillance of Ferris as "unhealthy", writing that "it was to backfire seriously". He was re elected in Kerry North at the 2007 general election, for the redrawn constituency of Kerry North–West Limerick at the 2011 general election, and for the new constituency of Kerry at the 2016. In the 31st Dáil he was the Sinn Féin spokesperson on Agriculture and Rural Development, and also on the Marine and Natural Resources. At the 2017 Sinn Féin Ard Fheis, Gerry Adams confirmed neither himself nor Ferris would be standing at the 2020 Irish general election.