Кіріспе

Білімді басқару – оқушылардың білім алу нәтижелеріне қол жеткізуге бағытталған педагогикалық стратегияларды жобалау қабілеті. Оқуды басқару тұжырымдамасын Орталық Квинсленд университетінің (Австралия) Ричард Смит әзірледі, және ол архитектуралық жобалаудан (нақты мақсаттарға жету үшін ресурстарды тиімді ұйымдастыру өнері) туындайды, ал ең дұрысы – ниетпен жобалау ретінде беріледі. Оқуды басқару, яғни білім алу нәтижелеріне қол жеткізуге бағытталған педагогикалық стратегияларды жобалау және іске асыруға баса назар аудару. Оқу бағдарламасын әзірлеу мен педагогика арасындағы теңгерімде, назар аударылатыны – педагогикалық стратегиялар. Білімді басқару тұжырымдамасының негізінде жаңа білімдер мен дағдылар жиынтығы жатыр, олар жиынтығында болашаққа бағдарланғандық деп аталады және 2000-шы жылдардағы жергілікті және жаһандық қоғамдарды қамтыған әлеуметтік өзгерістерге оқыту түлектерінің ой-өрісі мен дағдыларын дайындауға бағытталған. Білімді басқаруды жүзеге асыратын маман – білім беру менеджері. Оқуды басқару теориясы мен тәжірибесіне қосымша Оқуды басқаруды жобалау процесі (LMDP) жатады. LMDP – 8 «оқуды жобалауға негізделген» сұрақтан тұратын оқу бағдарламасын жоспарлау процесі. Бұл процесті 1998 жылы Орталық Квинсленд университетінің профессоры Дэвид Линч әзірледі және ол негізінен мұғалімдерді оқытуға арналған құрал ретінде қолданылады [3]. Осы «сегіз сұраққа» тізбектеп жауап беру мұғалімді оқушыларға білім беруді жоспарлағанда маңызды мәселелерге назар аударуға бағыттайды. LMDP өзінің 8 сұрағын үш кезеңге бөліп ұйымдастырады: Нәтижелер, Стратегия және Дәлелдер. Әрбір кезең өзіне байланысты сұрақтардың іздестіруге тырысатын ақпараттар жиынтығын көрсетеді. LMDP – өткен онжылдықтарда дамыған елдерде оқыту және оқу бағдарламасын жоспарлауда үстемдік құрған әртүрлі оқу бағдарламасын әзірлеу модельдерін қайта қарауды білдіреді. Мұғалім әрбір кезеңмен және оның сұрақтарымен айналысып, «оқыту жоспарын» әзірлейді, ал «табыстарды» (немесе жауаптарды) жоспар түрінде жазады.

Анықтама

Білім беруді басқару жүйесі (LMS) – оқытуды және оқу жазбаларын басқарудан бастап, курстарды интернет арқылы қызметкерлерге/студенттерге таратуға дейінгі мүмкіндіктерді қамтитын бағдарламалық қосымша немесе веб-технология. Әдетте, LMS жұмыс берушіге/оқытушыға арнайы мазмұн жасау және жеткізу, қызметкерлердің/студенттердің қатысуын қадағалау, олардың жалпы нәтижелерін бағалау және қажетті курстарды аяқтауын тексеру мүмкіндігін береді. Білім беруді басқару жүйесі қызметкерлерге/студенттерге курстарды басқару, онлайн-бағалау, пікір алмасу платформалары, бейнеконференциялар және талқылау форумдары сияқты интерактивті мүмкіндіктерді пайдалану арқылы өзінің әлеуетін толыққанды іске асыруға көмектеседі. Бұл бағдарлама қызметкерге/студентке өз білімін өздігінен жетілдіруге, кәсіби саласындағы жаңалықтарды қадағалауға немесе жаңа дағдыларды үйренуге мүмкіндік береді.

Оқу ортасына не қажет

Онлайн оқыту ортасы – әлемдегі көптеген жеке тұлғалар мен компаниялар үшін қолжетімді, жаңа және қарқынды дамып келе жатқан сала. Оқу ортасының қауіпсіз болуы және көптеген адамдарға өз мамандықтарында білім алып, дамып, жаңа дағдыларға ие болуға мүмкіндік беруі маңызды. Көптеген жағдайларда менеджерлер мен профессорлар үшін бүкіл топты бір курсқа немесе міндетті оқуға жинау қиынға соғады. Компаниялар мен оқу орындары оқуды аяқтағандығын растайтын құжаттарды, түрлі формаларды және бағалау нәтижелерін сақтауда қиындықтарға тап болады. LMS жүйесі арқылы бұл мәселелер шешіледі, себебі енді барлық ақпарат цифрлық форматта және бірнеше түрту арқылы қолжетімді. Компаниялар LMS-ке инвестиция салғаннан кейін алатын пайдалардың қатарында – қызметкерлерді жылдам оқыту және олардың білім деңгейін қадағалау, қызметкерлерді тиімді оқыту, талаптарға сәйкестілікті тез көрсету арқылы айыппұлдан сақтану, сондай-ақ қызметкерлерге толыққанды оқу мүмкіндігін ұсынып, өсулеріне және дамуларына жағдай жасау бар. LMS өте маңызды сала болғандықтан, нарық үнемі өсіп, қызмет сапасын жақсартуда. Көптеген компаниялар клиенттерден қандай мүмкіндіктер тиімді, ал қандайлары жетілдіруді қажет ететіні туралы ақпарат алады.

Білім беруді басқару индустриясы

Салыстырмалы түрде жаңа LMS нарығында корпоративтік және білім беру салаларындағы коммерциялық жеткізушілер жаңадан кіргендерден бастап, тоқсанды жылдарда нарыққа енгендерге дейін қамтиды. Коммерциялық пакеттерге қоса, көптеген ашық кодты бағдарламалық шешімдер де қолжетімді. 2005 жылы LMS нарығы 500 миллион долларды құрады (CLO журналы). Нарықтың шамамен 43%-ын алты ірі LMS өнімдерін өндіруші компаниялар құрайды. Қалған кіші LMS өнімдерін жеткізушілерден өзге, оқытуды аутсорсингке берумен айналысатын фирмалар, кәсіпорын ресурстарын жоспарлау жүйелерін ұсынатын жеткізушілер және консалтингтік фирмалар да оқытуды басқару нарығының бір бөлігі үшін бәсекелеседі. LMS сатып алушылардың қанағаттану деңгейі бір жыл бұрынғыдан төмендеген. 2005 және 2006 жылдарғы Америкалық Оқыту және Даму Қоғамының (ASTD) сауалнамалары бойынша, LMS сатып алудан өте қанағаттанбаған жауап берушілердің саны екі есеге артса, өте қанағаттанғандардың саны 25%-ға азайды. Қанағаттанған және өте қанағаттанған жауап берушілердің саны 50%-дан асты (шамамен 30%-ы белгілі бір деңгейде қанағаттанған). Жауап берушілердің шамамен төрттен бірі келесі 12 айда жаңа LMS сатып алуды немесе LMS функционалдығын аутсорсингке беруді жоспарлап отыр. 2009 жылғы сауалнамада, көптеген ұйымдар LMS-ті ірі Кәсіпорын Ресурстарын Жоспарлау (ERP) жүйелерінің құрамында енгізіп жатқаны байқалды. Оқу арналары жеткіліксіз деңгейде қамтылған. Training Outsourcing жүргізген сауалнамаға сәйкес, көптеген сатып алушылар үшін арналық оқыту бірінші кезектегі басымдық емес. Адам ресурстары бөлімі оқыту және даму бастамаларын басқаратын жағдайда, LMS жүйелерін дәстүрлі корпоративтік шеңберде шоғырландыруға көбінесе басымдық беріледі. Бағдарламалық технологиялар компаниялары осы тенденцияның алдында тұр және арналық оқытуға жоғары мән береді.