Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уильям Сэмюэл Годби (26 маусым 1833 – 1 тамыз 1902) – Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуіне (СДШ шіркеуі) ауысқан британдық. Ол "Годбейттер" деп белгілі болған Сион шіркеуі деп аталатын мормондық топты басқарғаны үшін есте қалады.
William Samuel Godbe (June 26, 1833 – August 1, 1902) was a British convert to the Church of Jesus Christ of Latter day Saints (LDS Church). He is remembered for leading a Mormon faction called the Church of Zion, better known as the "Godbeites".
Өмірбаян
Годбе Англияның Миддлсекс округінде, музыка профессоры Сэмюэл Годбе мен француз гугеноттарының ұрпағы Сара ЛаРивьер отбасында дүниеге келді. Годбе кем дегенде бес баланың бірі болды, ал әкесі он бір жасында қайтыс болды. Годбидің інісі Дэниел Грант, инженер, оны тәрбиелеп алып, кәсібінің негіздерін үйретті. Годбе классикалық әдебиет пен саяхаттар туралы кітаптарға қызығушылық танытты және жасөспірім кезінде теңізде жұмыс істеп, күнкөрісін тапты. 1850 жылға қарай Годбе Батыс Еуропаны аралап, Константинопольге, сондай-ақ Бразилия мен Африка жағалауларына сапар шеккен тәжірибелі теңізші болды. Кейін Годбе теңізден зейнетке шыққан капитанның қызметіне түсті, ол Кингстон-апон-Халл портында жұмыс істеді. Халлде Годбе ЛДС миссионері Пэрли П. Праттпен кездесті. 1850 жылдың маусым айында Годбе, жақындарының қарсылығына қарамастан, шүкіршілік рәсімінен өтті. Көптеген жаңа мүшелер сияқты, Годбе Юта аймағындағы ЛДС шіркеуінің бас кеңсесіне көшті. Теңізші ретінде ол Нью-Йоркке жетуге тырысты, содан кейін 1851 жылы Олбаниден Чикагоға пароммен билет сатып алды. Одан кейін Годбе Айова штатының Канесвилл қаласына (қазіргі Кунсил-Блаффс) жаяу жол тартты. Көшпенділермен бірге кешігіп қалғандықтан, Годбе батысқа тауар жеткізіп жатқан саудагер Томас Уильямспен бірге сапарлады. Годбе 1851 жылдың қазан айының соңғы аптасында Солт-Лейк-Ситиге келді. Годбе Уильямспен байланысын сақтап, сәтті саудагерден жұмыс ұсынысын алды. 1850-ші жылдардың басында Годбе Уильямстың өкілі ретінде Сан-Францискоға (Калифорния) жіберілді және қаладағы мормон бизнесмені Джон М. Хорнермен байланыс орнатты. 1854 жылы Годбе Уильямстың экспресс-пошта кәсіпкері Бен Холладеймен бірге шығысқа сапар шегіп, 22 вагон тауармен оралып, Миссури өзені мен Сан-Франциско арасындағы алғашқы дүкенін ашты. Годбидің кәсіпкерлік қабілеті оны Юта аймағының табысының жоғарғы 5% -ына қосты, 1870 жылға қарай оның жалпы активтері 300 000 доллардан асты.
Godbe was born in Middlesex, England, to Samuel Godbe, a music professor, and Sarah LaRiviere, a descendant of French Huguenots. Godbe was one of at least five children, and his father died when he was eleven. Godbe's uncle Daniel Grant, an engineer, took him in and taught the boy elements of his trade. Godbe was attracted to classics and travel literature, and by his early teens Godbe earned a living on the sea. By 1850, Godbe was an experienced sailor who had traveled Western Europe, visited Constantinople, and the shores of Brazil and Africa. Godbe then became bound to a captain who, after retiring from the sea, worked the dock at Kingston upon Hull. In Hull, Godbe encountered Parley P. Pratt, an LDS missionary. By June 1850, Godbe was baptized, against the counsel of his immediate family. Like most converts, Godbe emigrated to the LDS Church's headquarters in territorial Utah. As a seaman, he worked his way to New York City, then purchased his way by ferry from Albany to Chicago in 1851. From there Godbe walked to Kanesville, Iowa (now Council Bluffs). Too late to join an immigrant company, Godbe traveled with merchant Thomas S. Williams, who was bringing goods west. Godbe arrived in Salt Lake City the final week of October 1851. Godbe kept his ties with Williams and was offered employment by the successful merchant. In the early 1850s, Godbe was dispatched to San Francisco, California, acting as Williams' agent and perhaps forming ties with John M. Horner, a Mormon businessman in the city. In 1854, Godbe traveled east with Williams' express mail entrepreneur Ben Holladay, returning with 22 wagons of merchandise to start his own sundry and drug store, supposedly the first between the Missouri River and San Francisco. Godbe's business sense propelled him to be in the upper 5% of Utah Territory income, with total assets of over $300,000 by 1870.
Сион шіркеуінің құрылуы
1868 жылы Годби және басқа мормон саудагерлері Бригам Янгтың экономикалық талаптары мен саясатын «Utah Magazine» журналында сынап бастады, бұл мерзімді басылым кейіннен «The Salt Lake Tribune» болып өзгерді. Сол жылы Годби досы (архитектор, баспагер және Латын күнінің киелісі) Элиас Л. Т. Харрисонмен бірге Нью-Йоркке ұзақ сапарға шықты. Сол кезде екеуі де ЛДС шіркеуіне деген сенімдеріне, әсіресе шіркеу президентінің (мүшелері Құдайдың жер бетіндегі пайғамбары деп қараған) қатесіздігіне күмән келтіре бастады. Нью-Йоркте екі адам бұрынғы ЛДС басшыларынан – Джозеф Смит пен Хебер Кимболл сияқты қайтыс болғандардан даналық пен басшылық алу үмітімен сеанстарға қатыса бастады. Рухани медиум арқылы олар Джозеф Смит пен Хебер Кимболлдан, сондай-ақ Киелі кітаптағы Петір, Жақып, Жохан және Сүлейменнен, соңында неміс табиғаттанушысы Александр Гумбольдттан хабар алғандарын мәлімдеді. Смит пен Кимболлдың рухтары Годби мен Харрисонға ЛДС шіркеуін реформалауды бұйырды, ал Гумбольдт рухы екі адамға эволюцияны түсінуде (19 ғасырдағы спиритизмнің кең таралған тақырыбы) әлемдік түсінікке революция жасайтын маңызды ақпарат бар екенін айтты. Кейіннен «Годбеиттер» деп аталған Годби және оның бірнеше ізбасарлары жақын арада Сион шіркеуін құрды. Бастапқыда жаңа шіркеу өзінің іс-әрекеттерін дәстүрлі ЛДС ілімдеріне негіздеді, Годби дұрыс емес деп санаған іс-әрекеттер мен саясатты реформалау ниетімен. Алайда Годби мен Харрисон спиритизмнің қағидаларына сәйкес келу үшін осы ілімдерді өзгертуге тырысқанда, шіркеудің көптеген жаңа мүшелері наразылық білдірді. 1880 жылдары Годби шіркеуі жойылып кетті.
In 1868, Godbe and other Mormon merchants began criticizing the economic demands and policies of Brigham Young in Utah Magazine, a periodical that would eventually become The Salt Lake Tribune. That same year, Godbe traveled with his friend (architect, publisher, and fellow Latter day Saint) Elias L. T. Harrison on an extended business trip to New York. At the time, both men were beginning to question their beliefs in the LDS Church, especially the idea that the church's president (whom members looked to as God's prophet on earth) was infallible. In New York, the two men began attending séances in the hopes of obtaining wisdom and direction from former LDS leaders such as Joseph Smith and Heber C. Kimball who had died. Through the services of a spiritual medium, the men claimed to receive visitations from both Joseph Smith and Heber C. Kimball; also Peter, James, John, and Solomon from the Bible; and finally the German naturalist Alexander Humboldt. The spirits of Smith and Kimball apparently instructed Godbe and Harrison to reform the LDS Church, while the spirit of Humboldt told the two men he had important information for them that would revolutionize the world's understanding of evolution (a common theme of 19th Century Spiritualism). Later known as the "Godbeites", Godbe and several of his followers soon formed The Church of Zion. Initially the new church based its practices around traditional LDS doctrines, with the intention of reforming those practices and policies that Godbe felt were incorrect. Many of the church's new members became disenfranchised, however, when Godbe and Harrison attempted to modify those doctrines to accommodate tenets of Spiritualism. By the 1880s, Godbe's church had ceased to exist.
Юта либералды партиясының құрылуы
Сонымен қатар, Годби саяси реформалар – атап айтқанда, Бригам Янгтың аймақтағы дүниелік мәселелерге қатысты билігін шектеу – діни реформаны серпіліс тудыруға көмектеседі деп сенді. Осылайша, 1870 жылдың ақпанында Годби Юта штатының Либералдық партиясын құруға көмектесті, оның мақсаты саяси сайлауларда LDS кандидаттарына қарсы тұру болды. Алайда, партия Годбейттің бақылауынан шығып, реформалық көзқарастан гөрі, мормондарға қарсы бағытталды. Годби, Сионның Ынтымақтастық Сауда Мекемесі сияқты LDS қолдаған бизнес тарапынан қысымға ұшырап, 1871 жылға қарай ақшалай қаражаты таусыла бастады, сол кезде ол Офир, Ютаның жанындағы кенді пайдалану құқығын сатуға мәжбүр болды, өйткені қарыздарын төлеуі керек еді. 1885 жылы ол жоғары өнімді күміс кенін ұйымдастырғанға дейін басқа кен кәсіпорындарынан пайда табуға қол жеткізе алмады. Бірақ 1892 жылы дүниежүзілік күміс дағдарысы болғанда бұл инвестициясы бекерге кетті. 1899 жылы ол Солт-Лейк-Сити қаласының мэрі лауазымына Халық партиясынан кандидат болды. Ол сайлауда жеңіске жете алмайтынын түсінгенмен, прогрессивті саясатқа қайта оралуын ұнатты. Годби Солт-Лейк-Ситиде қалды, бірақ ол соңғы күнгі қасиеттілерден де, оның көп әйел алуын жалғастыруынан алаңдаған мормон емес адамдардан да әлеуметтік жағынан оқшауланды. 1877 жылы Бригам Янг қайтыс болғаннан кейін ол: «Мен Солт-Лейкте тұрақты тұрамын деп ойлаймын, қазір маған онда ыңғайлы» деп жазды. Денсаулығы нашарлағандықтан, 1902 жылдың жазында Годби Солт-Лейк аңғарындағы ыстықтан қашу үшін жақын маңдағы Брайтонға көшіп кетті.
At the same time, Godbe believed that political reform—namely breaking Brigham Young's control over secular matters in the territory—could help spur religious reform. Thus, in February, 1870, Godbe helped found the Liberal Party of Utah to oppose LDS candidates in political elections. The party, however, fell out of Godbeite control, and became increasingly anti Mormon instead of reform minded. Godbe, pressured in retail by LDS backed businesses like Zion's Co operative Mercantile Institution, began running out of liquid assets by 1871 when he had to sell a mine claim near Ophir, Utah to repay his debts. Other mining ventures failed to produce profits until he organized a high volume silver mine in 1885. This investment turned to naught in 1892 when the worldwide silver crisis hit. In 1899, he was the Populist Party candidate for mayor of Salt Lake City. Although without illusions of winning the election, he enjoyed entering progressive politics again. Godbe remained in Salt Lake City in spite of being a social outcast both from Latter day Saints and from non Mormons alarmed with his continued practice of polygamy. After the death of Brigham Young in 1877 he wrote, "I think I will reside permanently in Salt Lake, it is pleasant for me there, now." With failing health, in the summer of 1902 Godbe moved up into nearby Brighton to escape the heat in Salt Lake Valley.