Кіріспе

Калифорния штатындағы көл, АҚШ.

Convict Lake (Mono: Wit sa nap) – АҚШ-тың Калифорния штатындағы Моно округінде, Сиерра-Невада тауларының Шервин жотасында орналасқан көл. Көл ашық көк түсті суымен, оны қоршаған әсем тауларымен (соның ішінде Морисон тауы), көкбалық аулау мүмкіндігімен және ерекше тарихымен танымал. Американдық қоныс аударушылар көлді дәстүрлі Моно атауынан өзгертіп, 1871 жылдың 23 қыркүйегінде болған оқиғадан кейін осылай атаған. Оқиға бойынша, Невада штатының Карсон-Сити қаласындағы түрмеден бір топ сотталғандар қашып, көл маңында паналаған. Оларды ұстау үшін жасақталған топ оларды қуып жеткен, одан кейін атыс болды, нәтижесінде жасақ мүшелері мен сотталғандардың бірнешесі қаза тапты немесе жараланды. Атыстан қалған сотталғандар бастапқыда қашып құтылған, бірақ кейін ұсталып түрмеге қайтарылды. Бірақ олар түрмеге қайтарылмай, линчевацияланды.

География

Көл бастапқыда мұздықтармен қазылған. Көлдің беті теңіз деңгейінен шамамен 2393 метр биіктікте, ал ең терең жері әртүрлі аймақтарда шамамен 43 метрге жетеді; ол Сьерра-Невада тауларындағы ең терең көлдердің бірі. Көл сопақта келген және таулардағы шағын каньонмен қоршалған. Көлдің оңтүстік-шығысында 3731 метр (12241 фут) биіктіктегі Моррисон тауы орналасқан. Көл және каньон аймағында ақ түсті гранит басым. Бұл аймақтағы шөгінді және метаморфтық тау жыныстары бір кезде бүкіл Сьерра-Невада жотасын жапқан, бірақ қазір эрозияға ұшырап, жотаның астындағы гранитті ашып берді. Сьерра-Невада тау тізбегінің қалыптасу кезінде магма тереңнен көтеріліп, онымен жанасқан шөгінді жыныстардың көп бөлігін жойды. Жер бетіне жақын магма суынып, осы аймақтың типикалық гранитін құрады. Осы процесте жоғары қысым мен температураның әсерінен тікелей үстіндегі шөгінді жыныстар көптеген әдемі пішіндерге айналды. "Таулардан ағып жатқан өзендерде Pot sa wa gees, су перілері мекендейтін, рухта өмір сүретін, бірақ көзге көрінетін, үнді баласының беті мен балықтың денесі бар жаратылыстар бар еді" делінеді. Үнді аңызына сәйкес, Хи-на-ну дана және асыл адам болған, оның рухын үндістер құрметтеген және одан дүниелік мәселелерде басшылық күткен. Түрмедегілер екі топқа бөлінді, олардың бірін сотталған кісі өлтіруші Чарли Джонс басқарды. Джонс бұрын Моно және Инё округтерінде тұрған және өз тобын Мамонт көлдері аймағына қарай оңтүстікке жетеледі. Тамақ пен жабдыққа мұқтаж болған қашқындар жол бойында бірнеше адамды тонады. Сьерра-Невада тауларын кесіп өте жүріп, Джонс олардың қуғыннан қауіпсіз болатын таудың батыс беткейіне жетеді деп үміттенеді. Джонс Карсон-Ситиден іздеу тобының оларды ұстауға тырысып жатқанын дұрыс болжады, бірақ Калифорния штатының Бентон қаласынан келген, шериф орынбасары Джордж Хайтауэр басқарған іздеу тобы бірнеше күннен кейін қайтып келді. Ал сол кезде атпен келе жатқан, поштаны алғаш рет жеткізіп жүрген Билли Пур көлден оңтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан Конвикт-Крик өзенінің жанында лагерь құрған топқа кездейсоқ тап болды. Олар оның атын және киімдерін алып, денесін ескі түрме киімдерімен жапты. Қалған тұтқындар атыста қаза болды немесе тұтқынға алынып, түрмеге қайта жолда келе жатқанда дарға асылды. Олар демалыс күні шығуға барған еді. Кем дегенде төрт жасөспірім мен екі ересек адам жұқа мұзға түсіп, суға батып кетті. Алғашқы құтқарушылар келгенде, бір жасөспірім ғана судан өзін-өзі құтқарып алған, ал қалғандары суға батып кеткендей көрінді. Нәтижесінде, лагерьден үш жасөспірім мен төрт құтқарушы мұздай суға батып қайтыс болды. Тағы бір жас және ерікті өрт сөндіруші құтқарылды. Олардың өліміне дейін жастарға мұздың салмақты көтере алмайтыны туралы ескертілген, бірақ олар ескертуді елемеді. Осы оқиғадан кейін О'Нил лагері зерттелді және зұлымдық пен қараусыздық анықталғандықтан жабылды. Convict көлінде 1956 жылы ұсталған ең үлкен балық – неміс қоңыр балығы. Жақында, 1993 жылдың 17 қазанында қоңыр форель балығы ұсталды, ол сол жылы Шығыс Сьеррада ұсталған ең үлкен форель болды. Көлдің айналасында 5 шақырымдық жаяу серуендеу жолы бар. Тағы бір жол көлді Сьерра жотасымен байланыстырады.

Танымал мәдениетте

"Конвикт көлі" (1951) атты батыс фильмі 1871 жылы көлде болған оқиғаларға негізделген. "Невада Смит" (1966) батыс фильмі осы жерде түсірілді.