Кіріспе

Дүрбелеңмен, тәртіпсіз әскерлердің шайқас алаңынан шегінуі – белгілі бір бөлімнің басшылық билігінің, бөлімнің ынтымағының және жауынгерлік рухтың (esprit de corps) құлдырауынан кейін әскерлердің қорқынышпен, тәртіпсіз және ұйымсыз шегінуі.

Тарих

Тарихи тұрғыдан алғанда, жеңіл атқыштар, көмекші әскерлер, партизандар немесе жасақ сияқты жеңіл қаруланған сарбаздар жылдам қозғалатын, жеңілген жау күштерін қууда маңызды рөл атқарды және көбінесе қудалауды келесі күнге дейін жалғастыра алатын, жеңілген армияға ауыр шығын келтіріп немесе толық құлдырауға ұшырататын. Баяу қозғалатын ауыр күштер содан кейін мақсаттарды басып алуға немесе ыңғайлы жағдайда қууға мүмкіндік алатын. Дегенмен, бронетехника мен блицкриг сияқты операциялардың пайда болуымен жау әскерін бірнеше күн немесе апталар бойы жеңілген немесе дезорганизацияланған күйде ұстап тұру мүмкін болды. Қазіргі заманда жеңілген құрама бүкіл майданның толық бұзылуына себеп болып, ұйымдасқан жаудың науқанда жылдам және шешуші жеңіске қол жеткізуіне жағдай жасайды. Екінші дүниежүзілік соғыстың ерекшелігі болған блицкриг соғысында француз армиясы Седан шайқасында (1940) жеңіліске ұшырады, бұл одақтас әскерлерінің қатарында жарық тудырды, сол жерге Хайнц Гудериан өз механизацияланған күштерін енгізді. Неміс танктері құлдырауды жалғастырды, ал одақтастар жағдайды тұрақтандыра алмады, нәтижесінде Вермахт Парижді басып алып, француз үкіметін капитуляцияға мәжбүр етті.

Тактикасы

Жалған шабуылдар жауды "қайта шегіну" күшін қууға итермелеу үшін әскери алдау ретінде қолданылуы мүмкін, мақсаты – жауды күшті қорғаныс позициясынан бас тартуға немесе оны тұзаққа түсіру. Бұл белгілі бір тәуекелге әкеледі, себебі жалған жеңіліс шын жеңіліске айналуы мүмкін. Бұл тактика викингтердің сүйікті әдісі болған, сондай-ақ Норманн атты әскері Гастингс шайқасында сәтті жалған жеңіліс жасады деп есептеледі. Коупенс шайқасында Дэниел Морганның сенімсіз алдыңғы ополчениесінің жоспарланған шегінуін британдық командир Банастре Тарлтон дұрыс бағалап, жалған жеңіліс деп түсінді. Шабуылға тым күшті ұмтылып, британдықтар ұйымшылдығын жоғалтты және америкалықтардың қос қоршауында толық жеңіліске ұшырады. Бұл жалған шабуыл тактикасының бірнеше артықшылығы болды: бұл – британдықтардың тәртіпсіз ополчение байланыс кезінде жеңіліске ұшырайды деген күтімін пайдаланған соғыс хитролығы, бұл британдықтардың сенімділігін арттырды; ополчение британдықтардың назарынан негізгі американдық күшті жасырды; сондай-ақ Морган шегіну алдында тек екі рет оқ атуды талап ету арқылы, британдық әскерлерге қарсы тұрған нашар даярланған ополчение үшін орындалатын мақсат қойды, сонымен қатар ополчение бөлімдеріне шайқастың келесі кезеңдеріне дейін сақталуға мүмкіндік берді. Аустерлиц шайқасында француздардың шешуші жеңісіне дейін Наполеон әскерлеріне кері шегінуге бұйрық берді. Одақтастарды шайқасқа тартуға ниеттенген Наполеон, француз армиясының құлаудың алдында екенін көрсетті, тіпті Аустерлиц маңындағы маңызды Пратцен биіктіктерінен де бас тартты.

Терминнің басқа қолданылуы

"Рут" немесе "рут" кеші – грузин Англиясында жақсы жағдайдағы адамдар ұйымдастырған, көптеген адамдар шақырылған, салыстырмалы түрде бейресми кеш болған. Бұл термин әртүрлі іс-шаралардың стильдерін қамтиды, бірақ көбінесе олар қарапайым болды, ал қонақ музыка, тамақ, сусын, карта ойындары мен бидің болатынына сенбеуі мүмкін, бірақ олардың кез келгені болуы мүмкін еді. "Rout тортасы" – Джейн Остин "Эмма" романында айтқан ерекше түр. Көбінесе, тек әңгімелесу ғана мүмкіншілік болды. Джеймс Гиллрейдің 1796 жылғы карикатурасында леди Джорджанна Гордон (1781–1853, шамамен "Леди Година" деп есептеледі), әлі Бедфорд герцогинясы емес, және көптеген жағдайда 16-ға жуық жаста, "Папа Джоан" деп аталатын ойында құмар ойнап отыр, қолында "Шотландияның қарғысы" бар. Сол жақта Альбиния Хобарт, Бэкингемшир графесі, мүмкін, үй иесі. Ол құмар ойындарына арналған кештер ұйымдастыруымен танымал болды. Карта үстелдерінің артында адамдар тығыз жиылған. Кейде оқиғалар өте тәртіпсіз болып кететін, ал атау, әрине, әскери терминнің метафоралық кеңейтілуі ретінде пайда болған. "Рут" сөзі көбінесе "толық жеңіліс" мағынасында қолданылады, сондай-ақ "тәртіпсіз шегінуге мәжбүр ету" немесе "толығымен жеңу" мағыналарын да білдіреді. Бұл сөз спортта үлкен есеппен жеңіске жеткен кезде сипаттау үшін жиі қолданылады. Ағылшын ортақ құқығы бойынша, рут – бұл үш немесе одан көп адам бірлесіп, бүлікке ұқсас ниетпен әрекет етуінен туындаған қоғамдық тәртіпсіздік. Бұл қылмыс Англия мен Уэльсте 1986 жылғы Қоғамдық тәртіп туралы заңмен жойылды. Рут Гомердің "Илиадасында" Арестің қорқақ ұлы ретінде бейнеленген. "Рут" – бұл сонымен қатар құрттардың тобын атау үшін қолданылатын көптеген жалпы есімдердің бірі.