Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Египет археологиялық орны, Египет қаласы Буто.
Archaeological site in Egypt
the Egyptian city Buto
Буто (Βουτώ, بوتو, Butu), Буто, Бутус (links=no, Boutos) немесе Бутос – ежелгі египеттер Пер Ваджет деп атаған қала. Ол Ескендеріядан 95 км шығысқа қарай, Мысырдың Нил дельтасында орналасқан. Классикалық дәуірде гректер Буто деп атаған жер, Нилдің Тали (Болбитин) және Термутиак (Себеннитик) салаларының арасында, Бутик өзенінің шығыс-батыс бағытынан бірнеше шақырым солтүстікте және Бутик көлінің (Βουτικὴ λίμνη, Boutikē limnē) оңтүстік жағалауында жатқан. Бүгінде ол Телл-Эль-Фараин ("Фараондар төбесі") деп аталады, бұл Ibtu (немесе Abtu) ауылына, Ком Бутуға және Десук қаласына (دسوق) жақын орналасқан.
Buto (Βουτώ, بوتو, Butu), Bouto, Butus (links=no, Boutos) or Butosus was a city that the Ancient Egyptians called Per Wadjet. It was located 95 km east of Alexandria in the Nile Delta of Egypt. What in classical times the Greeks called Buto, stood about midway between the Taly (Bolbitine) and Thermuthiac (Sebennytic) branches of the Nile, a few kilometers north of the east west Butic River and on the southern shore of the Butic Lake (Βουτικὴ λίμνη, Boutikē limnē). Today, it is called Tell El Fara'in ("Hill of the Pharaohs"), near the villages of Ibtu (or Abtu), Kom Butu, and the city of Desouk (دسوق).
Тарих
Буто – Ваджет құдайына арналған қасиетті орын және палеолиттен бастап 3100 жылға дейінгі ежелгі Египеттің маңызды мәдени орталығы болды. Буто-Маади мәдениеті – 4000-3500 жылдар аралығында дамыған, Жоғарғы Египеттегі Накада I және II кезеңдерімен бір мезгілде болған, Төменгі Египеттің ең маңызды тарихқа дейінгі мәдениеті. Бұл мәдениет Каир маңындағы Маади жерінен жақсы белгілі, бірақ дельтаның көптеген басқа аймақтарында, Файюм аймағына дейін кездеседі. Мәдениет сәулет және технология саласындағы дамуымен ерекшеленеді. Археологиялық деректер Жоғарғы Египеттік Накада мәдениетінің Буто-Маади мәдениетін (кейде Төменгі Египеттік мәдени кешені деп те аталады) жаулап алғанын көрсетеді. Алайда, соңғы кезде ғалымдар бұл тұжырымға күмәнмен қарауда, дельтада елеулі ауысу кезеңі болғанын атап көрсетті. Төменгі және Жоғарғы Египеттің бірігу процесі бұрынғыдай қарапайым емес, күрделірек процесс деп есептеледі.
Buto was a sacred site in dedication to the goddess Wadjet and was an important cultural site during prehistoric Egypt, from the Paleolithic to 3100 BC. Buto Maadi culture was the most important Lower Egyptian prehistoric culture, dating from 4000 3500, and contemporary with Naqada I and II phases in Upper Egypt. The culture was best known from the site Maadi near Cairo, but was also attested in many other places in the Delta to the Faiyum region. This culture was marked by development in architecture and technology. Archaeological evidence seems to show that Upper Egyptian Naqada culture replaced Buto Maadi culture (also known as the Lower Egyptian Cultural Complex), perhaps after a conquest. But, more recently, scholars have expressed reservations about this; they pointed out that, at the delta, there was a considerable transitional phase. The unification of Lower Egypt and Upper Egypt into one entity is now considered to be a more complex process than previously thought.
Алғашқы мәтіндер
Бұл аймақ туралы ең ерте жазбаларда Пе және Деп деген екі қала тіркелген. Көп ұзаған соң, олар бірігіп, ежелгі мысырлықтар Пер-Ваджет деп атаған бір қалаға айналды. Ваджет қасиеттісі Төменгі Мысырдың қамқоршысы болды және оның оракулы осы аймақтағы танымал ғибадатханада орналасқан. Сол жерде Ваджеттің құрметіне жыл сайын мереке тойланатын. Аймақта Горус және Бастқа арналған қасиетті орындары да болды, кейін қала Изиспен байланысты болды. Ол кезде көптеген құдайлардың ұқсас мінездері мен рөлдері болды, бірақ үлкен ұқсастықтарының арқасында бірігіп, жалғыз құдайлар пантеонына енді. Дегенмен, қамқоршы қасиеттілері бұлай болған жоқ. Төменгі Мысырдың қамқоршысы Ваджет жылан (кобра) түрінде бейнеленген. Жоғарғы Мысырдың қамқоршысы Нехбет ақ құс (бүркіт) түрінде бейнеленген. Олардың ерекше мәдени мәртебесі соншалықты маңызды болды, екі мәдениет біріккен кезде де олар біріктірілмеді, екі аймақтың діни сенімдерінен ұқсас рөлдері немесе сипаттары бар көптеген құдайлардың басынан өткендей. Осы екі қасиетті әйел «Екі бике» деп аталып, біріккен Мысырдың қамқоршылары ретінде ежелгі Мысыр тарихының соңына дейін танылды. Нехбеттің бейнесі Ваджетпен бірге Урейге қосылды, ол ежелгі Мысырды билеген патшалардың тәжін айналдыратын.
In the earliest records about the region, it contained two cities, Pe and Dep. Eventually, they merged into one city that the Ancient Egyptians named Per Wadjet. The goddess Wadjet was the patron deity of Lower Egypt and her oracle was located in her renowned temple in this area. An annual festival was held there that celebrated Wadjet. The area also contained sanctuaries of Horus and Bast, and much later, the city became associated with Isis. At that time, many deities had parallel identities and roles, yet merged into a unified pantheon of deities due to the great similarities. That was not the case with patron deities, however. The patron deity of Lower Egypt, Wadjet, was represented as a cobra. The patron deity of Upper Egypt, Nekhbet, was represented as a white vulture. Their separate cultural statures were such important features that they never were merged when the two cultures unified into one, as were so many deities with similar roles or natures from religious beliefs of the two unified regions. The two goddesses became known euphemistically as the 'Two Ladies', who together, remained the patrons of unified Egypt throughout the remainder of its ancient history. The image of Nekhbet joined Wadjet on the Uraeus that would encircle the crown of the kings who ruled Ancient Egypt thereafter.
Птолемей дәуірі
Мысыр Птолемей патшалығының билігінде болған б.з.б. 305-30 жылдар аралығындағы кезеңде, ежелгі гректер қалаға Буто деген ат берді. Ол Нил дельтасының астанасы немесе, Геродиан айтуынша, басты ауылы болды. Геродот оны Хеммит аймағы деп, ал Плиний Ескісі Птенетта деп атады. Грек тарихшылары Бутоның монолиттік ғибадатханасымен және Ваджет (Буто) құдайының болжамдарымен әйгілі болғанын, сондай-ақ құдайдың құрметіне жыл сайын фестиваль өткізілгенін жазды. Мысыр мәдениеті туралы жазған кезде ежелгі гректер ежелгі мысырлық құдайларды өздерімен байланыстыруға тырысты. Олар оларды грек мәдениетінде басқа атаулары бар, бірақ негізінен бірдей құдайлар ретінде сипаттады. Ваджет құдайы грек құдайы Лето немесе Латонамен теңестірілді. Сондай-ақ, Бутода Хорус (ежелгі гректер оны Аполлонмен байланыстырған) және Баст (гректер Артемидамен байланыстырған) ғибадатханалары болғаны байқалды. Грек-рим дәуірінде жазған Плутарх Изиданың кішкентай Горусты Бутода тәрбиелеу үшін "Летоға" (Ваджетке) сеніп тапсырғанын, ал Изида өлтірілген күйеуі Осиристің денесін іздегенін хабарлады. Осы кейінгі деректерге сәйкес, Бутода (кейде Хоруспен байланысты) тышқанға да табынушылық жасалды.
During foreign occupation of Egypt under the Ptolemaic Kingdom, a dynasty that ruled from 305 to 30 BC, the classical Greeks coined the toponym Buto for the city. It served as the capital, or according to Herodian, merely the principal village of the Nile Delta. Herodotus styled it the Chemmite nome, and Pliny the Elder as Ptenetha. Greek historians recorded that Buto was celebrated for its monolithite temple and the oracle of the goddess Wadjet (Buto), and that a yearly festival was held there in honour of the goddess. While writing about Egyptian culture, the classical Greeks attempted to associate the more ancient Egyptian deities with their own. They wrote about them as essentially the same deities, but with different names in the Greek culture. For Wadjet the parallel identification was made with the Greek Leto or Latona. They also noted that at Buto there was a sanctuary of Horus (whom the ancient Greeks associated with Apollo) and a sanctuary of Bast (whom the Greeks associated with Artemis). Writing during that Graeco Roman period, Plutarch reported that Isis had entrusted the baby Horus to "Leto" (Wadjet) to raise at Buto while Isis searched for the body of her murdered husband Osiris. According to these same late sources, the shrew (sometimes associated with Horus) was worshiped at Buto as well.
Археологиялық табылған жерлер
Екінші династияға жататын сарай ғимараты Бутодағы ең маңызды жаңалықтардың бірі саналады. 1964–1969 жылдары Бутода Египетті зерттеу қоғамы археологиялық қазба жұмыстарын жүргізді, оған Вероника Сетон Уильямс, кейін Дороти Чарльзворт жетекшілік етті. Каирдегі Неміс археологиялық институты 1980 жылдардың басынан бері Бутода қазба жұмыстарын жүргізіп келеді. Бутода әртүрлі экспедициялар гректердің алты моншасын қазып шығарды. 2022 жылы 6,5 м x 4,5 м аумақтағы қазба жұмыстары барысында, ірі ғибадатхана құрылысының ішінде бағаналармен шектелінген ежелгі залдың қалдықтары табылды. Залда ғибадатхананың оңтүстік-батыс жағындағы солтүстік-оңтүстік бағытта орналасқан үш бағананың қалдықтары сақталған. Ою-өрнектермен әшекейленген тас сынықтарының көп саны, сондай-ақ ритуалдық қызметпен байланысты көптеген керамикалық және қыш ыдыстар табылған.
A palace building dating to the Second Dynasty is considered one of the most important discoveries within Buto. Archaeological excavations were undertaken at Buto by the Egypt Exploration Society from 1964–1969, under the direction of Veronica Seton Williams and later, by Dorothy Charlesworth. The German Archaeological Institute, Cairo has been excavating at Buto since the early 1980s. Six Greek bathhouses also were excavated by different missions in Buto. In 2022, excavations over an area of 6.5m x 4.5m uncovered the remains of an ancient hall lined with pillars within the larger temple structure. The hall contained the remains of three surviving columns, aligned on a north south axis at the southwestern end of the temple. A number of stone fragments decorated with engravings where found, as well as numerous ceramics and pottery associated with ritual activity.