Кіріспе

Сомерда – Германияның Тюрингия жерінде, Эрфурт қаласына жақын, Унструт өзенінің жағасында орналасқан қала. Ол Сомерда ауданының орталығы.

Тарих

Қазіргі Зөммерда, бұрынғы Лейбинген аймағындағы археологиялық қазбалар кезінде шамамен б.з.д. 2000 жылға дейінгі уақытқа жататын, ерекше көзге түсетін жерленген адам қалдықтары табылды. "Лейбинген патшасы" деп аталған адамның осындай жерленген жері – Лейбинген обасы. Зөммерда алғаш рет ресми құжаттарда 876 жылы тілге алынған. Шамамен 1350 жылы қалаға айналған, бірақ осы оқиғаға қатысты жазба деректер жоқ. 1395 жылға дейін салынған қала қақпасының бірі мен ескі қала қабырғасының алты мұнарасы бүгінге дейін сақталған. Отыз жылдық соғыс (1618–1648) кезінде Зөммерда әскери оқиғалардың орталығы болды, екі тараптың сарбаздары қаланы тонап, халық санын екі есеге азайтты. 1840 жылы Иоганн Николаус фон Дрейзе инелі мылтықты ойлап тапты және қалада атыс қаруын шығаратын зауыт құрылды. 1919 жылы Rheinmetall компаниясы зауытты, кейін Rheinmetall Borsig деп аталды, алдымен автомобиль бөлшектерін өндіру үшін иелігіне алды. Бастапқыда карбюраторларға ден қойғанмен, үлкен табысқа жете алмады. 1925 жылы амбициялық жаңа менеджер, инженер Фриц Фауди басқаруды өз қолына алып, өте танымал болған кардан білігінің жаңа түрін жасады. Rheinmetall Faudi жүйесі кеңінен танымал болды, ал Зөммерда зауыты Германиядағы ең ірі өндіруші болып саналды. 1921 жылдың сәуір айында зауыт соғыстан кейінгі ережелерге қайшы келіп, қару-жарақ өндірісіне қайта оралды. 1922 жылдың қазан айынан бастап зауыт одақтастар Германияда рұқсат еткен оқшаулаулардың барлық санын өндірді және Луи Шмейссердің басшылығымен жаңа MG30 пулеметін шығара бастады. 1944 жылдың қыркүйегінде Rheinmetall Borsig Бухенвальд концлагерінің сыртқы бөлімшесіне айналды. Онда 1294 әйел тұтқын мәжбүрлі еңбекке тартылды, олардың көпшілігі 16 мен 60 жас аралығындағы, көбінесе Венгриядан келген еврейлер еді. Кардан біліктерін өндіруді жалғастырған әйелдер соғыста қолданылатын бронетранспорттық құралдардың бөлшектерін жасауға, сондай-ақ қару-жарақ өндіруге көмектесті; 1944 және 1945 жылдары бұл мақсатта екі жаңа цех салынды. 1945 жылдың сәуір айының басында СС лагерьді эвакуациялады, тұтқындар мен СС күзетшілерін Пилзен, Чехословакияға дейін өлім жорығына жіберді. Бүгінде Зөммердадағы арнайы зиратта лагерь тұтқындары, мәжбүрлі еңбекшілер мен соғыс тұтқындарының қабірлері мен ескерткіші орналасқан. 1945 жылдың 11 сәуірінде Зөммердаға келген американдықтар Rheinmetall зауытын бомбадан зардап көрмеген, бірақ басшылары тастап кеткен күйде тапты. Бірнеше күннен кейін Тюрингияны ресейлік әскерлер басып алды және келесі айда өндірісті қайта бастады, 1000 мен 1500 жұмысшыны жұмысқа алды. Өндіріс 1950 жылға дейін автомобиль бөлшектерін жасауға қайта оралды, содан кейін кеңсе машиналарын шығара бастады. Кейін Rheinmetall Borsig қазіргі Rheinmetall DeTec AG болып өзгерді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Зөммерда зауыты жаңадан құрылған Шығыс Германияда қалды, даму мен өндіріс мемлекеттік басқарудағы кәсіпорын ретінде жалғасты, бірақ соғысқа дейінгі Rheinmetall атауы мен логотипін сақтап қалды. 1957 жылы Хайнц Сколаудтың басшылығымен жас инженерлер тобы Volkseigener Betrieb Büromaschinenwerk Sömmerda компаниясын құрып, оны электронды техника дәуіріне енгізді. 1960 жылы атау "Supermetall" деп өзгертілді, ал 1962 жылы "Soemtron" деп өзгертілді, сол жылы Лейпциг сауда жәрмеңкесінде электрондық Fakturierautomaten (автоматты шот-фактура машинасы) EFA 380 үлгісін көрсетті. 1963 жылы келесі модель EFA 381 магниттік ядролық жадымен жабдықталды. 2018 жылдың шілдесінде бұрынғы Шиллингштедт муниципалитеті Зөммердаға қосылды.

Көлік байланыстары

Sömmerda станциясы Sangerhausen–Erfurt темір жолында орналасқан.

Елтаңба

Қаланың гербі – көлденең бөлінген өрісі бар қалқан; жоғарғы өрісте оңға қарап тұрған, қызыл тілі бар қара бүркіт бейнеленген. Төменгі өрісі күміс түсті алты спицалы дөңгелекпен қызыл.