Кіріспе
Лос-Анджелес, Калифорния штатындағы опера компаниясы
Лос-Анджелес операсы – АҚШ-тағы Лос-Анджелес қаласындағы американдық опера компаниясы. Бұл АҚШ-тағы төртінші ірі опера компаниясы. Компанияның негізгі орны – Лос-Анджелес музыка орталығының бөлігі болып табылатын Дороти Чандлер павильоны.
Көшбасшылық
Испан теноры және дирижері Пласидо Доминго 2003 жылдан 2019 жылға дейін Лос-Анджелес операсының бас директоры болды. Доминго компанияда 27 түрлі рөлді орындады. Ол сондай-ақ компаниямен 16 түрлі операны және көптеген концерттерді дирижерлік етті. Доминго 2019 жылдың қазан айында, көптеген сексуалдық қылықтар жасады деген айыптауларға байланысты қызметінен кетті. Лос-Анджелес операсы кейіннен бұрынғы АҚШ прокуроры және Жоғарғы сот судьясы Дебра Вонг Янг басшылығымен «Гибсон Данн» заң фирмасын айыптауларды тәуелсіз тергеу үшін жалдады. 44 адаммен сұхбаттасқаннан кейін «Гибсон Данн» Домингоның сексуалдық шарттасуға бармағанын және оның ұсыныстарын қабылдамаған әйелдерге қарсы кәсіби жазалау шараларын қолданбағанын анықтады. Олар сондай-ақ Лос-Анджелес операсының сексуалдық қылықтарға қарсы саясаты мен процедуралары «формальды түрде жеткілікті» екеніне келісті, бірақ бірқатар жақсартулар енгізуді ұсынды. Лос-Анджелес операсы тергеу қорытындыларын қабылдады және «Гибсон Данн» ұсынған ұсынымдарды іске асыруға міндеттенді. Американдық дирижер Джеймс Конлон 2006 жылдан бері музыкалық директор болып жұмыс істеп келеді, ол 2001 жылдан 2003 жылға дейін «бас дирижер» ресми атағын иеленген, содан кейін музыкалық директор болған Кент Наганоны алмастырды. Кристофер Коэлш 2012 жылдан бері Лос-Анджелес операсының президенті және бас атқарушы директоры. Ол бұған дейін 2010 жылдан бастап көркемдік жоспарлау жөніндегі вице-президент болып қызмет еткеннен кейін аға вице-президент және бас операциялық директор лауазымын атқарды. Ол 2007 жылдан бері Лос-Анджелес операсын басқарып келе жатқан Лос-Анджелес қаласының тұңғыш жыл бойы тұратын тұрғыны. Грант Гершон 2012–13 маусымынан бастап резидент дирижер болды, бұған дейін 2007 жылдан бері дирижердің көмекшісі/хормейстер болып қызмет атқарған. Бұрынғы резидент дирижерлердің қатарында 1995 жылдан 2007 жылға дейін музыкалық бөлімнің басшысы/хор шебері Уильям Вендис және 1988 жылдан 1995 жылға дейін дирижер, хор шебері және музыкалық бөлімнің басшысы Рэндалл Бехр болды.
Тарих
1986 жылы Пласидо Домингоның қатысуымен Вердидің "Отелло" операсының қойылымымен ашылған Лос-Анджелес операсының тамыры 1948 жылы құрылған Лос-Анджелес азаматтық ұлы операсына дейін жетеді. Ол 1950 жылдары Беверли-Хиллстегі шіркеуде сахналанған қойылымдарды ұсынды, оны жиһаз жасаушы Франческо Пейс қаржыландырды. NYCO 1966 жылдан 1982 жылға дейін Лос-Анджелеске әр күзде қойылымдар әкелді. 1984 жылы Музыкалық орталық опера қауымдастығы Питер Хеммингсті жалдап, оған өз қойылымдарын қайтадан ұсынатын жергілікті опера компаниясын құруды тапсырды. Осының нәтижесінде Лос-Анджелес операсы құрылды. Хеммингс 2000 жылы бас директор лауазымынан кетіп, 1984 жылдан бері көркемдік кеңесші болған Пласидо Доминго келесі маусымда компания басшылығын қабылдады. 2001 жылдың қарашасында Эдгар Байтцель көркемдік операциялар директоры болып тағайындалды. Байтцель 2003 жылдың мамырында компанияның көркемдік директоры, ал 2006 жылдың ақпанында бас операциялық директоры болып тағайындалды. Байтцель 2007 жылдың наурыз айында қайтыс болды. 2012 жылдың қыркүйегінде Кристофер Коэльш президент және бас атқарушы директор болып тағайындалды. Ол бұған дейін 2010 жылдан бастап көркемдік жоспарлау жөніндегі вице-президент болып қызмет еткеннен кейін аға вице-президент және бас операциялық директор лауазымын атқарған.
Стандартты емес репертуарлық қойылымдар
Компания стандартты опералық репертуардағы қойылымдарды, сондай-ақ жаңа және сирек қойылатын операларды ұсынады. 2015 жылы Лос-Анджелес операсы Джон Корильяноның «Версальдің әуестері» атты жаңа қойылымын ұсынды, бұл операның 20 жыл ішінде АҚШ-тағы тұңғыш сахналануы болды. 2014 жылы Рене Флеминг Андре Превиннің «Жұмсалған трамвай» операсында ойнады. 2003 жылы компания Дебора Драттеллдің музыкасымен және Николас фон Хоффманның либреттосымен «Николас және Александра» операсының әлемдік премьерасын ұсынды. 2010–2011 жылғы маусым 1994 жылғы драмалық фильмге негізделген Даниэль Катанның «Il Postino» операсының әлемдік премьерасымен ашылды, онда Доминго ақын Пабло Неруда рөлінде, Чарльз Кастроново бас рөлде және Грант Гершон дирижерлік етті. 2020 жылы Мэтью Окоиннің, Сара Рулдың либреттосымен жазылған «Евридика» операсының әлемдік премьерасы көрсетілді. Компания өзінің қойылымдарының режиссерлерін кино әлемінен жиі шақырады. 2001–2002 жылғы маусымда австриялық актер Максимилиан Шеллдің режиссерлігімен Вагнердің «Лоэнгрин» операсы, сондай-ақ Бартоктың «Көк сақалдың қамалы» және Уильям Фридкиннің режиссерлігімен Пуччинидің «Джанни Шикки» операсынан тұратын қосарланған қойылым көрсетілді. Гарри Маршалл 2005 жылы Жак Оффенбахтың «Геррольштейннің ұлы герцогинясы» операсының өзіндік интерпретациясын қойды. Фридкин 2004 жылы Рихард Штраустың «Ариадна на Наксосе» операсын, ал 2008 жылы Пуччинидің «Il trittico» операсының алғашқы екі бөлігін – «Il tabarro» және «Suor Angelica» операларын режиссерлік етті. Бұл қойылымда Вуди Аллен опералық сахнадағы дебютін жасап, «Джанни Шикки» операсын сахналады. Соңғы он жылдың ең жарқын оқиғаларының ішінде Курт Вайльдің «Махагонни қаласының өрлеуі мен құлдырауы» операсындағы Энтони Дин Гриффи, Одра Макдональд және Патти ЛуПоне, Россинидің «Иль турко в Италия» операсындағы Нино Мачаидзе, Симона Альбергини, Паоло Гаванелли және Томас Аллен, сондай-ақ Бенджамин Бриттеннің үш ірі шығармасы бар: Патриция Расеттің ойнауымен «Бұралаң бұрылыс», бас рөлде Алек Шредердің ойнауымен «Альберт Херринг», Дженис Келли мен Кристин Брюэрдің «Леди Биллоуз» рөлін бөлісіп орындауы және Лиам Боннер, Ричард Крофт және Грир Гримслидің ойнауымен «Билли Бадд».
Белгілі қонақ орындаушылар
Компанияның жиі келіп тұратын және танымал қонақтарының қатарында Сэмюэл Рами, Виолетта Урмана, Хильдегард Беренс, Денис Грейвс, Фредерика фон Стад, Суми Джо, Дебора Войт, Джеймс Моррис, Род Гилфри, Дженнифер Лармор, Вячеслав Полозов, Мария Юинг, Сьюзан Грэм және Ферруччо Фурланетто болды.
"Қалпына келтірілген дауыстар" жобасы
Компанияның 2006-2007 жылғы маусымда басталған, көп жылдық "Recovered Voices" жобасы, Үшінші рейхтің кесірінен өмір мен мансабы қысқартылған, ұмытылған композиторлар буынының сирек танымал операларын көрсетуге арналған. Бүгінгі күнге дейін компания Александр фон Землинскийдің "Флоренциялық трагедиясы" ("An Italian Tragedy") және "Зергер" ("The Dwarf") операларын, Виктор Ульманның "Сынық құмыра" ("The Broken Jug") операсының АҚШ-тағы тұңғыш көрсетілімін, Вальтер Браунфельстің "Құстар" ("The Birds") операсын және Франц Шрекердің "Белгіленгендер" ("The Stigmatized") операсының АҚШ-тағы тұңғыш көрсетілімін, сондай-ақ Ханс Красаның "Брундибар" операсының балаларға арналған қойылымдарын ұсынды.
Нибелунгтер сақинасы
Компания 2010 жылдың жазында Рихард Вагнердің толық "Der Ring des Nibelungen" операсының тұңғыш тұсаукесерін ұсынды. 2009 жылдың басында "Das Rheingold" және "Die Walküre" операларының жаңа қойылымдары көрсетілді, одан кейін "Siegfried" (2009 жылдың қыркүйек-қазан айлары) және "Götterdämmerung" (2010 жылдың сәуір айы) қойылды. 2010 жылдың 29 мамырынан 26 маусымына дейін үш толық цикл көрсетілді, сонымен қатар қалалық "Ring Festival LA" фестивалі өтті. Инновациялық қойылымды неміс театр суретшісі Ахим Фрейер сахналады және безендірді, ал дирижерлік жасаған – Джеймс Конлон. Басты рөлдерді Линда Уотсон, Виталий Ковальжоу, Мишель ДеЯнг, Пласидо Доминго, Джон Треливен, Грэм Кларк, Ричард Пол Финк, Эрик Хальфварсон, Алан Хелд және Дженифер Уилсон сияқты әртістер сомдады. Фестиваль Лос-Анджелес округінің қадағалаушысы Майкл Д. Антоновичтің сынына ұшырады, ол Вагнердің туындылары Вагнердің антисемиттік көзқарастарына сілтеме жасай отырып, "Холокостқа арналған саундтрек" деп мәлімдеді. Вагнердің музыкасы концлагерь күзетшілері мен үнтаспа арқылы ойнатылған. Антонович компаниядан фестивальдің шеңберін басқа классикалық және опералық орындаушыларды қосуды сұрады, ал компания фестивальге келген көрермендерге Вагнердің нәсілшіл көзқарастары туралы дұрыс түсінік беруге жеткілікті көңіл бөлінгенін, ал фестивальдің шеңберін кеңейту орынсыз болар еді деп мәлімдеді. Басқа қадағалаушылар 3:1 дауыспен Антоновичтің Лос-Анджелес округінің қадағалаушылар кеңесіне Вагнерден назарды аудару туралы хат жіберу туралы ұсынысын қабылдамады. Кейіннен, ішінара "Сақинаны" өндіруге кеткен шығындардың нәтижесінде компания қадағалаушылар кеңесінен азайған демеушілік және өсетін шығындарға байланысты 14 миллион долларлық шұғыл қарыз сұрады. Кеңес 4:1 дауыспен қарызды мақұлдады, Антонович қарсы дауыс берді. 2012 жылдың қаңтар айында LA Opera қарыздың жартысын, ал қалған бөлігін 2012 жылдың желтоқсан айында қайтарды.
Білім беру және қоғамдастықпен байланыс
20 жылдан астам уақыт бойы компания түрлі білім беру және насихаттау бағдарламаларын жасап келеді, олардың мақсаты – операны әртүрлі әлеуметтік топтардан келген адамдарға жеткізу, бастауыш мектеп оқушылары операны тұңғыш рет көріп тұрғандарынан бастап, барлық жастағы тәжірибелі опера сүйер қауымға дейін. Оларға бастауыш сынып оқушыларының өзі орындаған "Мектептегі опералар", толыққанды студенттік таңғы спектакльдер және орта мектеп оқушылары үшін жазғы "Опера лагері", аккредиттелген мұғалімдерді даярлау бағдарламалары, отбасылар үшін ірі көлемді, тегін қоғамдық қойылымдар, әрбір негізгі сахналық қойылымға билет алғандар үшін танымал лекциялар циклы және қарттар үйлері үшін ашық репетициялар кіреді. 2008 жылы осы бағдарламаларға барлығы 159 000-нан астам оқушы, мұғалім және қоғам өкілдері қатысты.
Таңдалған жазбалар
Джон Корильяно – Версальдің арбақтары. Джеймс Конлон, Патрисия Расет, Кристофер Малтман, Кристинн Сигмундссон, Джошуа Герреро, Лос-Анджелес операсы. Pentatone PTC 5186538 (2016).