Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түркістан облысының қаласы, Қазақстан.
City in Turkistan Region, Kazakhstan
the city in Kazakhstan
Түркістан – Қазақстан Республикасының Түркістан облысының әкімшілік орталығы, Сырдария өзенінің жанында орналасқан. Қала Шымкенттің солтүстік-батысында, солтүстіктегі Қызылорда мен оңтүстіктегі Ташкент арасындағы Транс-Арал теміржолында жатыр. Түркістанның халқы соңғы он жылда артқан. Қаланың ең маңызды тарихи және мәдени ескерткіші – ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енген Қожа Ахмет Ясауи кесенесі. Қалаға Хазрат Сұлтан халықаралық әуежайы қызмет көрсетеді. 2021 жылы Түркістан Түркі мемлекеттері ұйымы тарапынан «Түркі әлемінің рухани астанасы» деп жарияланды. Осы жылы Түркістан Қазақстандағы үздік он туристік бағыттың бірі деп танылды.
Turkistan is a city and the administrative center of Turkistan Region of Kazakhstan, near the Syr Darya river. It is situated north west of Shymkent on the Trans Aral Railway between Kyzylorda to the north and Tashkent to the south. Its population has increased in ten years from to Turkistan's most prominent historical and cultural asset is the Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi, a UNESCO World Heritage site. The city is served by Hazrat Sultan International Airport. In 2021, Turkistan was proclaimed by the Organization of Turkic States as "Spiritual Capital of the Turkic World". In the same year, Turkistan was named as one of the top ten tourist destinations in Kazakhstan.
Тарих
Түркістан, Қазақстанның тарихи қалаларының бірі, 4 ғасырға дейінгі археологиялық жазбаларды сақтайды. Қала, Сирдарьяның оңтүстік-шығысында орналасқан ежелгі Отрардың құлдырауынан кейін сауда орталығы ретінде өркендеді. Орта ғасыр мен жаңа заманның басында ол Іаси немесе Шавгар деп аталып келді. 16-17 ғасырларда қала Түркістан немесе Хазрат деп танылды. Екі атаудың да түбірі – "Түркістанның киелісі" деп аударылатын "Хазрат и Түркістан" сөзі. Бұл құрметті атақ 11 ғасырдағы түркістандық суфи шейхы Хожа Ахмет Ясауиге арналған. Оның зор ықпалы мен мұрасын құрметтеу үшін қала қазақ даласының халқы үшін рухани өркендеу мен ислам білімінің маңызды орталығына айналды. 1390 жылдары түркі-моңғол басшысы және Тимур әулетінің негізін қалаушы Тимур, Ясауидің зиаратына әсем күмбезді мазар немесе кесене тұрғызды. Бұл құрылыс Қазақстандағы ең танымал сәулеттік ескерткіштердің бірі саналады. 2006 жылға дейін оның суреті елдің банкноттарының артқы бетінде бейнеленген. Қала ортағасырлық монша үйі және төрт кесене сияқты маңызды тарихи ескерткіштермен де мақтанады. Олардың бірі Тимурдың шөбересі Рабия Сұлтан Бегімге арналған, ал қалған үшеуі қазақ хандарына (билеушілеріне) құрмет көрсетіп жасалған. 19 ғасырда Ресейдің келуіне дейін Түркістан, оңтүстіктегі Трансоксиананың дамыған парсы-исламдық мәдениеті мен солтүстіктегі қазақ даласының арасындағы шекаралық аймақта орналасқан еді. 16-18 ғасырларда Түркістан Қазақ хандығының астанасы ретінде маңызға ие болды, ол қазақ даласының саяси орталығына айналды. Алайда, Ресей империясының жаулауларының кеңеюі және Қазақ хандығының әлсіреуі салдарынан, оңтүстіктегі кішігірім мемлекеттер де басылып алынды. 1864 жылы орыс генералы Вераевкин Түркістанды Коканд хандығы үшін жаулап алды. Содан кейін, Ресей билігі кезінде ол Ресей Түркістанының генерал-губернаторына бағынатын Сырдария облысының құрамына кірді. 1917-1918 жылдар аралығында патшалық режимнің құлауынан кейін ол қысқа мерзімге Түркістан Автономиялық Кеңес Социалистік Республикасына қосылды. 1924 жылы ол Кеңес Одағының құрамындағы Қазақ АССР-нің бір бөлігіне айналды. 2018 жылдың 19 маусымында Шымкент Оңтүстік Қазақстан облысынан бөлініп, тікелей Қазақстан Республикасының басқаруына бағынды. Сонымен қатар, Түркістан аймақтық әкімшілік орталыққа айналды, ал аймақ Түркістан облысы деп атау өзгертілді. 2021 жылы Түркістанда алғашқы 5G қаласы құрылатыны жарияланды. Бұл жобаға Kcell және Ericsson компаниялары демеушілік етеді.
Turkistan, one of Kazakhstan's historic cities, has an archaeological record dating back to the 4th century. The city emerged as a commercial hub following the decline of Otrar, an ancient city with remnants located southeast near the Syr Darya. For a significant portion of the medieval to early modern era, it was referred to as Iasy or Shavgar. By the 16th 17th centuries, it was named Turkistan or Hazrat. Both names originate from 'Hazrat i Turkistan', translating to "the Saint of Turkistan". This title honors Khoja Akhmet Yassawi, an 11th century Sufi Sheikh from Turkistan, who lived and rests in the town. Owing to his impact and in honor of his legacy, the city evolved into a significant hub for spiritual growth and Islamic education for the inhabitants of the Kazakh steppes. In the 1390s, Timur, the Turco Mongol leader and the originator of the Timurid dynasty, constructed an impressive domed mazar or mausoleum over Yassawi's resting place. This structure stands as one of the most notable architectural landmarks in Kazakhstan. Until 2006, its image was featured on the reverse side of the country's banknotes. The city also boasts other significant historical landmarks such as a medieval bath house and four mausoleums. One of these is dedicated to Rabiya Sultan Begim, Timur's great granddaughter, while the other three pay tribute to Kazakh khans (rulers). Prior to the 19th century Russian arrival, Turkistan was positioned at the boundary between the established Perso Islamic oasis civilization of Transoxiana to its south and the vast expanse of the Kazakh steppes to its north. Between the 16th and 18th centuries, Turkistan rose to prominence as the capital of the Kazakh Khanate, becoming the political epicenter of the Kazakh steppe. However, as the Russian Empire expanded its conquests and weakened the Kazakh Khanate, smaller southern states were overtaken. By 1864, Russian General Veryovkin had captured Turkistan for the Kokand Khanate. Subsequently, under Russian rule, it became a part of the Syr Darya Oblast in the Governor Generalship of Russian Turkistan. Following the collapse of the Tsarist regime between 1917 18, it briefly joined the Turkistan Autonomous Soviet Socialist Republic. By 1924, it became a part of the Kazakh ASSR within Soviet Russia. On June 19, 2018, Shymkent was removed from the South Kazakhstan Region and placed directly under the governance of Kazakhstan. Concurrently, Turkistan became the regional administrative hub, and the region was renamed the Turkistan Region. In 2021, it was announced that the first 5G city will be set up in Turkistan. This project will be sponsored by Kcell and Ericsson.
Қажылық
Қалаға мыңдаған зыяратшылар келеді. Жергілікті дәстүр бойынша Түркістанға үш рет бару, Меккеге бір рет қажылық жасаумен бірдей саналады, бұл сезім мұсылман әлемінің басқа да құрметті орындарында да қайталанады. Әулиенің осындай жоғары ескеруі Түркістанның Шығыс Меккесі деп аталуына әкеліп, Қазақстанның мұсылман қауымының рухани мәніне терең ықпал етті.
The city draws thousands of pilgrims. As per local tradition, visiting Turkistan three times is akin to a single hajj to Mecca, a sentiment echoed in other revered sites across the Muslim world. Such high regard for the Saint led to Turkistan being dubbed the Second Mecca of the East, profoundly influencing the spiritual essence of Kazakhstan's Muslim community.
Туризм
2021 жылы Түркістанда Орталық Азиядағы ең ірі туристік кешен – Керүен сарайы ашылды. Бұл бірегей нысан саудагерлер, шеберлер, ұшатын театр, ат спорты көрсетілімдеріне арналған амфитеатр, базар, қонақүйлер, мейрамханалар, спа және фитнес орталығы, кинотеатр мен отбасылық демалыс орталығын қамтиды.
In 2021, Keruen Saray, Central Asia’s largest tourism complex, was opened in Turkistan. This unique attraction features merchants, artisans, a flying theater, an amphitheater for equestrian shows, a bazaar, hotels, restaurants, a spa and fitness center, a cinema, and a family entertainment center.
Көлік
Түркістан қалалық көлігі автобустар мен таксилерден құралған. Түркістанды Хазрат Сұлтан халықаралық әуежайы қызмет көрсетеді. Ол қала орталығынан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан.
The city transport in Turkistan consists of buses and taxis. Turkistan is served by Hazrat Sultan International Airport. It is located NE from the centre of city.
География және климат
Түркістанға Алматыдан пойызбен барар жол шамамен 20 сағатқа созылады. Ең жақын әуежайы бар Шымкенттен автомобильмен саяхаттауға шамамен екі сағат уақыт кетеді. Түркістанның климаты салқын, жартылай шөлейтті (Köppen BSk), қысқысы қысқа да суық, ал жазғысы ұзақ, құрғақ және өте ыстық. Жылдық жауын-шашынның көп бөлігі күздің соңы мен көктемнің соңы аралығында жауады.
Turkistan may be reached by train from Almaty, in a journey of nearly 20 hours. The road trip from the nearest airport at Shymkent takes about two hours. Turkistan experiences a cool semi arid climate (Köppen BSk) with short, cold winters and long, dry, very hot summers. The vast majority of the annual precipitation falls between late autumn and late spring.