Кіріспе

Уильям Грэм Клейтор-младший (14 наурыз 1912 – 14 мамыр 1994) – американдық заңгер, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицері, үш АҚШ президентінің басшылығымен жұмыс істеген АҚШ үкіметінің теміржол, көлік және қорғаныс әкімшісі. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Сесил Дж. Дойл» эсминец-эскортының командирі ретінде, Индианаполис трагедиясы кезінде 316 адамның өмірін сақтап қалуға көмектескен. 30 жылдан кейін Клейтордың әйелдер мен гейлердің әскери қызметтегі құқықтарын қорғаудағы орташа көзқарастары сол кезде прогрессивті болып саналды. Ол сонымен қатар, Оңтүстік теміржолының 10 жылдық президенті және «Amtrak» компаниясының 11 жылдық басшысы ретінде есімдері қалып, жолаушылар теміржолын тарихындағы қиын кезеңнен өткізді. 1977 жылы «Жылдың вирджиниялық азаматы» атағын алды. 1945 жылдың тамызында Клейтор су бетінде жүзіп жүрген адамдар туралы хабарларды тексеру үшін бұйрықсыз жылдамдықпен ілгері жылды. «Сесил Дж. Дойл» кемесі түнде аталған аймаққа жақындағанда, Клейтор кеменің іздеу шамдарын суға және төменгі бұлттарға бағыттап, түнді жарыққа толы етті, жапондық суасты қайықтарының шабуылына ұшырау қаупіне қарамастан. 1979 жылға дейін ол АҚШ Әскери-теңіз күштерінің әйелдердің кемелерде қызмет ету құқығын және гейлердің қылмыстық жазасыз әскери қызметтен кету құқығын мойындауына қол жеткізді. Оның ұстанымдары белсенділер тарапынан сол кезде прогрессивті деп бағаланды, бұл одан кейінгі жылдары осы даулы мәселелерде одан да көп прогреске әкелді. 1979 жылы ол Қорғаныс министрінің орынбасары болып тағайындалды. Генерал Колин Пауэлл оның әскери көмекшісі болды. 1979 жылдың жазында ол Қорғаныс министрлігінде қысқа мерзімді демалыс алып, президент Картер кабинетінде Көлік министрі міндетін атқарды. Оның Көлік департаментіндегі қызметі Брок Адамс және Нил Голдшмидт министрлерінің қызмет мерзімін жалғастырды.

Амтрак

1982 жылы Клейтор зейнеткерлік демалысынан шығып, Amtrak компаниясын басқарды. Ол Джон Х. Райлидің шақыруымен жұмысқа қабылданды және оның күшті қолдауын алды. Райли 1983-1989 жылдар аралығында Рейган әкімшілігінің Федералды теміржол басқармасының (FRA) басшысы болған заңгер еді. Клейтор 11 жыл қызмет еткен кезеңде АҚШ Конгресімен жақсы қарым-қатынас сақтап, тұрақты байланыс ұстады. Клейтор басшылығымен 7 жылдың ішінде Amtrak 1989 жылға қарай 1,7 миллиард долларлық операциялық бюджетінің 72 пайызын өтеуге жететін қаржыны өндірді, бұл көрсеткіш 1981 жылы 48 пайызды құраған еді. Бұл, негізінен, қатаң шығын қысқару және белсенді маркетингтік стратегиялардың нәтижесінде мүмкін болды. Ол елдің жолаушылар тасымалы желісіне саяси және операциялық тұрақтылық әкелді, Рональд Рейган және оның ізбасары Джордж Буш әкімшіліктерінің қаржыландыруды тоқтатуға жасаған бірнеше әрекеттеріне қарамастан, теміржолдың қалыпты жұмыс істеуін қамтамасыз етті. Клейтор 1993 жылы Amtrak компаниясынан зейнеткерлікке шықты.

Мұрасы мен мұрасы

Клейтор 1977 жылы «Жылдың вирджиниялық азаматы» деп танылды. 1989 жылы «Railway Age» журналы оны «Жылдың теміржолшысы» деп атады. Ол 1981 жылы Норфолк және Батыс темір жолының президенті болған Роберт Б. Клейтордың інісі болды және 1982 жылы Оңтүстік темір жол жүйесімен бірігіп құрылғаннан кейін Норфолк Солтүстік темір жолының алғашқы төрағасы және бас директоры болды. Роберт Б. Клейтор көптеген теміржол жанкүйерлерінің естелігінде Норфолк және Батыс темір жолының бу бағдарламасын қайта жандандырғаны үшін сақталды. Ол Вирджиния штатының Роанок қаласындағы Роанок шеберханаларында J 611 және A 1218 кластық бу локомотивтерін жөндеп, саяхалық бағдарламалар ұйымдастырды. Клейтор кейде інісімен бірге бу саяхаттарында локомотив жүргізушісі болып жұмыс істеді. Клейтор 1994 жылдың 14 мамырында дүниеден өтті. «Amtrak» компаниясының Вашингтон, округтік Одақ станциясындағы жолаушылар күту залы оның құрметіне «Клейтор залы» деп аталды.