Кіріспе

Американдық композитор (1913–2008)
композитор

Норман Делло Джойо (24 қаңтар 1913 – 24 шілде 2008) – жарты ғасырдан астам уақыт бойы шығармашылықпен айналысқан американдық композитор. Ол 1957 жылы Пулитцер сыйлығына ие болды.

Өмір

Делло Жойо итальян иммигранттарының отбасында Нью-Йорк қаласында дүниеге келген. Ол 14 жасында Нью-Йорктегі Сити-Айлендтегі Star of the Sea Church шіркеуінде органшы және хор жетекшісі ретінде музыкалық мансабын бастады. Оның әкесі, Казимиро Дello Жойо, органшы, пианист, жартылай штатты композитор және вокалдық жаттықтырушы болды және Метрополитен операсының көптеген опера жұлдыздарына оқытушылық жасады. Ол Норманға төрт жасынан бастап фортепиано сабақтарын берді. Жастық шағында Норман өзінің құдасы Пьетро Йоннан орган оқыды, ол Сент-Патрик соборында органшы болған. 1939 жылы ол Джульярд мектебіне стипендиямен қабылданды, онда Бернард Вагнерден композицияны оқыды. Оқу кезінде ол Санкт-Анн шіркеуінде органшы болып жұмыс істеді, бірақ көп ұзамай органшы болып өмір сүруді қаламайтынын түсінді. 1941 жылы ол Пол Хиндемитпен оқуға кірісті, ол оны атональдық жүйелерге құрбан етудің орнына өзінің лирикалық бейілін сақтауға ынталандырды. Ол көптеген марапаттар мен танылуға ие болды. Ол түрлі жанрларда шығармалар жазды, бірақ ең танымал туындылары хор музыкасы болды. Делло Жойоның үрлемелі аспаптар ансамблі үшін ең танымал туындысы, әлдебір Хайднның тақырыбына жасалған фантазиялары, Мичиган мемлекеттік университетінің үрлемелі аспаптар ансамблі үшін жазылған және халықаралық аренада мыңдаған рет орындалған. Дello Жойо сонымен қатар жоғары және кәсіби оркестрлер үшін бірнеше шығармалар жазды, соның ішінде қиын туынды – «Хореография: Струнный оркестр үшін үш би». 1948 жылы ол биші Марта Грэммен байланысқа түсті, ол үшін «Перуделердің ауытқуы» және «Серафикалық диалог» сияқты бірнеше шығармалар жазды, соңғысы – «Сент-Жоанның жеңісі» симфониясының камералық оркестрге арналған қайта құрастырылған нұсқасы. Ол 1957 жылы «Екклесиаст туралы толғаныстар» шығармасы үшін Музыка саласындағы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды; алғаш рет 1956 жылдың 20 сәуірінде Джульярд мектебінде орындалды. Оның «Вариациялар, Шаконна және Финал» шығармасы 1948 жылы Нью-Йорк сыншыларының шешімімен марапатталды. Ол 1944-1950 жылдары Сара Лоуренс колледжінде және Маннес музыка колледжінде сабақ берді. Сонымен қатар ол Бостон университетінің Көркемөнерлер колледжінде профессор және деканы болып қызмет етті. 1978 жылы ол зейнеткерлікке шығып, Лонг-Айлендке көшіп барды. Ол жеке қолжазбалар мен қағаздардан тұратын мұрағатын Нью-Йорк қалалық кітапханасының өнерпаздарға арналған музыка бөліміне сыйға берді. Дello Жойо өмірінің соңғы жылдарына дейін композитор ретінде белсенді болып, камералық, хорлық және тіпті оркестрлік музыка жаза берді. Ол 2008 жылдың 24 шілдесінде 95 жасында Нью-Йорктің Ист-Хэмптон қаласындағы үйінде ұйқыда қайтыс болды. Оның бір қызы, орындаушы, педагог және сөйлеу шебері Виктория Дello Жойо, және екі ұлы, композитор Джастин Дello Жойо және ат спортымен айналысатын Норман Дello Жойо бар еді.

Музыкалық талдау

Дело Жойоның алғашқы туындыларында оның стилінің белгілі бір ерекшеліктері көрінеді. Ол дәстүрлі ежелгі музыка әндерін бай контрапунктпен үйлесімді cantus firmus ретінде қолдануды жақсы көретін. Грегориандық әуендер мен джаздық ырғақтар шығармашылық және серпінді текстурада үйлеседі. Оның музыкасының қолданылуының бір мысалы – хореограф Марта Грэмның "Ангельдердің ауытқуы" қойылымына жазылған музыкасы.