Кіріспе

1988 жылғы фильм

"Сегіз адам шығып кетті" – 1988 жылғы американдық спорттық драмалық фильм, Элиот Асинофтың 1963 жылғы "Сегіз адам шығып кетті: The Black Sox және 1919 жылғы әлем чемпионаты" кітабы негізінде түсірілген. Сценарийін жазып, режиссерлік еткен – Джон Сейлс. Фильм – 1919 жылғы әлем чемпионатында жеңіліс үшін Чикаго Уайт Сокс командасының сегіз ойыншысының құмар ойыншылармен сөз байласып, қасақана ұтысқа түскен "Black Sox" скандалының көркемделіп бейнеленген нұсқасы. Фильмнің көп бөлігі Индиана штатының Индианаполис қаласындағы ескі Буш стадионында түсірілді.

Сюжет

1919 жылы Чикагоның «Ақ соқсы» командасы Америка лигасының чемпион атанды және олар әлемдегі ең үздік бейсбол командаларының қатарында саналады; алайда команданың ашкөз иесі Чарльз Комиски өзінің ойыншыларын тамаша маусым үшін сыйлауға құлшынбайды. Ойыншылар «Ұйықшақ Билл» Бернс және Билли Махарг ойыншылардың наразылығын естіп, күмәнді ойыншы Чик Гандилден «Соқсы» командасының таңдалған тобын, соның ішінде жұлдызды кнукболдық тастаушы Эдди Сикотті, 29-7 есебімен жеңіске жеткен және 1.82 орташа көрсеткішпен жеңген, олар нашар ойнап, серияны сәуегейлікпен ұтылғанда, Цинциннати Редс-ке қарсы жеңіске жеткеннен гөрі көбірек ақша таба алатынына көндіруді сұрайды. Сикоттің мотивациясы Комиски оған маусымда 30 ойын жеңсе, уәде етілген 10 000 доллардан бас тартқанында болды. Сикотт маңызды оқиғаға жақындаған кезде Комиски команданың басқарушысы Кид Глисонға 35 жастағы тәжірибелі ойыншының серия алдында демалуы керек деген сылтаумен оны екі аптаға (бес ойынды өткізбей) отырғызуға бұйрық берді. Бірқатар ойыншылар, соның ішінде Гандил, Свед Рисберг және Лефти Уильямс, бұл жоспармен келіседі. Команданың сауатсыз жұлдызы «Аяқсыз Джо» Джексон да шақырылады, бірақ ол ақылды емес және не болып жатқанына толық сенімді емес деп бейнеленеді. Бак Уивер, оның бұл іске қатысы болғысы келмейтінін және өзі жеңімпаз екенін мәлімдейді. Тоғыз ойыннан тұратын серия басталғанда, Сикотт (бірінші ойында тастаушы) қасақана Редс командасының жетекші ойыншысы Морри Ратты екінші тастауымен арқасына соғып, гангстер Арнольд Ротштейнге түзету басталғанын белгілі бір сигналмен хабарлайды. Содан кейін Сикотт нашар тастайды және төрт иннингте бес рет ұшып кетеді – төртінші иннингте төрт рет, Редс командасының тастаушысы Уолтер «Голланд» Руэтерден үш рет ұпай алады. Ол Глисонмен алмастырылады, бірақ «Соқсы» командасы бірінші ойынды 9:1 есебімен ұтылады. Уильямс екінші ойында да нашар тастайды, ал Гандил, Рисберг және Хап Фелш алаңда айқын қателіктер жасайды. Бірақ ойыншылардың бірнешесі, ақшаны алдын ала төлемегені үшін ашуланып, ренжіседі. Чикаго журналистері Ринг Ларднер мен Хью Фуллертон күдікке толы болып, Глисон бұл іске қатысты деген қауесеттерді естиді, бірақ ол жігіттерінің соңында жеңіске жететініне сенімді. Алдамшылыққа қатыспаған үшінші тастаушы, жаңадан келген Дики Керр, «Соқсы» үшін үшінші ойынды жеңіп, ойыншылар мен команда мүшелерін ыңғайсыз жағдайға түсіреді. Кейпкер Рей Шалк және екінші тастаушы Эдди Коллинс тағы да жақсы ойнайды, ал Уивер мен Джексонның нашар ойнағанын байқауға болмайды, Уивер түзетуге қатысқандығын жоққа шығарады. Сикотт төртінші ойында тағы да жеңіліп, «Соқсы» командасы бесінші ойында да жеңіліп, серияны жоғалтуға бір жеңіліс қалады. Чемпионат қауіпте болғандықтан, «Соқсы» командасы қосымша иннингтерде алтыншы ойынды жеңіп алады. Глисон келесі ойында Сикотті отырғызуды жоспарлап отыр, бірақ бұрынғы ойында сәуегейлік жасағаны үшін өзін кінәлі сезінген Сикотт тағы бір мүмкіндік сұрап жалбарынады. Басқарушы оған қарсылық білдірмей келіседі және жеңіл жеңіске жетеді. Ойыншылар ақша төлемеген Уильямс да жеңіске жетуге ниетті, бірақ оның әйеліне қауіп төнгенде, ол әдейі нашар тастайды, сондықтан оны бірінші иннингте «Үлкен Билл» Джеймс тез арада алмастырады. Джексон үшінші иннингте Редс командасының тастаушысы Ход Эллерден гол соғады, бірақ команда соңғы ойынды ұтылады. Цинциннати серияны жеңіп алады (5:3 есебімен). Фуллертон «Ақ соқсы» командасын айыптайтын мақала жазады. Серияның түзетуге қатысты болуын тексеру басталады. 1920 жылы Сикотт пен Джексон түзетуге қатысқандықтарын мойындайтын құжатқа қол қояды (бірақ сауатсыз Джексон мойындауға мәжбүр болған деп есептеледі). Ашылған деректердің нәтижесінде Сикотт, Уильямс, Гандил, Фелш, Рисберг, Макмуллин, Джексон және Уивер сөз байласуда айыпталады. Сегіз адамнан ешқандай кінә табылмайды. Алайда, жаңадан тағайындалған комиссар Кенесау Маунтин Лэндис сегіз адамды өмір бойына бейсболдан шеттетеді, өйткені олар ойынды қасақана жоғалтты немесе (Вивер сияқты) түзету туралы біліп, команда басшыларына хабарламады. 1925 жылы Уивер Джексонды Нью-Джерсиде «Браун» деген жалған атпен жартылай кәсіби ойын ойнағанын көреді. Басқа жанкүйерлер оның шынайы тұлғасына күдік келтіргенін естігенде, Уивер Джексонды көрген ең жақсы ойыншы екенін айтады. Ойыншы шынымен Джексон ба деп сұрағанда, Уивер оны жоққа шығарады, өзінің бұрынғы командаласын қорғау үшін жанкүйерлерге «ол жігіттер енді кетті» деп айтып, 1919 жылғы әлем чемпионатын еске алады. Атақ картасы бойынша, скандалдан шеттетілген сегіз ойыншы ешқашан үлкен лигаға қайтып келмеген. Уивер өмірінің соңына дейін, 1956 жылы қайтыс болғанға дейін, өзінің шеттетілуін жоюға бірнеше рет әрекеттенді.

Даму

2013 жылғы сұхбатында Сэйлз MLB Network-тің Боб Костасына: "Адамдар: "Ой, мұны ешқашан іске асыра алмайсыз. Оған қарғыс жабысқан. Адамдар оны жылдар бойы жасауға тырысып бақты" - деді. Сценарийді алғаш жазғанда актерлер құрамы туралы ойлары сұралғанда, Сэйлз: "Бастапқы арманымда үшінші базада Мартин Шин ойнар еді, ал соңында орталық алаңда Чарлимен толықтырдым" деді.

Түсірілім

1987 жылдың тамыз айының соңы мен қыркүйек айының басында Индианаполистегі жаңалықтар құралдары фильмнің актерлерін, оның ішінде Шин мен Кусакты көргенін хабарлады. Сайлс «Чикаго трибьюн» газетіне оларды өсіп келе жатқан жұлдыздар болғандықтан емес, доп ойынатыру дағдылары үшін жалдағанын айтты. Суини «Элль» журналына берген сұхбатында Индиананың салқын температурасы туралы айтты. «Температура 30-40 градусқа дейін төмендеді, бірақ Джон [Сейлс] жүгіру шорты, майка, кроссовка киіп, кейде шұлықсыз тұрып, ешқашан суық көрсете қоймады». Жас актер Сейлс «күн тәртібіне» ден қойып, басқа ештеңеге мән бермейтінін айтты. Оған қарап тұрып, біз: «Егер ол суық сезінбесе, онда біз де сезінбеуіміз керек» дедік. «Буш» стадионындағы түсірілім алаңынан алынған мәліметтерге сәйкес, актерлер сахналар арасында жақсы көңіл көтеріп, күш жинап алды. «Трибьюн» газеті хабарлағандай, «актерлер бір-біріне топырақ жағып, әзілдесіп ойнады. Актерлер дукатта әзіл-қалжыңдар, темекі мен тәттілер алмастырды». «Басында кейбіреулер темекі тартты, бірақ біраз уақыттан соң тіпті темекіге құмарлар да әбзелше жеуге көшті», - деп атап өтті Билл Ирвин. Ларднер сондай-ақ түсірілім тобының «бірнеше жүз каскадерді мыңдаған жанкүйерлерге айналдыруға» тырысқанын көрді, бірақ Индианаполис тұрғындарын стадионға шақырып, фильмде каскадерлік рөлдерді орындауға итермелеу қиын болды. Ларднер былай деді: «Продюсерлер тегін ойын-сауық, ақшалай жүлделермен бинго және бюджет көлеміне қарай күндік 20 доллар жұмыс ақысын ұсынды».

Қабылдау

Rotten Tomatoes сайты 54 рецензияны қарастырып, мақұлдау деңгейін 87% деп хабарлады, орташа бағасы 7,1/10 болды. Сайттың сыншыларының пікірі: «Бейсбол жанкүйерлері емес көрермендер үшін толыққанды болмауы мүмкін, бірақ актерлердің күшті ойынымен және Джон Сейлстің сенімді режиссурасымен нығайтылған». Metacritic 16 сыншының бағаларын есепке алып, 100-ден 71 ұпай жинады, фильмге «жалпы жағымды пікірлер» берілді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмге A+–F шкаласында «B» бағасын қойды. Variety газеті былай деп жазды: «Кәсіби американдық спорт тарихындағы ең қайғылы оқиғалардың бірі – «Сегіз адам сыртта» фильмінде тартымды түрде баяндалған. Ең әсерлі кейіпкерлер – мансабының соңына жақындаған, отбасының болашағын қамтамасыз ету және басшысынан кек алу қажеттілігін сезінетін питчер Эдди Сикотт (Дэвид Стратейрн) және ақша алмаған, бірақ басқалары сияқты бейсболдан мәңгілікке қуылған адал жанкүйер Бак Уивер (Джон Кусак)». Киносыншы Роджер Эберт фильмге әсері шектеулі болды, былай деп жазды: «Eight Men Out – жердің түстерінен, жанама қарастардан және эллиптикалық әңгімелерден құралған ерекше бейтарап фильм. Фильм 1919 жылғы Чикаго Уайт Сокс командасының жұлдыздарының әлем чемпионатын ұтысқа салу үшін құмар ойыншылардан ақша алғаны туралы айтады, бірақ егер сіз бұл оқиғамен таныс болмасаңыз, фильмді көргеннен кейін оны түсінуіңіз қиын». Эберттің әріптесі Джин Сискел керісінше, «Егер сіз бейсболға құмар болсаңыз, «Сегіз адам сыртта» фильмі қызықты. Ойыншыларды іздеу және Комискидің қатаң басқаруы әсерлі. Бас бармақ жоғары!» деді. Жалпы оң пікірде сыншы Джанет Маслин актерлердің ойынына жоғары баға берді, былай деп жазды: «Eight Men Out фильміндегі үлкен және керемет актерлік құрамда Д. Б. Суини, ол аяқ киімсіз Джо Джексонға жас Элвис сияқты тартымды оңтүстік наивтігін сыйлайды; Майкл Лернер, ол тыныш абыроймен қорқынышты бандит Арнольд Ротштейн рөлін ойнайды; Гордон Клапп – команданың жарылғыш қақпашысы; Джон Махони – ойыншыларының жоспарларынан көбірек хабардар болатын алаңдаушы менеджер және Майкл Рукер – жаман мінезді адамның өкілі. Чарли Шин де команданың ең ықпалды ойыншысы ретінде жақсы ойнайды, ол адал жігіт, ол жемқор болудың не ақымақ болудың жаман екеніне сенімсіз. Фильмдегі түрлі-түсті жауластырушылардың рөлін Кристофер Ллойд пен Ричард Эдсон (ойыншыларға алғашқы шабуыл жасаған комедиялық дуэт), Майкл Мантелл – бас бандиттің өте сенімсіз оң қолы және Кевин Тайг – бостондық сұңғыла, ол салқын түрде былай деп мәлімдейді: «Егер сіз бір күндік жұмыс жасағыңыз келсе, таңертең атқа не жеу керек? Ол аш екенін білсін үшін, жеткілікті жеу керек». Міне, Сейлстің идеализмі осы шалқақтап кеткен әлемде жастық шақтан шыққан қуатты күйреу туралы оқиғада бұрынғыдан да әсерлі және анық көрінеді. «Сегіз адам сыртта» – ол үшін хоум-ран».

Үй медиасы

Eight Men Out фильмі MGM Home Entertainment (Orion Pictures-тің құқық мұрагері) тарапынан DVD форматында екі нұсқада жарық көрді; стандартты нұсқасы 2003 жылдың 1 сәуірінде, ал арнайы нұсқасы 2013 жылдың 7 мамырында шықты.