Кіріспе

Израиль әуе күштері генералы Дан Халуц (,) - Израиль әуе күштері генерал-лейтенанты және Израиль қорғаныс күштерінің бұрынғы Бас штаб бастығы, сондай-ақ Израиль әуе күштерінің командирі. Халуц 2005–2007 жылдары Бас штаб бастығы қызметін атқарды.

Өмірбаян

Халуц Тель-Авив қаласында, Израильде дүниеге келді және Хагор мошавында өсті. Оның ата-анасы екеуі де Мизрахи еврейлері, олар Иран мен Иракта туған. Халуц Тель-Авив университетінің экономика факультетін бітірген, сондай-ақ Гарвард бизнес мектебінде оқыған.

Әскери мансап

Халуц 1966 жылы Израиль әуе күштеріне (IAF) қосылды және 1968 жылы жауынгерлік ұшу мектебін бітірді. 1969 жылы ол IAF-тің алғашқы F-4 Phantom эскадрильясына қосылды. Тозу соғысы кезінде Халуц 40 операциялық ұшуды орындады. Соғыстан кейін ол оқу үшін IDF-тан кетті, бірақ 1973 жылы Йом Киппур соғысы басталғанда қайтадан активті қызметке оралды. Соғыс кезінде Халуц 43 ұшуды орындап, үш жау ұшағын ауа шайқасында атып түсірді. 1978 жылы ол тағы IDF-тан шығып, төрт жыл бойы резервтік ұшқыш болып қызмет етті. 1982 жылы ол қайтадан активті қызметке оралды, сонымен қатар жаңа F-16 реактивтік ұшағын ұшыруға оқытылды. 1984 жылы ол Phantom эскадрильясының командирі болды. 1986 жылы ол IAI Lavi ұшақ жобасын басқаруға тағайындалды. Американдық қысым салдарынан жоба тоқтатылғаннан кейін, 1991 жылы Халуц Хацор әуе базасының командирі болып тағайындалды. 1993 жылы ол бригадир-генерал болып, әуе тобының бастығы болып тағайындалды. 1995 жылы ол әуе күштері штабының бастығы болып тағайындалды. 1998 жылы генерал-майор болып, 1999 жылы IDF Бас штабының Операциялық басқармасының бастығы болып тағайындалды. 2000 жылы Халуц Израиль әуе күштерінің бас қолбасшысы болып тағайындалды. Осы лауазымда қызмет еткен кезінде Халуц офицерлері мен ұшқыштарының құрметі мен алғысын алған өзгерістерді енгізді. Халуцтың қызмет ету кезеңінде Израиль F-15E және F-16 истребительдерін сатып алды, олар кез келген ауа райында стратегиялық бомбалауға қабілетті. Сондай-ақ Халуц әртүрлі миссияларда қолдану үшін БПЛА-ны кеңейтті, оларды тиімді барлау және түсіру құралы ретінде пайдаланды. Ол Аль-Акса интифадасы кезінде IAF-ты басқарды, сол кезде сарапшылар мен бағыныстылары оны инновациялық және харизматикалық көшбасшы ретінде таныды. Оның қызмет ету кезеңінде IAF палестиналық экстремистердің басшыларын "мақсатты өлтіру" операцияларына қатысты. Халуцтың әуе күштеріндегі негізгі реформалары – жер күштерімен және Шин Бетпен ынтымақтастықты күшейту, БПЛА-ны кеңінен пайдалану, тікұшақтар мен ұшақтардың дәлдігін арттыру және апаттар мен әуедегі сәтсіздіктердің күрт азаюы болды. Халуцтың қызмет ету кезеңінде апаттардың саны азайып, олардың ешқайсысы өлімге әкелмеді. Одан әрі, ол 2,5 жыл бойы бірде-бір апатсыз таза табельді сақтап тұрды. 2004 жылы ол штаб бастығының орынбасары болып тағайындалды. 2005 жылдың 23 ақпанында Израильдің қорғаныс министрі Шаул Мофаз Халуцтың келесі IDF штаб бастығы болатынын жариялады. 2005 жылдың 1 маусымында Халуц Израиль қорғаныс күштерінің он сегізінші штаб бастығы болып тағайындалды және генерал-лейтенант (Рав Алуф) шеніне ие болды. Бұл Израиль қорғаныс күштері тарихында екінші рет, бұрынғы IAF бас қолбасшысы бүкіл әскери күштердің басшысы болды. Алғашқысы – генерал Хайм Ласков. 2007 жылдың 17 қаңтарында Халуц бұрынғы штаб бастығы Дэн Шомронның сынды баяндамасынан кейін қызметінен кетті. Халуц өзінің шешімін "тегін құндылықтарға, мықты этикаға, ұйымға адалдық пен тұтастыққа негізделген" деп мәлімдеді. "Мен 40 жылдан астам уақыт бойы әскери қызметте болдым, және соңғы айларда да жауапкершілігімді сақтадым. Осы жауапкершілік мені отставкаға кетуге итерді".

Бейрут қаласындағы ғимараттарды бомбалау туралы бұйрық

Хезболланың Израиль азаматтарына ракета шабуылдары туралы айтқан Халуц 2006 жылдың 23 шілдесінде: "Ракета атып тұратын террористтер әрқашан болады. Бірақ біз оларды солтүстікке ығыстырып, олардың ату дәлдігін төмендете аламыз деп ойлаймын. Екінші тарап [ракета] атысын жалғастырудың бағасы шыдай алмас деңгейде екеніне көз жеткізуі керек". 2006 жылдың 24 шілдесінде Израиль әскери радиосы Халуцтың бұйрықтары туралы хабарлады: "Әскери штаб бастығы Дан Халуц әуе күштеріне Бейруттегі Харет Хриек ("Дахия") ауданындағы 10 көп қабатты ғимаратты жоюға бұйрық берді, бұл Хайфаға жасалған әрбір ракета шабуылына жауап ретінде жасалады", - деді әскери радиоға сұхбат берген әуе күштерінің жоғары лауазымды офицері [24 шілде]. Бұл хабарлама 24 шілдеде Израильдегі Азаматтық құқықтар қауымдастығы тарапынан айыпталып, Израильдің қорғаныс министрі Перецке және Израильдің бас прокуроры Менахем Мазузға бұйрықтарды сынап, хат жолдады: "Азаматтар мен азаматтық инфрақұрылымға шабуыл жасау және бейбіт тұрғындарды қасақана қорқыту және үркіту халықаралық гуманитарлық құқықпен тыйым салынған және соғыс қылмысы болуы мүмкін". Сондай-ақ, топ Хезболланың Израильдің азаматтық халқына жасаған "ауыр және заңсыз" шабуылдарын да айыптады.

Инвестициялық портфель туралы аңыз

2006 жылдың 15 тамызында Халуцтың екі ізраилдік сарбазды «Зарит Штула» оқиғасы кезінде Хезболла ұстағаннан кейін үш сағаттан соң өзінің инвестициялық портфелін сатқаны белгілі болды, бұл соғысқа әкеп соқты. Штаб бастығының бұл әрекеті техникалық тұрғыдан заңды болғанымен, мұндай шектеулер (сенімді басқару арқылы) тек кабинет мүшелеріне ғана қатысты, ал мемлекеттік бақылаушы Миха Линденштраус оны штаб бастығына және басқа да жоғары лауазымды шенеуніктерге таратуға шақырды. Кнессеттің бірнеше депутаты Халуцтың отставкаға кетуін талап етті, ал Бас штаб форумының бірқатар мүшелері оның отставкасы сөзсіз болатынын мәлімдеді. 17 тамызда Халуц осы мәселе бойынша отставкаға кететінін жоққа шығарды, сондай-ақ оның жариялану себептері «жаман және қиянатқа толы. Бұл кімнің ісі екенін білмеймін. Мен мұндай төмен деңгейге түсіп, адалдығыма күдік тудыруға ниетім жоқ», деді. Халуц Хезболланың екі ізраилдік сарбазды ұрлағаннан кейін, яғни қақтығыстың басталуына себеп болған оқиғадан кейін шамамен 28 мың долларлық акцияларын сатқанын мойындады. Тель-Авивте өткен баспасөз мәслихатында Халуц акция сатудың соғысқа қатысы жоқ екенін айтып, жеке қаржылық ақпаратының жариялануын сынады. 30 тамызда Bank Leumi банкі жүргізген тергеу ақпараттың көзі олардың банкінен шықпағанын хабарлады.