Кіріспе
Аризона штатының Феникс қаласы маңындағы тас жол, Аризона штатының 202-ші мемлекеттік тас жолы (SR 202) немесе Loop 202 (202L) – Аризона штатының Марикопа округіндегі Феникс қаласының шығыс және оңтүстік аймақтарын айналатын жартылай шеңберлік тас жол. Ол Феникс қаласының шығыс және оңтүстік жағынан өтеді, сондай-ақ Темпе, Меса, Чандлер және Гилберт қалаларынан да өтеді, және қалалық аймақтың тас жол жүйесінде маңызды роль атқарады. Loop 202 жолында үш ресми бөлік бар: Red Mountain Freeway, SanTan Freeway және Конгрессмен Эд Пастор атындағы тас жол, сондай-ақ Оңтүстік Тау тас жолы деп те аталады. Red Mountain Freeway Финикстегі Interstate 10 (I 10) және 51-ші мемлекеттік тас жолымен (SR 51) Mini Stack түйіскен жерінен басталып, Месадағы SuperRedTan түйіскен жерінде 60-шы АҚШ тас жолымен (US 60) қосылады. SanTan Freeway сол жерден Чандлердегі 10-шы Interstate тас жолымен (I 10) түйісетін жерге дейін созылады. Конгрессмен Эд Пастор атындағы тас жол сол жерден батыс Фениксіндегі I-10 тас жолына дейін жалғасады. 202-ші айналма жол Феникс аймағындағы тас жолдың әртүрлі бөліктеріне атау берілгеннен кейін құрылды, алғашқы бөлігі 1990 жылы белгіленді. SanTan Freeway 2006 жылы, ал Red Mountain Freeway бөлігі 2008 жылы аяқталды. Конгрессмен Эд Пастор атындағы тас жол 2019 жылдың 21 желтоқсанында ресми түрде ашылды.
Arizona State Route 202 (SR 202) or Loop 202 (202L) is a semi beltway circling the eastern and southern areas of the Phoenix metropolitan area in central Maricopa County, Arizona. It traverses the eastern end and the southern end of the city of Phoenix, in addition to the cities of Tempe, Mesa, Chandler, and Gilbert, and is a vital route in the metropolitan area freeway system. Loop 202 has three officially designated sections along its route; the Red Mountain Freeway, the SanTan Freeway, and the Congressman Ed Pastor Freeway, also known as the South Mountain Freeway. The Red Mountain Freeway runs from the Mini Stack Interchange with Interstate 10 (I 10) and State Route 51 (SR 51) in Phoenix to the SuperRedTan Interchange with U. S. Route 60 (US 60) in Mesa. The SanTan Freeway runs from there to an interchange with Interstate 10 (I 10) in Chandler. The Congressman Ed Pastor Freeway runs from there to I 10 in western Phoenix. Loop 202 was created after different sections of freeway within the Phoenix metro were given the designation, with the first section designated in 1990. The SanTan Freeway was completed in 2006, while the Red Mountain Freeway section was completed in 2008. The Congressman Ed Pastor Freeway officially opened on December 21, 2019.
Маршрут сипаттамасы
Loop 202 басталады Red Mountain Freeway ретінде Mini Stack-те, I 10 (ішкі Loop) және SR 51 (Piestewa Freeway) екі деңгейлі түйіскен жерде, Central City, Phoenix қаласында. Шығысқа қарай бағытталған маршрут Шығыс Феникс арқылы өтеді және SR 143 (Hohokam Expressway) және Sky Harbor Blvd-мен ішінара тораптарда кездеседі, екеуі де жүргізушілерге Sky Harbor әуежайына тікелей қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Содан кейін автокөлік жолы Темпе қаласынан өтеді, Town Lake арқылы көрінетін қала орталығына қарай. Одан кейін өзенді ұзын көпір арқылы кесіп өтеді, шамамен 9.5 мильдік белгіде Loop 101-мен алғашқы маңызды торабына жетеді. Осы жерде Loop 202 Меса қаласына кіреді. Бұл маршрут Salt River Pima–Maricopa үндістерінің жерлерінен өтіп өтпейді және SR 87-мен торапқа ие. Сонымен қатар, Falcon Field және Boeing Mesa құрылысынан өтеді. Superstition Mountains-қа жақын жерде автокөлік жолы оңтүстікке бұрылып, Mesa Community College және Red Mountain District Park-қа қызмет көрсетеді. 30 мильдік белгіде US 60 (Superstition Freeway) SuperRedTan торабында кездеседі. Бұл бөлімде маршруттың басынан University Drive-ға дейін HOV қатары бар, оларды кеңейту жоспарлары да қарастырылуда. Тораптан кейін Loop 202 SanTan Freeway болады. Eastmark жанында маршрут батысқа қарай бұрылып, SR 24 (Gateway Freeway) батыс соңғы нүктесімен кездеседі. Сонымен қатар, Loop 202 Phoenix Mesa Gateway әуежайына және ASU Polytechnic кампусына қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Автокөлік жолы Гилберт қаласына кіріп, Santan Village сауда ауданына және Mercy Gilbert ауруханасына қызмет көрсетеді. Содан кейін Чандлер қаласынан өтеді, сол аттас әуежайға қызмет көрсетеді және қала орталығынан оңтүстікке қарай шамамен 1 миль (2 км) жерде SR 87-мен қайтадан кездеседі. 50 мильдік белгіде Loop 101-мен екінші торабы бар, ол осы жерде, Chandler Fashion Center сауда орталығының жанында аяқталады. 55 мильдік белгіде Loop 202 Pecos Park арқылы I 10 автокөлік жолымен толыққанды торапқа ие. Бұл бөлікте I 10-нан Гилберт жолына дейін HOV қатарлары бар, сонымен қатар оларды шығысқа қарай кеңейтудің ұзақ мерзімді жоспарлары қарастырылуда. Батысқа қарай Congressman Ed Pastor Freeway (жергілікті тұрғындар арасында кейде South Mountain Freeway деп те аталады) ретінде жалғасатын Loop 202, Ahwatukee Foothills Village және Gila River үндістерінің қауымдастығы арасындағы Pecos Road бағытымен Phoenix қаласына кіреді. Komatke жанында автокөлік жолы солтүстікке бұрылып, South Mountain Preserve тау етегінің батыс бөлігінен өтеді, тікелей торабымен қонақ үй мен казиноға жетеді. Жол Laveen қаласынан өтеді және болашақ SR 30 торабының орналасқан жері - Salt River өзенін қайтадан кесіп өтеді. Loop 202 59th Avenue бағытымен қойма аудандарынан өтеді, содан кейін I 10 (Papago Freeway) автокөлік жолымен 78 мильдік белгіде аяқталады, Downtown Phoenix қаласынан шамамен 6.5 миль (10 км) батысқа қарай.
Тарих
Қызыл тау автожолының соңғы бөлігі 2008 жылдың 21 шілдесінде ашылды, осылайша Марикопа округінің сайлаушылары 1985 жылы 300-қабылданған бастапқы аймақтық автожол жүйесінің аяқталуын белгіледі. Қызыл тау автожолының Пима/Прайс автожолынан батысқа қарай орналасқан бөлігі бұрын "Шығыс Папаго автожолы" деп аталған және бастапқыда SR 217 деп белгіленген. Қалған бөлігі SR 216 болуы тиіс еді. 2006 жылы Loop 202 жолының осы бөлігі 2007 жылғы "Королевство" фильмінде Сауд Арабиясының суперавтожолын бейнелеу үшін пайдаланылды. Фильм түсірілімі Финикс Меса шлюз әуежайы мен Аризона мемлекеттік университетінің политехникалық кампусында өтті. Меса қаласы NBC Universal компаниясынан автожолды пайдаланғаны үшін 40 000 доллар алды. Сантан автожолы 2006 жылы аяқталды. Бұл автожол бөлігі бастапқыда SR 220 ретінде нөмірленген. 1987 жылдың 18 желтоқсанында Шығыс Папаго және Қызыл тау автожолы, сондай-ақ Прайс-роудтан шығысқа қарайғы Сантан автожолы бөлігімен бірге қазіргі атауы берілді. Прайс-роуд пен I-10 қиылысы арасындағы автожол Loop 101 бөлігі болуы керек еді және ресми түрде осылай белгіленген, тіпті карталар мен жол көрсеткіштерінде ол Loop 202 бөлігі ретінде көрсетілгенімен. Loop 202-нің үшінші және соңғы бөлігі – Конгрессмен Эд Пастор автожолы, АҚШ Ұлттық Өкілі Эд Пастордың (D AZ) құрметіне аталған, 2015 жылдың 10 наурызында Федералдық автожол басқармасынан соңғы мақұлдау алды, ал құрылысы 2019 жылдың соңында аяқталды. Бастапқыда автожол жобалану және құрылыс кезінде ресми түрде Оңтүстік Тау автожолы деп аталған (әлі де осылай аталады), бірақ 2019 жылдың 22 қазанында қазіргі ресми атауын алды. Құрылыс кезеңінде ол екі бөлек сегментке бөлінді: Ахватуки ГРИК шекарасымен өтетін "шығыс сегменті" және Лавин арқылы 59-авенюмен қатарлас өтетін "батыс сегменті". Бұл сегменттер бірге 35 км (21,9 миль) қашықтықтағы Финикс қаласының орталығын айналып өтеді, метрополияның оңтүстік-батыс және оңтүстік-шығыс аймақтарын байланыстырады. Конгрессмен Эд Пастор автожолы SR 218 болуы тиіс еді. 1991 жылдың 19 шілдесінде ол Loop 202 бөлігі ретінде қайта нөмірленді. 40th Street пен 17th Avenue арасындағы 10 км-лік Loop 202 бөлігінде 5 метр (16 фут) енді ортақ пайдалану жолы бар. Бұл жол автожолдың оңтүстік жағында орналасқан және жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер үшін де ашық. Жол бұрынғы Пекос жолының көп жылдар бойы велосипедпен жүруге танымал бағыт болғаны үшін салынды.
Дау
Конгрессмен Эд Пастор атындағы тас жолы 202-ші айналма жолының ең даулы бөлігі болды. Құрылыс үш топтың арасындағы шиеленіс салдарынан кешіктірілді: аймақтық көлік жоспарлаушылар, олар тас жолдың алдағы онжылдықтарда жол қозғалысын жақсарту үшін қажет екенін мәлімдеді; жолдың соңғы бағыты бойынша 120 үйін жоғалтуға тиіс болған Ахватуки қауымының тұрғындары; және жақын орналасқан Гила өзенінің үнді қауымының (GRIC) басшылары мен тұрғындары, олар соңғы жылдары тас жолға қарсылық таныту мен қолдау көрсету арасында күшін алмастырып келді. 1983 жылы «Оңтүстік-Батыс айналма жолы» деп аталған тас жолдың нақты бағыты 1985 жылдан бері бірнеше рет қайта қарастырылды, сол кезде Марикопа округының сайлаушылары 300-ші ұсыныс аясында көзделген аймақтық тас жол желісінің бір бөлігі ретінде оның құрылысын мақұлдады. 1988 жылы аймақтық көлік жоспарлау агенттігі Марикопа үкіметтерінің қауымдастығы (MAG) тас жолдың батыс бөлігін 55-ші даңғыл бойында, ал шығыс бөлігін Пекос жолы бойында орналастыруды ұсынды. 2001 жылы өткізілген федералдық зерттеу ADOT-тан осы ұсыныстарды қайта қарауды талап етті, ал соңғы бағытын ұсыну міндеті 2002 жылы құрылған Азаматтық кеңесшілер тобына жүктелді. 2006 жылдың сәуір айында бұл топ тас жолдың батыс бөлігін 101-ші айналма жолымен байланысу үшін төрт миль батысқа жылдыру және Пекос жолы бойындағы шығыс бөлігінің ұсынылған бағытын қабылдамау туралы соңғы ұсынымын жариялады, соңғысы Гила өзенінің үнді қауымының жерінде салынуын ұсынды. Екі айдан кейін ADOT кеңесшілер тобының батыс бөлігіне қатысты ұсынысын қабылдамады және оның орнына қазіргі 59-шы даңғылды таңдады. MAG бұл туралы баспасөз хабарламасы арқылы мәлімдеді және тас жол құрылысының Пекос жолы бағыты бойынша жоспарланғандай жалғасатынын нақтылады. Тас жолдың жергілікті жерлерге кіретін жолдары болмауы (Пекос жолы бағытында болатын жағдай) ең нашар салдарға әкелуінен қорқып, Гила өзенінің үнді қауымының тұрғындары жаңа референдум өткізу жоспарларын жасады, онда «құрылыс жоқ» деген нұсқа алынып тасталды және тек «Гила өзеніне иә немесе Гила өзеніне жоқ» деген нұсқалар қалды. 2013 жылдың шілдесінде тайпалық үкімет бұл ұсынысты қабылдамады. 2013 жылдың қыркүйегіне дейін тас жолға қарсы белсенді оппозиция сақталды. «Гила өзені үшін таза ортаны қорғау одағы» деп аталатын коммерциялық емес ұйым шілде айында ADOT-қа азаматтық құқықтарды бұзу туралы шағым түсірді, онда тас жол тайпа мүшелеріне пропорционалды және теріс әсер ететіні айтылды. «Аризонаның ресурстарын және балаларын қорғау» деп аталатын тас жолға қарсы тұратын топ экологиялық сот ісін қозғауды жоспарлады. 2013 жылдың тамызында Қоршаған ортаны қорғау агенттігі 12 жылдық, 21 миллион долларлық жобаға қатысты бірнеше наразылықтар білдірді, онда тас жол құрылысы жол қозғалысын жақсарту арқылы қоршаған ортаға пайдалы болады деп есептелді, бұл тас жол салудан гөрі, көліктік ағымды жақсарту және ластануды азайту. EPA мәлімдемесінде трафик көлеміне қатысты шамадан тыс оптимистік болжамдар бар, ауа сапасына қатысты мәселелер жеткілікті түрде қарастырылмаған және көршілес қауымдастықтар мен экологиялық ресурстарға зиян келтіруі мүмкін екені айтылды. 2017 жылдың сәуір айында ADOT тас жол үшін қажетті жердің 90% сатып алды. 2017 жылы тас жолдың екі шетінде құрылыс жүргізілсе де, Оңтүстік тауының жанындағы бес мильдік (8 км) орталық бөлігінде Тоғызыншы апелляциялық сот шешім қабылдағанға дейін ешқандай жұмыс жүргізілген жоқ. 2018 жылдың ортасында Гила өзенінің үнді қауымы ұсынған іс бойынша шешім шығарылды. Тоғызыншы апелляциялық сот 2017 жылдың желтоқсан айында Гила өзенінің үнді қауымының талаптарын қабылдамады.
Құрылыс
2015 жылдың наурыз айында Федералды тас жолдар басқармасы (FHWA) жобаны мақұлдап, құрылысқа қатысты нұсқауды таңдап алу туралы шешім қабылдады. ADOT дереу жол құқығын сатып алу және жобалау, құрылыс және күтіп ұстау қызметтерін жүзеге асыруға шақыруды бастады, бұл жобалау-құрылыс мердігері немесе «құрылысшы» ретінде жүргізілді. 2015 жылдың соңында «құрылысшы» таңдалды (нақты мерзімі бірнеше ай кейін болды), ал автокөлік жолының құрылысы 2016 жылдың басында басталды (құрылыс сол жылдың соңында басталды), ал жергілікті тұрғындардың қолжетімділігін арттыру мақсатында Чандлер бульварының кеңейту жобасы 2015 жылдың жазында қолға алынды. Алайда, 2015 жылдың маусым айында «Аризонаның ресурстарын және балаларын қорғау» тобы, «Сьерра клубы» және Гила өзенінің жергілікті қауымдастығы сотқа шағымдану арқылы автокөлік жолының құрылысын кешіктіру қаупін тудырды. 2015 жылдың 26 тамызында ADOT Оңтүстік тау автожолы (Конгрессмен Эд Пастор автожолы) бағытындағы алғашқы үйлерді бұзу жұмыстарын бастады. 2016 жылдың 27 ақпанында автокөлік жолын жобалау, салу және күтіп ұстау жөніндегі келісім-шарт Fluor Corporation басқаратын бірлескен кәсіпорын Connect 202 Partners компаниясына тапсырылды. Ақырғы жобалау және құрылыс жұмыстарына Fluor, Granite Construction, Ames Construction және Parsons Brinckerhoff жауапты болды, ал күтіп ұстау жұмыстарына 30 жылға Fluor және DBi Services, LLC компаниялары жауапкершілік жүктеді. Оңтүстік тау автожолының (Конгрессмен Эд Пастор автожолы) құрылысының бірінші кезеңі 2016 жылдың 19 қыркүйегінде I 10 / Loop 202 (Сантан автожолы) түйіскенін жақсарту жұмыстарымен басталды. 2017 жылдың басында ADOT автокөлік жолының жаңартылған жобасын жариялады, оған Аризонадағы Desert Foothills Parkway және 17-ші даңғылдағы алғашқы алмаз тәрізді түйісулер кірді; 51-ші даңғыл маңындағы GRIC ұңғымасына зиян келтірмеу үшін автокөлік жолының түйісуін Estrella Drive-ға көшіру; сондай-ақ автокөлік жолымен екіге бөлінген Del Rio аудандарын байланыстыратын жаяу өткел көпірі кірді. Автокөлік жолы жоспарланғандай 2019 жылдың соңында қозғалысқа ашылды, ал құрылыс жұмыстары 2020 жылдың соңында аяқталды. Автокөлік жолының оңтүстік жағындағы 40-шы көше мен 17-ші даңғыл арасындағы 6 мильдік (10 км) ортақ пайдаланылатын жол және 32-ші көшедегі түйісу 2020 жылдың 31 қазанында жалпы жұртшылыққа ашылды. Алайда, солтүстік бағыттағы 202-ші айналма жолдағы апат туралы мәлімет әлі жарияланбады. 202-ші айналма жолдың соңғы бөлігі Гилберттегі Сантан автожолының бөлігіндегі Линдсей жолымен (43-шы шығу) алмастырылған түйісу болды. Бұл түйісу бастапқыда қолданыстағы автокөлік жолына кірмейтін, бірақ ADOT және қала әкімдігімен серіктестік арқылы жоспарланды, оның мақсаты – орталық бизнес ауданына және басқа да айналасындағы бизнес пен тұрғын үйлерге тікелей қол жеткізуді қамтамасыз ету болды. Түйісудің құрылысы 2021 жылдың қаңтарында басталды және 2022 жылдың 15 қыркүйегінде, лента кесу рәсімінен кейін, қозғалысқа ашылды.