Роберт Лоусон Тейт: Қосымша хирургияның және гинекологияның негізін қалаушысы
Lawson Tait
Роберт Лоусон Тейт (1845-1899) – жамбас және іш қуысы хирургиясының новаторы. Эктопиялық жүктілікке қарсы сальпингэктомияны енгізген. Гинекологияның негізін қалаушылардың бірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лоусон Тейт, Роберт Лоусон Тейт деген атпен туған (1 мамыр 1845 – 13 маусым 1899) – жамбас және іш қуысы хирургиясының пионері, жаңа техникалар мен процедураларды жасаған. Ол асептикаға баса мән берді және хирургиялық техникаларды енгізіп, қолдады, бұл өлім-жітімді едәуір төмендетті. Ол 1883 жылы жатыр сыртындағы жүктілікті емдеу үшін сальпингектомияны енгізгенімен әйгілі, бұл процедура содан бері санасыз көп өмірді сақтап қалды. Тейт пен Дж. Марион Симс гинекологияның аталары деп есептеледі.
Lawson Tait, born Robert Lawson Tait (1 May 1845 – 13 June 1899) was a pioneer in pelvic and abdominal surgery and developed new techniques and procedures. He emphasized asepsis and introduced and advocated for surgical techniques that significantly reduced mortality. He is well known for introducing salpingectomy in 1883 as the treatment for ectopic pregnancy, a procedure that has saved countless lives since then. Tait and J. Marion Sims are considered the fathers of gynecology.
Ерте өмір және білім
Тейт Эдинбургте, Файф қаласының Левен округінен және Арчибальд Кэмпбелл Тейттің (Кентербери архиепискобы болған оның сол есімді туысымен шатастырмау керек) ұлы болып дүниеге келді. Ол "Хериот ауруханасы" деп аталатын жекеменшік мектепте бастауыш білім алды, онда ерекше қабілетін көрсетті. 1860 жылы 15 жастағы Тейт стипендия жеңіп алып, Эдинбург университетінде гуманитарлық ғылымдар студенті болып оқыды. Кейін ол медицинаны оқуға ауысты. Оның ең үлкен әсеріне ие болғандардың бірі – университеттің клиникалық хирургия кафедрасының меңгерушісі Джеймс Сайм. Тейт Саймды ерекше хирург деп есептеді, ол күтім мен тазалыққа ерекше мән берді, сондай-ақ Саймның дау-жанжалға бейімділігіне де риза болды. Саймның ең жақын шәкірттерінің бірі – Джозеф Листер болды, кейіннен Тейтпен антисепсис және асепсис тәжірибелері бойынша маңызды пікір келіспеушіліктер туды. Студенттік кезеңде профессор (кейін сэр) Джеймс Янг Симпсон да оған үлкен әсер етті, ол Тейттің өмірі бойына сенімді серігі болды және Тейт Симпсонның көптеген бастамаларын өмір бойы қолдады. 1862 жылы Тейт экстрамуральдық медицина мектебіне ауысып, 1866 жылы Эдинбургтың екі медициналық колледжі берген LRCPE және LRCSEd лицензияларының бірлескен дипломын алды.
Tait was born in Edinburgh, the son of Isabella Stewart Lawson, of Leven, Fife and Archibald Campbell Tait, a lawyer, (not to be confused with his cousin of the same name who was Archbishop of Canterbury). He attended primary school at an independent school called Heriot's Hospital, where he showed exceptional promise. In 1860, the 15 year old Tait won a scholarship and attended the University of Edinburgh as a student of Arts. He subsequently changed course to study medicine. Among his greatest influences was James Syme, the University's Chair of Clinical Surgery. Tait considered Syme to be a remarkable surgeon who emphasized care and cleanliness, and he particularly admired Syme's taste for controversy. One of Syme's closest students was Joseph Lister, with whom Tait would later have significant disputes over the rival practices of Antisepsis and Asepsis. Another influence from student days was Professor (later Sir) James Young Simpson who became a powerful supporter throughout Tait's life and Tait supported many of Simpson's causes throughout his lifetime. In 1862 Tait transferred to the Extramural School of Medicine and qualified in 1866 with the joint diploma of LRCPE, LRCSEd licentiates granted by the two Edinburgh medical colleges.
Алғашқы жұмыстар
Тейт 1866 жылдан 1870 жылға дейін Уэйкфилдтегі Клейтон ауруханасында резидент-хирург болып жұмыс істеді, содан кейін ол Бирмингемде жеке практика ашты. Ол Британ медициналық қауымдастығының белсенді мүшесі болды және осы қызметінде "шабуылдайтын және жағымсыз" дәрігер ретінде танымал болды. Бір күні маған қабір тасы қойылады, оған жазу жазылады. Мен тек бір ғана нәрсені жазылғым келеді: ол кәсібін жануарлардың адамнан төмен топтарындағы эксперименттердің нәтижесінде туған қателіктерден бұруға тырысты, осылайша адамдардың физиологиясының бұрыс дамуын түсінуге үміттенді.
Tait worked as a resident surgeon at the Clayton Hospital in Wakefield as a resident surgeon from 1866 until 1870, when he took over a private practice in Birmingham. He became an active member of the British Medical Association, and in this position became known as an "offensive and invidious" medical doctor. Some day I shall have a tombstone put over me, and an inscription upon it. I want only one thing recorded on it, and that to the effect that he laboured to divert his profession from the blundering which has resulted from the performance of experiments on the sub human groups of animal life, in the hope that they would shed light on the aberrant physiology of the human groups.
Асепсия
Тейт Джозеф Листер ұсынған антисептикалық емдеудің қалыпты тәжірибесіне күдікпен қарады. Екі дәрігер де хирургтардың инфекция қаупін азайту үшін қолдарын және құралдарын таза ұстауы қажет екеніне келісті. Листер хирургиялық тазалыққа тек стерилизация арқылы ғана қол жеткізуге болатынын айтты, ол үшін карбола қышқылы сияқты заттарды пайдалану қажет. Листерден өзгеше, Тайт құралдарын тазалау үшін тек қайнаған суды ғана қолданды, бірақ соған қарамастан, ұқсас нәтижелерге қол жеткізді. Тайт өзінің қарапайым, төмен құнмен, тиімді және химиялық заттарға тәуелді емес әдістерін пайдаланып хирургияда ерекше нәтижелерге қол жеткізе алды.
Tait was suspicious of the prevailing practice of antisepsis, advocated for by Joseph Lister. The two doctors agreed that it was necessary for surgeons to ensure that their hands and instruments were clean in order to reduce the risk of infection. Lister argued that surgical cleanliness could only be achieved through sterilization, which required the use of compounds like carbolic acid. Unlike Lister, Tait used nothing more than boiling water for cleaning his instruments and yet had similar results. Tait was able to achieve exceptional results in his surgery using his techniques, as they were simple, low cost, effective, and not limited by the presence of chemicals.
Хирургиялық өлімді азайту
Тейттің алғашқы жетістігі жұмыртқаларды жою операциясын қауіпсіз жүргізуге болатынын көрсетуімен келді. Эфраим Макдауэлл 1809 жылы Кентуккиде алғашқы жұмыртқаларды жою операциясын сәтті жасағанмен, осы операциядан болатын өлім-жітім 90%-дан асып кеткен. 1872 жылы жариялаған алғашқы мақаласында Тейт тоғыз жағдайдың тек біреуінің ғана қаза болғанын хабарлады, бұл маңызды табыс болды. Оның жұмыртқа тамырларын ішкі қынап арқылы байлау, ішті жабу және хирургиялық тазалықты мұқият сақтау сияқты әдістері ішкі операциялар үшін жаңа және маңызды болды. Одан әрі танылғаннан кейін, ол 20 жыл бойы жұмыс істеген Бирмингем әйелдер ауруханасын ашуға зор үлес қосты.
Tait's first success came with his demonstration that ovariotomy could be done safely. While Ephraim McDowell had successfully performed the first ovariotomy in Kentucky in 1809, mortality for this operation was over 90%. In his first paper in 1872, Tait reported only 1 death out of nine cases, a major breakthrough. His techniques of use of intra abdominal ligatures for the ovarian pedicle in favor of an extraperitoneal clamp, abdominal closure, and meticulous surgical cleanliness were novel and important for abdominal surgery. With further recognition, he was instrumental in the opening of the Birmingham Hospital for Women where he worked for 20 years.
Жүктілік сыртындағы жүктілік
1881 жылы оған аналық безден тыс жүктілік болған жағдайда зақымданған түтікті алып тастау ұсынылды. "Бұл ұсыныс мені қатты таңқалдырды, және мойындауыма ұяламын, мен оны жақсы қабылдамадым." Кейіннен жасалған мәйіт тексеруі оған мұның істелуі мүмкін екенін көрсетті. Екі жыл өткен соң Тейт басқа бір науқастың кең жамбас байламы мен түтігін байлап, ол науқас аман қалды. 1888 жылы Тейт 42 операция жасаған науқастардың арасында тек 2 өлім жағдайын тіркеді, бұл бұрын көбінесе өліммен аяқталатын жағдай үшін үлкен жетістік болды.
In 1881, it was suggested to him to remove the ruptured tube in case of an ectopic pregnancy. " the suggestion staggered me, and I am ashamed to say that I did not receive it favourably." The postmortem examination convinced him that it could be done. So, 2 years later, Tait ligated the broad ligament and tube in another patient, and this patient survived. In 1888, Tait reported only 2 deaths out of 42 operated cases, a marked improvement for a condition that had been almost always fatal.
Басқа қызығушылықтар
Тейт 1876 жылы Бирмингем табиғи тарихы және микроскопиялық қоғамының президенті болды және сол шамада Мидленд табиғи тарих қоғамдары одағының құрылуына зор үлес қосты. 1878 жылы ол екі ұйымның басқару органдарындағы қызметінен кейінгі жарна төлемдеріне байланысты туған даудың нәтижесінде бас тартты.
Tait was president of the Birmingham Natural History and Microscopical Society in 1876 and around that time was instrumental in the establishment of the Midland Union of Natural History Societies. He resigned his positions on the managing bodies of both organisations in 1878, in a dispute over the latter's subscription fees.
Кейінгі өмірі
1892 жылы Тайттың мансабы төмендеуге бет бұрды. Өмір бойы жаңа тәсілдерді қолдап, қалыпты тәжірибелерге қарсы шыққандықтан (мысалы, вивисекция және антисептика) оны жау және кедергі келтіруші деп есептегендер көп болды. Тайттың денсаулығы нашарлағандықтан және екі құқықтық мәселеге байланысты өнімділігі аялды. Біріншісі – Эндрю Денхолмның сотқа шағымдануы, ал екіншісі – медбикеге қатысты осыраты әрекеттері үшін Тайтқа қарсы іс қозғау туралы ескерту болды. Зейнетке шыққаннан кейін де Тайт медицина саласындағы қызметін жалғастырды. Көптеген жас дәрігерлер оны құрметпен қабылдап, оның еңбектерін жоғары бағалады, және ол бірнеше медициналық орталықтардағы жиналыстарға тұрақты түрде қатысты. Ол 1899 жылы 54 жасында, бір жарым апта бойы ауыр сырқаттан кейін созылмалы нефрит және уремиядан көз жұмды. Соңғы күндері есін сақтап, денесін үйіне жақын үңгірге жерлеуді өсиет етті. Оның қазасынан кейін, оның көптеген замандастары медицинадағы жетістіктерін, мінезін және кедей әйелдерге арналған ауруханалардағы еңбегін мақтап жазды.
Tait's career began to decline in 1892. Due to his lifelong history of advocating for new techniques and against common practices (e. g. vivisection and antisepsis), there were many who saw him as an enemy and a nuisance. Tait's productivity slowed to a halt due to his declining health, along with two legal situations. The first of these was a lawsuit from Andrew Denholm, and the second was a threat to bring action against Tait for supposedly seducing a nurse. In his retirement, Tait continued to stay active within medicine. Many younger doctors respected and admired him, and he regularly contributed to meetings at several Medical Institutions. He died in 1899, at the age of 54, of chronic nephritis and uremia, after a week and a half of severe illness. He remained lucid in his final days, and left instructions that his body be buried in a cave near his home. At the time of his death, several of his contemporaries published writings in praise of his medical advances, character, and work at hospitals for poor women.
Мұра
Бірмингем университетінің медицина мектебіндегі медицина тарихының студенттік қоғамы Лоусон Тейт қоғамы Тейттің құрметіне аталған. Олар Тейттің еңбектерін және оған қатысты материалдарды цифрлық форматқа көшіру жобасын бастады.
The Lawson Tait Society, an undergraduate history of medicine society at the University of Birmingham Medical School, is named in honour of Tait. They have embarked upon a project of digitising Tait's work and resources related to Tait.