Кіріспе

Американдық суретші

Барбара Крюгер (26 қаңтар 1945 жылы туған) – американдық концептуалдық суретші және «Суреттер буыны»мен байланысты коллаж шебері. Ол ең көп танымал болғаны – қара және ақ фотосуреттерден тұратын, декларативті жазулармен қабаттасқан коллаж стилі. Жазулар қызыл түстің үстіне ақ түспен Futura Bold Oblique немесе Helvetica Ultra Condensed шрифтерімен жазылған. Оның туындыларындағы тіркестерде көбінесе «сен», «сенің», «мен», «біз» және «олар» сияқты есімдіктер қолданылады, олар билік, жекелік, тұтыну және сексуалдық мәдени құрылымдарын көрсетеді. Крюгердің көркемдік құралдарына – фотосурет, мүсін, графикалық дизайн, сәулет, сондай-ақ бейне және аудио инсталляциялар жатады. Крюгер Нью-Йорк пен Лос-Анджелесте тұрады және жұмыс істейді. Ол UCLA өнер және сәулет мектебінің «Жаңа жанрлар» бойынша еңбегі сіңген профессоры. 2021 жылы Крюгер Time журналының «100 ең ықпалды адам» тізіміне енді. Ол Нью-Джерси штатының Ньюарк қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Shell Oil компаниясында химиялық техник, ал анасы – заңгер-хатшы болып жұмыс істеген. Крюгер Уиквахик орта мектебін бітірген. Ол Сиракуз университетінде оқыды, бірақ әкесінің қазасынан кейін бір жылдан соң оқуын тастады. 1960 жылдардың соңында Крюгер поэзияға қызығушылық танытып, поэзия оқуларына қатыса бастады және өзі де өлеңдер жазды. Парсонс дизайн мектебінде оқығанда Крюгер Диана Арбус пен Марвин Израильден өнер мен дизайнды оқыды. Біраз уақыттан соң ол Condé Nast Publications басылымында дизайнер болып жұмысқа орналасты. Көп ұзамай Крюгер келесі жылға бас дизайнер болып тағайындалды. Ол бастапқыда Mademoiselle журналында дизайнер болып жұмыс істеді, кейін House and Garden, Aperture және басқа басылымдар үшін сурет редакторы ретінде жартылай уақыт жұмыс істеді. Досы Ингрид Сишидің ұсынысымен Artforum және REALLIFE Magazine журналдарында кино, теледидар және музыка туралы мақалалар жазды. Крюгер ашық түсті, эротикалық мазмұндағы заттарды тігіп, кестелеп, бояды, олардың кейбіреулерін куратор Марсия Таккер 1973 жылғы Уитни биенналына қосты. Оның отбасының «ешуақытта сатып ала алмайтын үлгі үйлерді» аралауы архитектураны суретке түсіруге оны шабыттандырды. Көркемдік карьерасының басында Крюгер Нью-Йорк галереяларына барудан қорқып, өйткені ол өнер ортасының басым атмосферасын қабылдамады, ол оның ойынша, «ерекше тәуелсіз, өзін-өзі құрбан етуге дайын емес әйелдерді» қабылдамайтын. Ол «біздің бір-бірімізге қалай көрінетінімізді» және «кең ауқымды» бейнелеуге деген қызығушылығын талқылайды.

Суреттер мен мәтін

Крюгердің жұмыстарының көпшілігі көрерменге сын болатын, қысқа да нақты мәтінмен суреттерді үйлестіреді. Оның әдісі компьютерде идеяларын дамытып, кейін нәтижелерді (көбінесе билбордтай үлкен) басып шығаруды қамтиды. Оның танымал туындысы – қызыл фонда ақ әріптермен жазылған «Сен өзің емессің» деген сөздері. Оның жұмыстарының тақырыбы көбінесе феминизм, тұтынушылық, жеке тәуелсіздік және құштарлық сияқты мәселелерді қамтиды. Ол жиі танымал журналдардан суреттерді алып, оларды жаңа контекстке енгізу үшін батыл тіркестер қолданады. Крюгер: «Мен суреттер мен сөздермен жұмыс істеймін, себебі олар біз кім екенімізді және кім емес екенімізді анықтауға қабілетті». Оның жұмысындағы тұрақты элемент – қолданыстағы суреттерді иелену және өзгерту. Өзіндікке иеленуді сипаттай келе, Крюгер былай дейді: «Суреттер мен сөздер белгілі бір пікірлердің біріккен нүктесіне айналады. Шындық пен жалғандық туралы пікірлер бар, ал жалғандық туралы айтылатын әңгімелер – ойдан шығарылған. Мен кейбір сөздерді қайталап, олардың шындықтан немесе ойдан шығарылғаннан ауытқуын немесе сәйкес келуін бақылаймын». 1989 жылы Вашингтондағы әйелдер шеруіндегі абортты қолдау мақсатындағы жарнамасында әйелдің бейнесі оң және теріс фотосуреттерге бөлініп, «Денің – шайқас алаңы» деген мәтінмен толықтырылған. Крюгердің «paste ups» деп аталатын ерте монохромды, цифрлық емес жұмыстары, суретшінің мансабының басында журнал редакторы ретінде алған тәжірибесінің әсерін көрсетеді. Бұл кішкентай жұмыстардың ең үлкені 28x33 см, өзгертілген табылған суреттер мен мәтіндерден тұрады, олар бұқаралық ақпарат құралдарынан алынған немесе суретшінің өзі ойлап тапқан. Әр жұмыстың негативі жасалып, осы бастапқы «жапсырулардың» үлкейтілген нұсқаларын жасау үшін пайдаланылды. 1978-1979 жылдары ол «Сурет/Оқылымдар» атты жұмысын жасады, онда қарапайым үйлердің суреттері сөздердің панельдерімен кезектесіп келді. Оның Futura Bold қаріп стилі, 1960 жылдардағы «Үлкен идея» немесе «Түсіндірістік революция» жарнама стилінен шабыттанған болуы мүмкін, ол Mademoiselle журналындағы тәжірибесі кезінде осы стильмен танысқан. Қатысушылар оның дизайнына наразылық білдіргеннен кейін, суретші өзінің қабырғалық ұсынысынан кепілдікті жоюға келісті, бірақ американдық тудың түстері мен форматында боялған бірқатар сұрақтарды сақтап қалды: «Кім сатып алынады және сатылады? Заңнан тыс кім? Кімнің таңдау құқығы бар? Кім бұйрықтарды орындайды? Кім ең ұзақ сәлемдеседі? Кім ең қатты дұға етеді? Кім бірінші болып өледі? Кім соңғы болып күледі?». 2005 жылы Венеция биенналесінде Крюгер Италия павильонының бүкіл фасадына цифрлық басып шығарылған винил қабырғалы сурет орнатты, осылайша оны үш бөлікке бөлді: сол жақта жасыл, оң жақта қызыл, ал ортасында ақ. Ағылшын және итальян тілдерінде «ақша» және «қуат» сөздері портиктің бағаналарына көтерілді; сол жақ қабырғада «Барлығы жоспарланғандай жүріп жатыр» деп жазылған, ал оң жағында «Құдай менің жағымда, Ол маған осылай деді» деп жазылған. 2012 жылы оның Belief+Doubt инсталляциясы, 6700 шаршы фут (620 м2) аумақты алып жатып, суретшінің танымал қызыл, қара және ақ түстеріндегі обойға басылған, Хиршхорн мұражайы мен мүсін бағында орнатылды. 2022 жылы, аборт құқығы үшін күрестегі өнердегі ең маңызды дауыс ретінде, Крюгер Роу Вейдке қарсы сот шешімін жоққа шығаратын Жоғарғы Соттың құпия құжаттарына жауап ретінде жаңа жұмыстар сериясын жасады. Крюгер: «Ру-ның жойылуы – әйелдердің репродуктивті денсаулығы мен тәуелсіздігін жоюға бағытталған оңшылдардың ашу-ызаға толы науқанының нәтижесі болды. Олар тынымсыз күш салып келеді, ал орталық және солшыл күштер көбінесе үндемей, бұл мәселені американдық саясаттың үшінші рейлі деп қарады, тіпті Роуға қолдау білдіретін сауалнамалардың нәтижелеріне қарамастан. Он жылдар бойы аборт туралы пікірлер науқандарда айтылмады немесе маргиналдандырылды».

Қоғамдық көлік

1994 жылы Крюгердің «Эмпатия әлемді өзгерте алады» (L'empathie peut changer le monde) атты туындысы Францияның Страсбург қаласындағы теміржол станциясының платформасына орнатылды. 1997 жылы Нью-Йоркте өткен көрмесі үшін Крюгер қалалық автобустарды Малкольм Х, Кортни Лав және Х. Л. Менкен сияқты тұлғалардың цитаталарымен жапты. Крюгердің Лос-Анджелестегі Заманауи өнер мұражайындағы тұңғыш ретроспективалық көрмесін насихаттау мақсатында ол ағылшын және испан тілдерінде жасалған 15 билборд және көптеген жарнамалық плакаттарды орнатты. 2017 жылы Крюгердің туындылары Нью-Йорктің Метрополитен көлік басқармасы шығарған 50,000 дана лимиттік MetroCard-тарда пайда болды.

Мода

1984 жылы Крюгер әйел бетінің үлкейтілген суреті және оның көздері мен аузының үстінен "Мен сенің бетіңе қарап, сонымен бірге тыныс ала алмаймын" деген жазуы бар футболка дизайнын жасады. Бұл футболка сәнді дизайнер Вилли Смитпен бірлесіп, оның WilliWear Productions бренді үшін шығарылды. 2017 жылы Крюгер Нью-Йоркте өткен Performa 17 биенналына қатысу үшін Volcom киім брендімен ынтымақтастық жасады. Ол қаланың Сохо ауданында футболкалар, шапаншалар, күлдірмелер және скейтбордтар сатылатын уақытша дүкен ашты.

Тұрақты қондырғылар

1998-2008 жылдар аралығында Крюгер Фишер бизнес колледжі, LACMA-дағы Broad Contemporary Art Museum және Сан-Диегодағы Калифорния университетінің Price Center-ы үшін тұрақты инсталляциялар жасады. 2008 жылдан 2011 жылға дейін Стокгольмдегі Moderna Museet мұражайының кіреберіс аймағында үш үлкен, қабырғаға орнатылған коллаждардан тұратын арнайы жұмысын көрсетті. 2012 жылы Крюгер Вашингтондағы Хиршхорн мұражайы мен мүсін бағының төменгі қабатында "Belief+Doubt" атты тұрақты инсталляциясын орнатты.

Басқа жұмыстар

1990 жылдардың ортасынан бері Крюгер кең ауқымды бейне және аудио инсталляциялар жасап келеді. Көрмеге тікелей үндеудің тартымдылығымен қамтып, оның жұмысы билік, бақылау, махаббат және жек көру туралы сұрақтарын жалғастырады: бұрынғы бейнелер енді қозғалып, сөйлейді және өз түсініктемелерін кеңітеді. 1997 жылы Крюгер Мэрилин Монроны иықтарына көтеріп тұрған Джон Ф. Кеннеди мен Роберт Ф. Кеннеди сияқты беделді тұлғалардың композиттік материалдан жасалған мүсіндерін жасады. 2020 жылы Лос-Анджелесте өткен Frieze Art Fair көрмесінде ол «Сен өзіңді кім деп ойлайсың?» және «Кім бірінші өледі? Кім соңғы күледі?» сияқты 20 сұрақтан тұратын серияны ұсынды. Бұл сұрақтар қаланың барлық аймаларындағы цифрлық жарнама тақталарында, көше туларында, ескерткіштерде және қоғамдық кеңістіктерде көрсетілді.

Оқыту

Крюгер Уитни мұражайында, Валенсиядағы Калифорния өнер институтында, Берклидегі Калифорния университеті мен Чикагода тәуелсіз зерттеу бағдарламасын оқытты. UCSD-де бес жыл оқытқаннан кейін, ол UCLA өнер және сәулет мектебінің құрамына қосылды, онда ол Жаңа жанрлар бойынша еңбегі сіңген профессор. 1995–96 жылдары ол Векснер өнер орталығында суретші резидентурасында болып, тұрмыстық зорлық-зомбылық мәселесіне арналған қоғамдық хабарламалар жасады. 2000 жылы ол Клермонттағы Скриппс колледжінде Виганд қорының суретшісі болды. Ол теледидар, кино және мәдениет туралы Artforum, Esquire, The New York Times және The Village Voice журналдарына жазды.

Басқа суретшілермен байланыстар

Крюгер Кал-Артс-ты бітірген және 1970-ші жылдары Нью-Йоркке көшіп келген суретшілер тобымен, соның ішінде Росс Блекнер мен Дэвид Саллмен, алғашқы әріптестер тобы ретінде санастырды. Ол Диана Арбусты "күнде алты рет еден жумаған алғашқы әйел үлгісі" деп санады. Ол сондай-ақ Джулиан Шнабель, Мэрилин Лернер, Шерри Левин, Синди Шерман, Джеймс Веллинг, Нэнси Дуайер, Луиза Лоулер, Сара Чарльзворт, Лори Симмонс, Кэрол Скиерс, Джудит Барри, Дженни Холзер, Ричард Принс, Бекки Джонстон және Линн Тиллменмен де байланысқан. Крюгер 1970-ші жылдары Мәдени өзгерістер үшін суретшілер кездесуі деп аталатын топқа қосылды, бірақ тәжірибе туралы: "Мен шынымен белсенді спикер емеспін; мен қорқып, сонымен қатар қызығушылық таныттым". 1999 жылы Лос-Анджелестегі Қазіргі заманғы өнер мұражайы Крюгердің 1978 жылдан бергі мансабының жан-жақты шолуын қамтамасыз ететін алғашқы ретроспективті көрмені өткізді. 2000 жылы көрме Нью-Йорктегі Уитни американдық өнер мұражайына көшті. Крюгер содан бері көптеген жеке көрмелерге қатысты, оның ішінде Лондондағы Қазіргі заманғы өнер институты (1983), Монреальдегі қазіргі заманғы өнер мұражайы (1985), Лондондағы Серпентин галереясы (1994), Сиенадағы Папсе Папсе орталығы (2002), Сан-Диегодағы Қазіргі заманғы өнер мұражайы (2005) және Стокгольмдегі Модерна Музее (2008). 2009 жылы Крюгер Метрополитен өнер мұражайында "The Pictures Generation, 1974–1984" көрмесіне қатысқан көркемөнерпаздардың қатарына кірді. Крюгер сондай-ақ Уитни биенналесіне (1983, 1985 және 1987) және Documenta 7 және 8 (1982 және 1987) қатысты. Ол 1982 жылы Венеция биенналесінде АҚШ-ты өкілдік етті және 2005 және 2022 жылдары қатысты. Ол өмір бойы жеткен жетістіктері үшін Leone d'Oro (Алтын арыстан) сыйлығын алды. 2007 жылы Крюгер Оңтүстік Кореяның Сеулдегі Инчхон әйел суретшілерінің биенналесіне қатысқан көптеген суретшілердің бірі болды. Бұл Оңтүстік Кореяның алғашқы әйелдер биенналесі болды. Сол жылы ол Лос-Анджелес округінің өнер мұражайындағы "Consider This" атты көрмені жобалады. 2009 жылдың қыркүйегінде Крюгердің "Туу мен өлу арасында" атты ірі инсталляциясы, Левер Хаус өнер коллекциясының тапсырысы бойынша, Нью-Йорк қаласының сәулеттік ескерткішінде ашылды. 2012 жылы Лос-Анджелестегі қазіргі заманғы өнер мұражайының (MOCA) кеңесінің мүшесі ретінде Крюгер мұражайдың ғылыми көрмесі "Жердің соңы: 1974 жылға дейінгі жер өнері" атты көрмені қаржыландыруға және винилге жаңа жұмыс жасауға ерікті болды, түсімдер көрменің 1 миллион долларлық бюджетіне толығымен бағытталды. 2014 жылы Оксфордтың заманауи өнерінде Крюгердің жаңа және соңғы жұмыстарының көрмесі өтті. 2016 жылы, көптеген жылдар бойы қайта жаңартылған Шығыс ғимарат мұнарасы галереясының қайта ашылуын мерекелеу аясында Ұлттық өнер галереясы Барбара Крюгердің 13 туындысын көрсететін көрме ұйымдастырды. 2021 жылдың 19 қыркүйегінен 2022 жылдың 24 қаңтарына дейін Барбара Крюгер: Ойлау, Яғни, Яғни Сен – Чикаго өнер институтында кең ауқымды, жан-жақты, иммерсивті көрме өтті, содан кейін 2022 жылдың 20 наурызынан 17 шілдесіне дейін Лос-Анджелес округінің өнер мұражайына (LACMA) көшті. Крюгердің сөздері мен суреттері галереяларда да, қоғамдық орындарда да көрсетілді, сондай-ақ кадрланған және кадрланбаған фотосуреттер, плакаттар, пошта карточкалары, футболкалар, электрондық тақталар, фасадты баннерлер және жарнама тақталары ретінде ұсынылды.

Жеке өмір

Крюгер Лос-Анджелес қаласының Бичвуд-Каньон ауданында тұрады.

Тану

Лос-Анджелестегі Қазіргі заманғы өнер мұражайы 2001 жылы Крюгерге өнердегі ерекше әйелдерге арналған MOCA сыйлығын табыс етті. 2005 жылы ол Венеция биенналесінде өткен «Өнер тәжірибесі» көрмесіне қатысып, өмір бойы жеткен жетістіктері үшін «Leone d'Oro» сыйлығымен марапатталды. 2012 жылы Хаммер мұражайындағы «Бақтағы» 10 жылдық мерейтойлық гала-кешінде Крюгерді тележүргізуші Рейчел Мэддоу құрметпен атады. 2012 жылы Крюгер Джон Балдессари мен Кэтрин Опиге қосылып, наразылық білдіру үшін Заманауи өнер мұражайының басқармасынан кетіп, бірақ 2014 жылы мұражайдың жаңа директоры Филипп Верньеге қолдау көрсету үшін қайта оралды. 2021 жылы Крюгер «Time» журналының «100 ең ықпалды адам» тізіміне енді.

Өнер нарығы

Крюгердің алғашқы дилері Гагосян галереясы болды, ол 1980 жылдардың басында Лос-Анджелесте екі көрме өткізді. Ол онда тоғыз жеке көрме өткізген. Галерея жабылып, 2019 жылы Дэвид Цвинер галереясына көшті. Крюгерді сонымен қатар Чикагодағы Рона Хоффман галереясы және 1985 жылдан бері Спрайт Магерс Берлин Лондон галереялары да өкілдік етеді. Крюгер бұл мәселеге қатысты Supreme және «Мафияға үйленген» (MTTM) әйелдер көше киімдері брендінің негізін қалаушы Лия МакСвини арасындағы соталды дауға дейін ешқандай пікір білдірмеген. MTTM Supreme логотипін пайдаланып «Supreme Bitch» логотипін жасады, ол футболкалар мен бас киімдерге басылды. Жауап ретінде Крюгер: «Бұл өте жаман әзілге айналған, мүлдем салқын емес, ақымақтардың күлкілі жиынтығы. Мен өз жұмысымды осындай қайғылы ақымақтықтар туралы жасаймын. Олардың бәрі мені авторлық құқықты бұзғаны үшін сотқа береді деп күтемін» деді. Ақырында тараптар келісімге келген соң сот процесі тоқтатылды, МакСвини «Supreme Bitch» фразасын «Барбара Крюгер сияқты емес» қолданғанша пайдалана бермеге болады.