Көзі көрмей саяхатшы Джеймс Холман: Әлемді аралаған ерлік жол
James Holman
Соқыр саяхатшы Джеймс Холман (1786-1857) – әлемді аралаған британдық оқушысы, жазушысы. Оның еңбегі, саяхаттары, географиялық жаңалықтары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық авантюрист және жазушы (1786–1857)
British adventurer and author (1786–1857)
Джеймс Холман ФРС (15 қазан 1786 – 29 шілде 1857), "Көзі көрмейтін саяхатшы" деп белгілі, британдық авантюрист, жазушы және әлеуметтік байқаушы, кең ауқымды саяхаттары туралы жазбаларымен танымал. Толық соқыр, дененің ауырсынуын сезініп, қимыл-қозғалысы шектеулі болса да, ол географиялық аумағы және "адам эхолокациясы" әдісі жағынан бұрын-соңды болмаған жеке сапарлар сериясын жасады. 1866 жылы журналист Уильям Джердан: "Марко Полодан Мунго Паркқа дейін, ең танымал саяхатшылардың үшеуі біріктірілсе де, соқыр отандасымыздың аралап көрген елдерінің ауқымы мен әртүрлілігіне жете алмайды" деп жазды. 1832 жылы Холман жер шарын айналып өтуге қол жеткізген алғашқы соқыр адам болды. Ол саяхаттауын жалғастырып, 1846 жылдың қазан айына дейін барлық мекенделген континенттерді аралап шықты.
James Holman FRS (15 October 1786 – 29 July 1857), known as the "Blind Traveller," was a British adventurer, author and social observer, best known for his writings on his extensive travels. Completely blind and experiencing pain and limited mobility, he undertook a series of solo journeys that were unprecedented both in their extent of geography and method of "human echolocation". In 1866, the journalist William Jerdan wrote that "From Marco Polo to Mungo Park, no three of the most famous travellers, grouped together, would exceed the extent and variety of countries traversed by our blind countryman." In 1832, Holman became the first blind person to circumnavigate the globe. He continued travelling, and by October 1846 had visited every inhabited continent.
Өмір және саяхат
Холман Эксетерде, дәріханашының ұлы болып дүниеге келген. Ол 1798 жылы Ұлыбритания Корольдік Теңіз күштеріне бірінші сыныпты ерікті ретінде қабылданды және 1807 жылғы сәуірде лейтенант қызметіне тағайындалды. 1810 жылы Америка жағалауындағы «Герриер» кемесінде болғанда, ол алдымен буындарына, содан кейін көзіне әсер ететін ауруға шалдықты. 25 жасында ол толығымен және қайтымсыз соқыр болды. Оның денсаулығының қызметтік міндеттерімен байланысты екені ескеріліп, 1812 жылы ол Виндзор Теңіз Шығаландарына тағайындалды, соның арқасында өмір бойы Виндзор сарайында күтім алды. Бұл лауазымға сәйкес, ол күніне екі рет шіркеу қызметіне қатысуға міндетті болды, бірақ мұндай тыныш өмір оның белсенді мінезі мен қызығушылықтарына сай келмей, оны физикалық жағдайдан шаршатып, денсаулығына байланысты бірнеше рет демалысқа өтініш берді. Алдымен ол Эдинбург университетінде медицина мен әдебиетті оқыды, содан кейін 1819 жылдан 1821 жылға дейін Франция, Италия, Швейцария, Рейнмен шектесетін Германияның аймақтары, Бельгия және Нидерланды елдерін аралап, Grand Tour сапары жасады. Отанына оралғаннан кейін «Франция арқылы саяхат туралы хабарлама» (Лондон, 1822) жариялады. Бұл соңғы еңбегі жарық көрмеді және, ықтимал, қазірге дейін сақталмаған.
Holman was born in Exeter, the son of an apothecary. He entered the British Royal Navy in 1798 as first class volunteer, and was appointed lieutenant in April 1807. In 1810, while on the Guerriere off the coast of the Americas, he was invalided by an illness that first affected his joints, then finally his vision. At the age of 25, he was rendered totally and permanently blind. In recognition of the fact that his condition was duty related, he was in 1812 appointed to the Naval Knights of Windsor, with a lifetime grant of care in Windsor Castle. This position demanded he attend church service twice daily as his only duty in return for room and board, but the quietness of such a life harmonized so poorly with his active habits and keen interests, physically making him ill, that he requested multiple leaves of absence on health grounds, first to study medicine and literature at the University of Edinburgh, then to go abroad on a Grand Tour from 1819 to 1821 when he journeyed through France, Italy, Switzerland, the parts of Germany bordering on the Rhine, Belgium and the Netherlands. On his return he published The Narrative of a Journey through France, etc. (London, 1822). This last work was never published, and likely has not survived.
Тану
Холман Корольдік қоғамның (Ұлыбритания) және Линнеан қоғамының (Ұлыбритания) мүшесі болып сайланды. Чарльз Дарвин "Бигль саяхаты" еңбегінде Холманның жазбаларын Үнді мұхиты флорасы туралы мәліметтер көзі ретінде сілтеме жасады. Фернандо По аралында, қазіргі Экваториалдық Гвинеяның құрамындағы, британ үкіметі оның құрметіне Холман өзенін атады, осылайша 1820 жылдары аймақтағы құл саудасына қарсы күрестегі еңбегін еске алды.
Holman was elected a Fellow of the Royal Society (UK), and of the Linnaean Society (UK). Charles Darwin, in The Voyage of the Beagle, cited Holman's writings as a source on the flora of the Indian Ocean. On Fernando Po Island, now part of Equatorial Guinea, the British Government named the Holman River in his honour, commemorating his contributions to fighting the slave trade in the region during the 1820s.
Холман сыйлығы
2017 жылдан бері Сан-Францискодағы соқырлар мен нашар көретіндерге арналған «Жарық үйі» Холманның құрметіне Холман сыйлығын жыл сайын табыстап келеді. Үш соқыр адамға олардың қаһармандық жобаларын қолдау үшін әрқайсысына 25 000 долларға дейін қаражат беріледі.
Since 2017 the San Francisco based LightHouse for the Blind and Visually Impaired has awarded an annual Holman Prize, named in Holman's honour. Three blind people are each given up to $25,000 to support them in an adventurous project.