Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд дәрігері және минералог (1828–1897)
Scottish physician and mineralogist (1828–1897)
Мэтью Форстер Хеддл ФРСЭ (1828 жылғы 28 сәуір – 1897 жылғы 19 қараша) – 19 ғасырдағы шотланд дәрігері және әуесқой минералог.
Matthew Forster Heddle FRSE (28 April 1828 – 19 November 1897) was a Scottish physician and amateur mineralogist active through the 19th century.
Өмір
Ол Оркнидегі Мельсеттерде Роберт Хеддлдің (1780–1842) және оның әйелі Генриетта Мудидің ұлы болып дүниеге келді. 1837–1843 жылдары Эдинбург академиясында алғашқы білімін алғаннан кейін Мерчистон қамалы мектебінде оқыды. 1845 жылы Эдинбург университетінің медицина факультетіне студент болып қабылданды, содан кейін Клаусталь және Фрайбургте химия және минералогияны оқыды. 1851 жылы Эдинбургте медицина докторы (MD) дәрежесін алып, шамамен бес жыл бойы сол жерде тәжірибе жинады. 1850-жылдары Патрик Дадженмен бірге Фарер аралдарында саяхат жасап, көптеген минералдарды жинады. Бұдан кейін Шетланд аралдары мен Оркни аралдарына ұқсас экспедициялар ұйымдастырылды. Олар 1876 жылы Ұлыбританияның Минералогиялық қоғамын құрды. Дәрігерлік практика оған қызығушылық тудырмады. Ол Сент-Эндрюс университетінің химия кафедрасын басқарған Артур Коннеллдің ассистенты болды және 1862 жылы оның орнына профессор болып тағайындалды. Ол 1880 жылы Оңтүстік Африкадағы алтын кендері туралы есеп беруге шақырылғанға дейін осы қызметте болды. Отанына оралғаннан кейін ол минералогияға ерекше ынтамен берілді және Шотландияның дерлік барлық аймақтарында жеке зерттеулер жүргізіп, ең құнды коллекциялардың бірін жасады. Оның үлгілері қазір Эдинбургтегі Шотландия Корольдік мұражайында сақталуда. 1874 жылы ол Бен Пичпен бірнеше ғылыми экспедицияларға қатысты, ал 1878 жылдан бастап Джон Хорн да оларға қосылды. 1876 жылы ол Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. Оның үміткерлері Джон Хаттон Бальфур, Питер Гатри Тейт, Александр Крум Браун және сэр Арчибальд Гейки болды. Ол 1875–1877 жылдар аралығындағы қоғамның Кит сыйлығын жеңіп алды. 1897 жылдың 19 қарашасында Сент-Эндрюсте қайтыс болды. Ол әйелімен бірге, оның қайнағасы – хирург А. МакКечнидің жерінде, Сент-Эндрюс соборының шіркеу ауласына жерленген. Қабір бастапқы шіркеудің оңтүстік қабырғасында, оңтүстік зиратқа кіретін есік пен оңтүстік-шығыс бұрышындағы Уайт Мелвилл ескерткішінің арасында орналасқан.
He was born at Melsetter in Orkney, the son of Robert Heddle (1780–1842) and his wife, Henrietta Moodie. After receiving his early education at Edinburgh Academy 1837 to 1843 he moved to Merchiston Castle School. In 1845, he entered as a medical student at the University of Edinburgh, and subsequently studied chemistry and mineralogy at Klausthal and Freiburg. In 1851 he took his degree of MD at Edinburgh, and for about five years practised there. In the 1850s, together with Patrick Dudgeon, he undertook a survey of the Faroe Islands also collecting many minerals. This was followed by similar survey expeditions to the Shetland Islands and Orkney. They co founded the Mineralogical Society of Great Britain in 1876. Medical work, however, possessed for him little attraction. He became an assistant to Arthur Connell, who held the chair of chemistry at St Andrews, and in 1862 succeeded him as professor. This post he held until in 1880 he was invited to report on some gold mines in South Africa. On his return he devoted himself with great assiduity to mineralogy, and formed one of the finest collections by means of personal exploration in almost every part of Scotland. His specimens are now in the Royal Scottish Museum at Edinburgh. In 1874 he joined Ben Peach on various scientific explorations and from 1878 was also joined by John Horne. In 1876, he was elected a fellow of the Royal Society of Edinburgh. His proposers were John Hutton Balfour, Peter Guthrie Tait, Alexander Crum Brown, and Sir Archibald Geikie. He won the society's Keith Prize for the period 1875–1877. He died in St Andrews on 19 November 1897. He is buried in the ground of A. MacKechnie, surgeon, his father in law, with his wife in the churchyard of St Andrews Cathedral. The grave lies on the south wall of the original churchyard, midway between the door to the south cemetery and the Whyte Melville monument in the south east corner.
Отбасы
Ол Чарльз Хеддлдің туысы еді. 1858 жылы Мэри Джейн Синклер МакКечниге (1831–1891) үйленді. Сент-Эндрюс қаласындағы ескерткіш тақта 1871 жылдан бастап олар тұрған үйді көрсетеді, қазір ол Сент-Леонардс мектебінің аумағында орналасқан.
He was a cousin of Charles Heddle. He married Mary Jane Sinclair MacKechnie (1831–1891) in 1858. A plaque in St Andrews marks the house where they lived from 1871, now in the grounds of St Leonards School.