Кіріспе

Эрамоса өзені – Онтарионың оңтүстік-батысындағы Веллингтон округінде орналасқан өзен. Ол Онтарионың Эрин қаласының жанында басталып, Гюльф қаласы арқылы оңтүстік-батысқа қарай ағып, онда Спид өзенімен қосылады, ал ол Кембридж қаласында Гранд өзеніне құяды. Өзеннің аты Миссиссауга тайпасының «um ne mo sah» деген сөзінен шыққан деп саналады, бұл «қара итті» немесе «өлген итті» білдіреді.

Тарих

Джон Харрис 1821 жылы Роквуд аймағына қоныстанды және Эрамоса өзеніндегі алғашқы диірменді салды. 1873 жылға қарай өзен жергілікті өмірдің бел ортасына айналды, «Жәннат» деп аталған бір жері домалақтар, пикник аймақтары және оқ ату полигоны сияқты мүмкіндіктерге ие болды. «Тастар» деп белгілі бір жерде қайықпен жүрушілер қазбаларды іздеп, жидектер жинап, үйректер аулап шығарды. 1886 жылы Гвельф қайық клубының бөлімшесі Эрамоса өзенінің жағасында Виктория паркін ашты, ол көп ұзамай қайықпен жүрушілер мен кемпинг жасаушылар үшін танымал жазғы демалыс орнына айналды. Осы кезде Эрамоса өзенінің жағасында жергілікті маңызға ие болып саналатын қайық үйі салынды, ол жергілікті тұрғындарға өзенге қайықпен шығуға мүмкіндік берді. 1910 жылдары Эрамоса өзені Халықаралық кеңсе тауарлары компаниясы және Онтариодағы басқа баспаханалар шығарған пошта карточкаларында бейнеленді. Онтарио ауыл шаруашылығы колледжінің профессоры Чарльз Амброз Завиц Парадайс аймағын шағын масштабты шаруашылыққа өте қолайлы деп тапты, себебі ол арбалар немесе басқа да техникалар қажетті кез келген егіншілік үшін тым батпақты су тасқынына ұшырайтын жерде орналасқан. Онтарио реформаториясының алғашқы құрылыстары 1909 жылы Эрамоса өзенінің жағасында салынды және 1910 жылдың сәуір айында қарулы күзетшілерсіз немесе кісендерсіз жұмыс істеуге сенгендіктен «сенімділер» деп аталған алғашқы он төрт тұтқынын қабылдады. Танымал «Тастар» орны әк және ұсақталған тас сияқты материалдарды өндіріп, реформатория құрылысында пайдалануға болатын карьерге айналдырылды. Түрме мен «Тастар» Эрамоса өзенінен өтетін және сенімділер салған көпір арқылы жалғастырылған шағын теміржолмен байланысты болды. Онтарио реформаториясының негізгі тасы 1911 жылдың 25 қыркүйегінде премьер-министр Джеймс Уитни салған, ол түрмеге келгенге бір жыл бұрын тұтқындар салған бетон көпірден салтанатты түрде өтті. Онтарио реформаториясының тұтқындары Эрамоса өзенінің жағалауында көгалдандыру және тоғандар жасауға да жауапты болды. Түрме тарихында екі рет тұтқындар Онтарио реформаториясынан қайықпен қашып, Эрамоса өзенімен Гвельфке дейін жүзіп, қайықты тастап, жоғалып кетті. Онтарио реформаториясы 2001 жылы жабылды, бірақ жер 2019 жылға дейін Онтарио үкіметінің меншігінде болды. 1867 жылы Эрамоса өзенінің жағасында салынған Руквуд Харрис жүнді диірмені 1925 жылы тастап кететін болды. Аймақтағы алғашқы тоқыма фабрикасы, оның ішіндегі жабдықтар Эрамоса өзенінің ағып жатқан суымен жұмыс істеген кезде қуат алды. Атақты «Жетілік» суретшілер тобының мүшесі А. Дж. Кассон бір кезде диірмен мен Эрамоса өзенін суретке түсіру үшін бұл жерге келді. Ғимарат 2007 жылы жабылып, жергілікті маңызға ие болды, себебі 1967 жылы өртенгеннен кейін құрылыс қауіпсіз емес деп танылды. Роквуд қорғау аймағы құрылысты қалпына келтірді (850 000 доллар) және ол 2011 жылдың тамызында қайта ашылды. 24 жастағы Гвельф тұрғыны Коди Томпсон 2016 жылдың 1 сәуірінде қайық үйінің аймағынан әкесіне телефон соққаннан кейін жоғалып кетті және 11 сәуірде жоғалып кеткені туралы хабарлама тіркелді. Полиция Эрамоса өзеніндегі іздеу барысында Томпсонның туу куәлігінің фрагментін тапты. Өзенде полиция мен еріктілердің бірлескен іздеу жұмыстары жүргізілді, ал Томпсонның денесі 21 мамырда табылды. Томпсонның жоғалуы мен трагикалық өліміне қатысты полицияның тоғыз айлық тергеуі оқиғаның қылмыстық сипатта еместігін анықтады. 2016 жылы жүк тасымалдаушы компания Polymer Distribution Inc. (PDI) иелігіндегі тарату орталығы Elizabeth Street Facility-дегі вагондардан мыңдаған микропластик бұршақтар дауыл суару жүйесіне төгіліп, Эрамоса өзенін ластады. Өзендегі пластик заттарды тексеру барысында 2019 жылдың жазында бұршақтардың Эраморода бар екені анықталды, бірақ ЭМ өкілдері PDI әлі де өзенді тазалауға бейілді екенін мәлімдеді. Гвельф қаласының жаңа кәріз желісін орнатуға жасаған тырысы 2019 жылдың 17 ақпанында Эрамоса өзеніне кәріз суларының ағып кетуіне әкелді, нәтижесінде үш сағат ішінде өзенге 4,4 миллион литр қалдық төгілді, содан кейін үш күннен кейін 25 000 литрлік кішірек төгілу орын алды. Сондай-ақ 2019 жылдың басында, Eramosa өзенін қорғау дәлізі сирек кездесетін қайырымдылық зерттеу қорығы арқылы құрылды, ол Роквудтағы өзен жағалауындағы жерді сатып алғаннан кейін құрылды.

Көпірлер

Эрамоса өзенінен өту үшін бірнеше көпірлер салынған. Гюльфтың Junction Railway компаниясы 1888 жылы Гюльфтың Royal City Jaycees Park (сол кезде "Paradise" деп аталған) және Виктория паркі арасындағы жерде өзен үстінен көпір салды. Маккуиллан көпірі – бетон аркалы торлы конструкциялы көпір (сондай-ақ "боустринг көпірі" деп те аталады), ол 1916 жылы бұрынғы ағаш көпірдің орнына салынды. Эрамоса өзенінің осы бөлігінен аз ғана қайықтар өткендіктен, Веллингтон округінің инженері А. В. Коннор және итальяндық-канадтық шебер Чарльз Маттайни көпірді су бетінен төмен салды. Көпір 1827 жылы Гюльфке қоныстанған Маккуиллан отбасының құрметіне аталған және қазірде Stone Road көпірі деп те аталады. 2004 жылы ол Онтарио мұрасының көпірі мәртебесін алды. Көпір Гюльф пен Пуслинш арасындағы округ шекарасында орналасқан. Эрамоса өзені көпірі – темір бетонды қабырғалы көпір, ол 1953 жылы (Оспринг көпірі ретінде) өзенді сумен қамтамасыз ететін бұлақтарға жақын, Онтарионың Эрин қаласындағы 124-Веллингтон тас жолында саяхатты жеңілдету үшін салынды. Салынған кезде Оспринг көпірі Веллингтон округінде салынған төртінші темір бетонды қабырғалы көпір болды. Кейін ол Ерамоса өзені көпірі деп аталды. 2018 жылғы сараптама көрсеткендей, көпірдің күйі нашарлаған. Латчик жабық көпірі 1992 жылдың 1 маусымында Timber Framers Guild гильдиясының 400 мүшесімен салынды. Бұл Онтариодағы екі торлы көпірдің бірі және 19 ғасырда жасалған жоба негізінде салынды. Көпірдің ұзындығы белгілі бір шамада.

Гидрология

Ерамоса өзені жер асты суларымен толығады және мұздық әрекетінен пайда болған тау жыныстарының арасымен ағады. Мұздық жер бедері Роквуд табиғат қорғау аймағында орналасқан, онда тік жарлар терең және кең. Өзенде микропластиктер әлі де табылып тұрса да, соңғы жылдары Ерамосада олардың табылу жиілігі азайды. Өзенде әртүрлі қаз түрлері мекендейді, оның ішінде сақиналы қаздар мен үйректер, сондай-ақ Канада қаздары да бар. Өзенде тіршілік ететін балықтарға ірі ауызды басс, кіші ауызды басс, солтүстік шортан, көкбалық, бұлақтық форель, қоңыр форель, қоңыр басс және күнбалық кіреді. Ол жыл бойы ашық, ал қыста қарға басуға болады. Йорк жолы мен Лоренс авенюі арасындағы жолдың бір бөлігі мүгедектерге қолжетімді. Бұл жол Ерамоса өзенінің маңында қиылысатын жолдар желісінің бір бөлігі. Қадағаланбас жағажайда жүзуге мүмкіндік бар. Парк Ерамоса өзені бойындағы мұздық жер бедерінің ең көп шоғырланған жері болып табылады және оның көптеген әктас үңгірлерінде үңгірлерді зерттеуге мүмкіндік береді. Үңгірлер қазанның ортасынан сәуірдің басына дейін, жартастар қыстап жатқан кезде жұртшылыққа жабық. Парк қыс бойы ашық (Рождество мерекесінен басқа), бірақ саябақта жаяу серуендеуден басқа қысқы іс-шаралар ұсынылмайды. Ерамоса өзенінде қайықпен жүзу 19 ғасырдан бері танымал. Ерамосада каноэмен жүзуге болады, бірақ құлаған ағаштар мен ашық тастар өзен бойында кедергілер тудырады. Каноэ саяхаты Эринге жақын өзеннің бастауынан немесе Гвельф/Ерамосадан төмен ағыс бойынан басталып, Гвельф бөгетіне дейін жалғасуы мүмкін, сонда су жағалауындағы үйлер мен көптеген жергілікті маңызды орындардан (Онтарио түзеу колониясы және Cargill ет өңдеу зауыты сияқты) өтеді. Гвельф бөгеті ашылғанда, өзендегі су деңгейі төмендеп, каноэшілер жиі қайықтан түсіп, каноэлерін өзеннің ең шалқақ бөліктері арқылы сүйреуге мәжбүр болады. Тіпті Ерамосаның қалалық бөліктерінде де балық аулаушылар өзеннен балық аулап, пісіре алады.