Кіріспе

Луис Роберт Вольхайм (28 наурыз 1880 жыл - 18 ақпан 1931 жыл) – американдық сипатты актер, сахнада да, кинода да ойнаған. Оның қатал сырт келбеті оны көбінесе қарақшылар, жаулар және кейде жүрегі алтыннан жасалған солдат рөлдеріне бекітті, бірақ оның таланты сахнада өркендеуіне мүмкіндік берді. Оның мансабының көп бөлігі киноиндустриясының үнсіз кезеңіне сәйкес келді, себебі ол 1931 жылы 50 жасында қайтыс болды.

Ерте өмір

1880 жылы Нью-Йорк қаласында дүниеге келген ол Корнелл университетінде оқып, инженерлік мамандығын бітірген. Бітіргеннен кейін математика пәнінен сабақ берді, оның ішінде алты жыл Корнелл университетінде оқытушы болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ кен инженері ретінде де жұмыс істеген. Вольгеймнің сөзіне қарағанда, Корнеллде оқып жүргенде футбол ойыны барысында мұрнына жарақат алған, дәрігерлерге көрсеткен соң, сол күні физикалық төбелесқа түсіп, жеңіске жеткен, бірақ мұрны одан да көп зақымданған, тіпті ол оның айқалды белгісіне айналған. Америка Құрама Штаттары Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан кезде Вольгейм АҚШ армиясына қосылып, Луисвиллдегі Закари Тейлор лагерінде офицерлік дайындықтан өтті, содан кейін соғыс аяқталды. Әскери қызметте қалуға ниеті болмағандықтан, ол босату туралы өтініш беріп, мақұлдатылған. Арт Лейбсонның "Сэм Дребен: The Fighting Jew" (Westernlore Press, Tucson, Arizona 1996) кітабында айтылғандай, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Вольгейм Мексиканың Чиуауа штатында революционерлерге плащтар мен резеңке етік сатумен айналысып жүргенде, американдық жалдамалы әскер Сэм Дребенмен танысқан. 1933 жылы "Liberty Magazine" журналында жарияланған Tex O'Reilly-дің мақаласына сәйкес, Вольгейм мен Дребен Мексика кантиналарында ішіп-жеп, төбелес жасауларымен әйгілі болған. Бірде Вольгейм мексикалық офицерді ұрып, түрмеге қамалған. Дребен дереу түрмеге барып, Вольгеймді босатып алған. 1925 жылы Дребен Батыс жағалауда қайтыс болғанда, Вольгейм сол жерде тұрып, оның табынын көтеріп жүргендердің бірі болған.

Мансап

1914 жылы Лайонел Бэрримор мен Джон Бэрримордың кеңесімен Вулхайм киноға түсті. Екеуі де оны 1919 жылы Бэрриморлар бірге ойнаған «Шырақ» пьесасына шақырды. Ол Лионель Бэрримормен кем дегенде бес фильмде, оның ішінде бір сериалда, ал Джон Бэрримормен төрт фильмде ойнады: «Құрмет сынағы» (1919), «Доктор Джекилл және мистер Хайд» (1920), «Шерлок Холмс» (1922) және «Темпест» (1928). Вулхайм қарындасы Этель Бэрримормен екі үнсіз фильмде түсті. Вулхаймнің қатыгез келбеті оны бірден бандиттер, палачтар (Д.У. Гриффиттің «Дауылдағы жетімдер» фильміндегідей) немесе тұтқындар рөліне бекітті. 1920 жылдардың соңында ол кейде осы стереотиптерден шығып, «Темпест» фильмінде әзілді орыс офицерін, ал Говард Хьюздің «Екі араб рыцары» фильмінде сержантты ойнады. Ол Хьюздің керемет түсірілген «Ракета» фильмінде Чейнееск гангстерін сомдады, бұл фильм 70 жылдан астам уақыт бойы жоғалып, жақында ғана қайта табылды. Барриморлардың «Шырақ» пьесасында ойнағаннан бастап, Вулхайм 1919 жылдан 1925 жылға дейін Бродвейде он пьесада ойнады. Ол Юджин О’Ниллдің «Жүні бар маймыл» (1922) пьесасының алғашқы сахналық қойылымында Янк рөлінде үлкен танымаллыққа ие болды. Оның соңғы пьесасы 1925 жылы «Даңққа қандай баға?» фильміндегі капитан Флагтың басты рөлі болды. Бір жылдан кейін пьеса Виктор МакЛагленнің Флаг рөлінде ойнаған фильмге айналды. 1922 жылы француз тілін жетік білген Вулхайм Анри Бернштейннің «Қарлығаш» пьесасын ағылшын тіліне аударды, оның досы Лайонел Бэрримор Бродвейде сәтті ойнады. Вулхайм негізінен үнсіз фильмдерде ойнады, себебі ол үнсіз кино дәуірінің соңында қайтыс болды, бірақ ол «Батыс майданындағы тыныштық» және «Қауіпті шамдар» (екеуі де 1930 жылғы) сияқты бірнеше дыбысты фильмдерде де ойнады. Вулхайм актерлік мансабынан өзге, Этель Бэрримордың қатысуымен «Ең үлкен күш» фильмі үшін сценарий жазды. Мансабының соңында оның соңғы түсірілімі «Күнә кемесі» фильмінде болды, бұл оның жалғыз режиссерлік жұмысы еді. Фильм Вулхайм қайтыс болғаннан кейін 1931 жылдың сәуір айында шықты, бірақ оны аяқтағаннан кейін Вулхайм режиссерлік жұмыстың өзіне жатпайтынын және енді тек актерлікпен айналысатынын мәлімдеді. «Батыс майданындағы тыныштық» фильмінің DVD нұсқасына енгізілген өмірбаянға сәйкес, Вулхайм мансабының бір кезеңінде қатал емес, романтикалық рөлдерді ойнағысы келді. Осы мақсатта ол сынған мұрнына пластикалық операция жасатуға тырысты. Алайда, United Artists компаниясының басшылары оған қарсы бұйрық шығарды. Экраннан тыс Вулхайм шынайы мейірімді адам ретінде танымал болды, сондықтан ол қайтыс болғаннан кейін, әдеттегідей жерлеу рәсіміне гүлдер жіберудің орнына, достары мен әріптестері ақша жинап, осы ақшаны Вулхаймнің атынан аштықтан зардап шегушілерге көмектесу қорына берді. Photoplay Magazine журналының редакторы және президенті Джеймс Р. Квирк Вулхайм туралы былай деді: «Бұл өткен актерді даңқтауға жасалған әрекет емес. Бұл – шындық, оның әрбір сөзі. Луи Вулхайм мен таныған ең ақылды және жомарт адамдардың бірі еді». Ол 1925 жылы журналға қосылған.