Кіріспе

Венгриялық-американдық актер және кинорежиссер (1912–1989)

Корнел Уайльд (нағыз аты – Корнел Лайош Вайц; 13 қазан 1912 – 16 қазан 1989) – венгриялық-американдық актер және киноөндіруші. Уайльдтың актерлік жолы 1935 жылы Бродвейдегі дебютымен басталды. 1936 жылы ол фильмдерде эпизодтық, авторлығы көрсетілмеген рөлдерде ойнай бастады. 1940 жылдары ол 20th Century Fox компаниясымен келісімшарт жасады, ал 1940 жылдардың ортасында ол жетекші актерлердің біріне айналды. 1945 жылғы «Есте сақтауға лайық ән» фильміндегі рөлі үшін ол «Оскар» сыйлығының «Ең үздік актер» номинациясына ие болды. 1950 жылдары ол сценарий жазуға, фильмдер өндіруге және режиссураға көшті, сонымен қатар актерлік қызметін жалғастырды. Ол мансабында ән жазумен де айналысты.

Ерте өмір

Уайльд 1912 жылы Венгрия Корольдігінің Привигье қаласында (қазіргі Привидза, Словакия) дүниеге келді, бірақ оның туған жылы мен орны көбінесе, қате түрде 1915 жылғы Нью-Йорк қаласы деп көрсетіледі. Оның венгр еврей ата-анасы Войтех Бела Вайсс (Луи Бела Уайльд деп америкалықтаған) және Рене Мэри Вид (Рейна Мириам) болды. Ол әкесінің әкесінің құрметіне аталған, ал Голланд пароходымен бірінші класспен АҚШ-қа келген кезде актерлік мансабына дайындалу үшін ол және оның жаңа әйелі Маржори Хайнзен (кейін Патрисия Найт атымен танылған) жастарын үш және бес жылға кемітті. Осының салдарынан көптеген жария очерктер мен кейінгі дереккөздер Уайльдтің 1915 жылы туғанын дұрыс емес көрсетіп келеді.

Театр

Теодора Ирвиннің театр студиясында оқығаннан кейін Уайльд Нью-Йорктегі түрлі театрларда ойнай бастады. Ол 1935 жылы "Мулберри көшесіндегі ай" спектаклімен Бродвейде дебют жасады. Сонымен қатар, "Love Is Not So Simple", "Daughters of Etreus" және "Having Wonderful Time" атты туындыларда да ойнады. 1936 жылы "Fencing" атты фехтование оқулығына иллюстрациялар жасады, ал 1937 жылы Кларк Уэльс псевдонимімен "Touché" атты фехтование пьесасын жазды. Ол Таллула Банкхедпен "Антоний мен Клеопатра" қойылымында гастрольде болды; тур кезінде өнердес Патриция Найтқа үйленді. Келесі бірнеше жыл бойы актерлік жұмыстар сирек болды. Уайльд табысын көрмелі фехтование кездесулері арқылы толықтырды, ал оның әйелі модель болып жұмыс істеді. Уайльд пьесалар жазды, олардың кейбіреулерін Нью-Йорк драма гильдиясы қойды. 1940 жылы Лоренс Оливье Бродвейдегі "Ромео мен Джульетта" қойылымына оны фехтование оқытушысы ретінде шақырды және қойылымда Тибальт рөлін берді. Көрсетілімнің ұзақтығы аз болғанымен, осы рөлдегі өнері оған Warner Bros. компаниясымен Голливудта түсуге келісімшарт жасауға мүмкіндік берді.

20th Century Fox телеарнасы

Уайльд содан кейін 20th Century Fox компаниясымен келісімшарт жасады, олар оған B санаттағы «Тамаша қаңқа» (1941) фильмінде жақсы рөл берді. Одан кейін «Манила шақырады» (1942) атты соғыс фильмі түсірілді. Ол «Өмір сегіз жарымда басталады» (1942) фильмінде Монти Вуллиге көмектесіп, романтикалық басты рөлді ойнады, ал «Қысқы уақыт» (1943) фильмінде Соня Хениге қолдау көрсетті.

Есте қаларлық ән және атақ

1945 жылы «Колумбия Пикчерс» «Есте сақтау үшін ән» фильмінде Фредерик Шопен рөлін ойнауға актер іздеуді бастады. Олар Уайльдты сынақтан өткізіп, «Фокс» студиясымен келіссөздер жүргізгеннен кейін оны рөлге бекітті. «Фокс» оны «Колумбияға» бірнеше жылға, сондай-ақ жылына бір фильмге беруге келісті. Келісімнің бір бөлігі – «Фокс» студиясының «Уилсон» (1944) фильміне Александр Ноксты «Колумбиядан» қарызға алуы. «Есте сақтау үшін ән» фильмі үлкен сәттілікке ие болып, Уайльдты жұлдызға айналдырды және оған «Оскар» сыйлығының «Ең үздік актер» номинациясын әкелді. «Колумбия» оны дереу екі тағы бір фильмде түсірді, екеуі де шабуылдаушы фильмдер: Эвелин Кейспен бірге «Мың бір түн» фильмінде Аладдин рөлінде және «Шервуд орманындағы қарақшы» фильмінде Робин Гудтың ұлы рөлінде (1945 жылы түсірілген, 1946 жылы көрсетілген). «Фокс» студиясына оралғаннан кейін ол «Оны тастап кет» (1945) фильмінде Ген Тиерни және Жанн Крэйнмен бірге басты рөлді ойнады, бұл фильм кассада үлкен табыс әкелді. «Бандит» фильмі де көрсетілген кезде үлкен сәттілікке ие болды. 1946 жылы Уайльд АҚШ-тағы ең танымал 18-ші жұлдыз деп танылды, ал 1947 жылы 25-ші орынды иеленді. «Фокс» студиясы оны «Enchanted Voyage» фильміне шақырды. Алайда, фильм түсірілмеді, оның орнына ол Крэйнмен бірге «Фокс» студиясының «Centennial Summer» (1946) мюзиклінде түсті.

Күші жойылды

1946 жылдың қаңтарында Уайльд "Фокс" студиясынан "Марджи" (1946) фильміндегі басты ер рөлінен бас тартқаны үшін жұмыстан шеттетілді. Бірақ бұл шешім тез күштен шығарылды, соның арқасында Уайльд студияның жоғары бюджеттік "Forever Amber" (1947) фильміндегі басты рөлді сомдай алды. Түсірілім басталды, алайда студия әйел басты рөлдегі Пегги Камминсті басқа актрисаға алмастыруды шешкен соң тоқтатылды. 1946 жылдың қазан айында Уайльд, егер оның жалақысын арттырмаса, жұмысқа қайта оралмайтынын мәлімдеді; оның апталық жалақысы 3000 доллар болатын, ал келісімшарты бойынша тағы алты жыл қызмет етуге міндетті – ол жылына екі фильмге 150 000 доллардан төленуін қалады. Тараптар келісімге келді және түсірілім жалғасты. Уайльд Морин О’Харамен бірге "The Homestretch" (1947) фильмінде де ойнады. Ол "Колумбия" студиясында Джинджер Роджерспен "Бұл сен болуың керек" (1947) комедиялық фильміне түсті. "Фокс" студиясында ол "Эрминедегі әйел" (1948) рөлінен бас тартты. Тағы да жұмыстан шеттетілгісі келмегендіктен, ол сол режиссердің "Жеріктің қабырғалары" (1948) фильмін түсіруге келісті, бірақ бұл фильм "Аспанға тастаңыз" фильмінен кем танымал болды. "Фокс" студиясы үшін түсірілген "Road House" (1948) жоғары бағаланған нуар жанрындағы фильм және сәтті фильмдердің қатарына жатты. Кейін ол "Фокс" студиясынан кетіп, бұл қателік болғанын мойындады.

Еркін жұмыс

Колумбияда Уайльд өзінің сол кездегі әйелі Патриция Найтпен «Шокқа төзімді» (1949) фильмінде ойнады. Олар Кейп Плейхауста «Батыс желі» атты пьесада бірге қатысты. Уайльд Швейцарияда тәуелсіз фильм – «Швейцариялық тур», яғни «Төрт күндік демалыс» (1949) түсірді. Ол «Фоксқа» «Екі тудың батысы» (1950) үшін қайта оралды, содан кейін «RKO»-ға «Қылыш ұшында» (1949 жылы түсірілген, бірақ 1952 жылға дейін шығарылмаған) үшін кетті, онда Морин О’Харамен бірге ойнады. Басты рөлде ойнаған ол Сесил Б. де Милльдің «Жер бетіндегі ең ұлы шоу» (1952) фильмінде трапеция шеберінің рөлін ойнады, бұл үлкен актерлік құрамның сәтті фильмі болды. «Колумбияда» ол продюсер Сэм Катцманның «Калифорнияны бағындыру» (1952) атты вестерніне түсті. Ол «Warner Bros.» компаниясына «Құпия операция» (1952) үшін, содан кейін «Фоксқа» «Алтын кондордың қазынасы» (1952) үшін оралды. Ол оқиғаларға толы фильмдерге көбірек назар аударды: «Саадия» (1953) «MGM» үшін, «Үнді жұлдызы» (1954) «United Artists» үшін. Ол «Фокс» үшін «Әйелдер әлемі» (1954) атты жұлдызды драмада ойнады, содан кейін «RKO» үшін «Шырын» (1954) фильмінде әрекет пен оқиғаға қайта оралды.

Продюсер және режиссер

1950 жылдары Уайльд пен оның екінші әйелі Жан Уоллес Теодора Ирвиннің құрметіне "Теодора" деп аталған жеке киностудиясын құрды. Олардың тұңғыш фильмі – 1955 жылғы "The Big Combo" (қара фильм), ол "Security Pictures" компаниясымен бірлесіп түсіріліп, "Allied Artists" арқылы көрсетілді. Уайльд пен Уоллес басты рөлдерді ойнады. Сол жылы ол "General Electric Theatre" телеспектаклінің бір бөлімін де режиссерлікке алып, "I Love Lucy" телесериалының бір эпизодында өзінің рөлінде ойнады, сондай-ақ "The Scarlet Coat" (1956) фильмінде түсті.

Дауылдан қорқу

Уайлд Уоллеспен бірге Теодораның тағы бір фильміне түсіріліп, Хортон Футтың сценарийі бойынша "Шапқын қорқынышы" (1956) фильмінде басты рөлді сомдады. Бұл жолы Уайльд "ақшаны үнемдеу үшін" режиссерлік жасады. Теодора Уайльдтың Лорд Байрон рөлін ойнайтынын хабарлады, бірақ фильм ешқашан түсірілмеді. Тағы да бірнеше жобалар жарияланды, олардың ішінде "Curly" және "Curtin екінші актісі" болды. Уайльд де Миллдің "Он өсиет" (1956) фильмінде Джошуа рөліне қабылданған болатын, бірақ түсірілімнің соңғы нұсқасында ол болмады – ол рөлдің тым кішкентай екенін және төлемақының аздығын айтып, бас тартты (оны Джон Дерек ойнады). Кейін Уайльд бұл қателігінің өте үлкен екенін мойындады, себебі үлкен блокбастерде тіпті кішкентай рөл ойнаса, оның мансабына серпін берер еді. Актер ретінде ғана ол режиссер Николас Рейдің "Жылы қан" (1956) фильмінде Джейн Расселмен бірге және Кенияда түсірілген "Момбасадан тыс" (1956) фильмдерінде ойнады. Екі фильм те Columbia компаниясымен шығарылды. 1957 жылы ол "Атамыз жақсы біледі" телесериалының бір эпизодында өзінің рөлінде пайда болды. Сондай-ақ 1957 жылы ол 13 ғасыр парсы ақыны Омар Хаям рөлін "Омар Хаям" фильмінде ойнады.

Ібілістің шаштырмасы мен Маракайбо

Ол Теодора үшін Paramount Pictures арқылы көрсетілген екі фильмді өндірді, режиссерлік жасады және басты рөлде ойнады: "Шайтанның шаштырмасы" (1957), автокөлік жарыстары туралы драма, және "Маракайбо" (1958). Уайльд оларды "қанағаттанарлық A B, яғни B бюджетімен, бірақ A деңгейіне талпынған фильм" деп атады. Ол режиссер Дон Сигелдің "Мәңгіліктің шегінде" (1959) фильмінде басты рөлді ойнады.

Ланселот пен Гвиневра

Уайльд Италияға «Константин мен Крест» (1962) фильмінде түсу үшін барды. Ұлыбританияда ол «Ланселот пен Гвиневра» (1963) фильмінің сценарийін жазды, өндірді, режиссерлік етті және бас рөлде ойнады.

Жылаңаш олжа

Уайльд 1965 жылғы "Жылаңаш олжа" фильмін өндірді, режиссерлік жасады және бас рөлде ойнады. Фильмде ол жалаңаш күйінде қуылатын адамның рөлін сомдады, оны Африка тайпасының аңшылары қуады. Бұл тайпаның саяхатшылар тобының басқа мүшелерінің мінез-құлқы оларды қынжырға келтірген еді. Алғашқы сценарий негізінен Вайоминг штатында қара аяқты үндістерден қашқан Джон Колтер есімді аңшы туралы нақты тарихи оқиғаға негізделген. Родезияның төмен түсіру шығындары, салық жеңілдіктері және материалдық-логистикалық көмегі Уайльд пен басқа өндірушілерді фильмді Родезияда (қазіргі Зимбабве) түсіруге ықпал етті. Бұл фильм режиссерлік жұмысының ең жоғары бағаланған туындысы болып саналады.

Жағажай қызыл

Уайльд осыдан кейін Филиппинде түсірілген «Beach Red» (1967) атты соғыс фильмін жасады. Ол Буганда Корольдігіндегі Ақ Әкелер миссионерлері туралы Африкада түсірілуі жоспарланған «Намугонго» фильмін жариялады, бірақ ол ешқашан іске аспады. Ол Карл Райнер режиссерлік еткен «Комик» (1969) фильмінде эпизодтық рөлде ойнады.

Шөптің сабағы жоқ

Ол «No Blade of Grass» (1970) ғылыми-фантастикалық фильмін жазып, өндіріп, режиссерлік етті.

Акуланың қазынасы

Көп ұзамай ол қайтадан киноға оралып, "Акулалар қызуы" деп аталатын, 1970-ші жылдардың ортасында Питер Бенчлидің "Жауырық" фильмінің сәттілігінен кейін пайда болған қызығушылықты пайдалану мақсатында түсірілген "Акулалар қазынасы" (1975) фильмінің сценарийін өзі жазып, режиссерлік етіп, бас рөлде ойнады. Ол "Скандинав" (1978) және "Бесінші мушкетер" (1979) фильмдерінде де түсті.

Теледидар

Уайлд 1955 жылы "Мен Люсиді сүйемін" эпизодындағы "Жоғардағы жұлдыз" атты эпизодта өзін-өзі сомдады. Ол сондай-ақ 1957 жылы "Атамыз жақсы біледі" телесериалының "Есте қалар кеш" эпизодында да пайда болды. 1971 жылы "Түнгі галерея" эпизодындағы "Артқы жағынан жеткізілімдер" атты эпизодта ол адалсыз хирург рөлінде ойнады, ал 1972 жылы "Гаргойлз" телефильмінде антрополог бейнесін сомдады.

Жеке өмір

1937 жылы ол актриса Патриция Найтқа үйленді. Ол оның "Шокбеті жоқ" (1949) фильміндегі серігі болды. 1943 жылдың 22 ақпанында олардың қызы Венди дүниеге келді. Отбасы Лос-Анджелестегі Deep Canyon Road көшесіндегі Country House-та тұрды. Олар 1951 жылы ажырасты. Ажырасқаннан бес күн соң ол актриса Жан Уоллеске үйленді. Уайльд Уоллестің бұрынғы күйеуі Франшо Тонеден болған Паскаль және Томас есімді екі ұлының әкесі болды. Олардың ұлы Корнел Уоллес Уайльд 1967 жылдың 19 желтоқсанында дүниеге келді. Уайльд аға мен Уоллес бірнеше фильмде бірге ойнады, олардың ішінде "The Big Combo" (1955), "Ланселот және Гвиневра" (1963) және "Beach Red" (1967) фильмдері бар. Олар 1981 жылы ажырасты. 1989 жылы қайтыс болған кезде ол актер Ричард Контенің жесірі Колин Контемен кездесіп жүрген. Ричард Конте Уайльдтың "Үлкен комбо" фильмінде түскен. Демократ болған Уайльд 1952 жылғы президенттік сайлауда Адлай Стивенсонды қолдады.

Теледидар

Жыл Атауы Рөл Ескермелер 1955 General Electric Театры Питер Марси Эпизод: "Сары ит" 1955 Мен Люсиді жақсы көремін Өзі Эпизод: "Жоғарыдағы жұлдыз" 1956 Жұлдызды сахна Автор Эпизод: "Экрандық тізім" 1957 Әке жақсы біледі Өзі Эпизод: "Есте қаларлық кеш" 1958 Alcoa Театры Деймон Филлипс Эпизод: "Жағалаудан жағалауға" 1960 The Dinah Shore Chevy Show Стив Робертс / Неміс капитаны / Граф / Жак / Шейх Эпизод: "Нелли Блаймен әлемді аралау" 1961 General Electric Театры Руди Альберти Эпизод: "Ұлы Альберти" 1972 Night Gallery Доктор Джон Флетчер Эпизод: "Артынан жеткізілімдер" 1972 Gargoyles Доктор Мерсер Боули Телефильм 1978 Fantasy Island Батыл Дэнни Райан Эпизод: "Чарлидің періштелері/Сталаг 3" 1983 The Love Boat Эдгар Долан Эпизод: "Жастың демалысы/Қолдан шығарма/Махаббат тұтқыны" 1986 The New Mike Hammer Джордж Бернетт Эпизод: "Майкның баласы" 1987 Murder, She Wrote Дункан Барнетт Эпизод: "Шаңды өлімге жол"