Кіріспе

Француз-американдық актер (1899–1978)
математик

Шарль Бойер (ʃaʁl bwaje; 28 тамыз 1899 – 26 тамыз 1978) – 1920 және 1976 жылдар аралығында 80-нен астам фильмде ойнаған француз-американдық актер. Драма саласында білім алғаннан кейін Бойер сахнада бастады, бірақ 1930 жылдары американдық фильмдерде сәттілікке жетті. Оның есімдері қалыптасқан өте жоғары бағаланған рөлдері «Алла бағы» (1936), «Алжир» (1938) және «Махаббат оқиғасы» (1939) сияқты романтикалық драмаларда, сондай-ақ «Газ жарығы» (1944) құпия триллерінде болды. Ол «Үздік актер» номинациясы бойынша төрт рет «Оскар» сыйлығына ие болды. Ол сонымен қатар CBS «I Love Lucy» комедиялық сериалында өзін-өзі сомдады.

Алғашқы жылдар

Бойер Францияның Лот департаменті, Фигеак қаласында дүниеге келген. Оның әкесі – саудагер Морис Буайер, анасы – Огюстин Луиз Дюран. Буайер (тегі окситан тілінде "малшы" деген мағына беретін "буайер" сөзінен шыққан) он бір жасында кино мен театрды ашқан, ұялшақ кішкентай қала баласы болды.

Актерлік мансабының алғашқы жылдары

Бойер Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде аурухана санитары болып жұмыс істегенде әскерлерге комедиялық шамаларды орындаған. Ол қысқа ғана уақыт Сорбоннада оқыды және Париж консерваториясында актерлік өнерді оқуға мүмкіндік күтті. Білімін аяқтау үшін ол астанаға барды, бірақ көбінесе театрлық мансабымен айналысты. 1920 жылы шапшаң жадысының арқасында "Мурси бақтарында" атты қойылымдағы бас рөлді сомдауға мүмкіндік алды. Ол табысқа жетті. Содан кейін ол "Шаяқ" атты пьесада ойнады және Бойер бір түндік театр жұлдызына айналды.

Алғашқы француз фильмдері

Бойердің алғашқы фильмі Марсель Л'Эрбиер режиссерлік еткен "L'homme du large" (1920) болды. Ол "Шантелув" (1921), "Отбасыдағы жұмырқыншақ" (1922) және "Кұл" (1922) фильмдерінде түсті.

Францияға оралу

Бойер Францияға оралып, "Ф. П.1 жауап бермейді" (1932), "Мен және императрица" (1933), "Сүйкімділер" (1933) ("Қыран") және Аннабельламен бірге "Шабуыл" (1933) фильмдерінде түсті. Соңғы фильм ағылшын тілінде "Шабуыл" деп қайта түсірілді, онда Мерл Оберон Аннабелланың орнына келді, ал Бойер өзінің бұрынғы рөлін сомдады. Ол Лилиан Харвимен бірге "Жалғыз қыз" (1933) фильмінде ойнады және Париж сахнасында "Бақыт" қойылымында өнер көрсетті, бұл тағы бір сәттілік болды. Бұл оның Париж сахнасындағы соңғы өнер көрсетуі еді. Содан кейін Францияда Фриц Ланг режиссерлік еткен "Лилиом" (1934) фильмінде түсті, бұл оның алғашқы классикалық туындысы болды. Бойер ағылшын тіліндегі фильмдерде де ойнады: "Шығыстағы дауыл" (1934). Францияда ол Марсель Л'Эрбиердің режиссерлігімен "Бақыт" (1934) фильмінде сахнадағы рөлін қайталады.

Уолтер Вэнгер

Бойер Клодетт Колбертпен бірге Парамаунт компаниясының Уолтер Уэнгердің психиатриялық драмасы "Жеке әлемдер" (1935) фильмінде ойнады. Ол Уэнгермен бес жылдық келісімшартқа қол қойды. Содан кейін ол Кэтрин Хепбернмен "Жүректің сыны" (1935) фильмінде RKO үшін, ал Лорретта Янгпен "Шанхай" (1935) фильмінде Уэнгер үшін романтикалық қарым-қатынас жасады. Бойер "Майерлинг" (1936) фильміндегі рөлімен халықаралық жұлдызға айналды, онда Даниель Дарриус басты рөлді ойнады, ал режиссерлік жұмысын Анатоль Литвак жүзеге асырды. Бойер Австрияның тәж мұрагері Рудольф рөлін сомдады. Голливудқа оралған соң, ол Дэвид О. Селзниктің "Алланың бақшасы" (1936) фильмінде Марлен Дитрихпен бірге түсті. Ол Дитрихпен режиссер Генри Хатауэйдің "I Loved a Soldier" (1936) фильмінде қайта жұмыс істеді, бірақ фильм аяқталмай қалды. Бойер Жан Артурмен "Тарих түнгі уақытта жасалады" (1937) фильмінде Уэнгер үшін, ал Грета Гарбомен "Жаулау" (1937) фильмінде MGM-де (онда ол Наполеон Бонапарт рөлін ойнады) бірге ойнады. Осы соңғы рөлі үшін Бойер 150 000 доллар гонорар алды, бірақ қайта түсірілімдердің нәтижесінде 450 000 доллар тапты. Бойер Францияға қысқа ғана уақытқа оралып, режиссер Марк Аллегрет үшін Мишель Морганмен бірге "Ораж" (1938) фильмін түсірді. Бойердің Пепе Ле Моко рөлі әлемге танымал болған кезде аниматор Чак Джонс 1945 жылы жарық көрген Пепе Ле Пью кейіпкерін Бойер мен оның ең танымал рөліне негіздеді. Бойердің дауыс беру стилі де "Том мен Джерри" мультфильмдерінде пародияланды, әсіресе Том мысық әйел мысықты баурап алуға тырысқанда. ("Зуот мысығына" қараңыз). Бойер Айрин Даннмен бірге үш фильмде ойнады: "Махаббат оқиғасы" (1939) RKO-да, "Ертең келгенде" (1939) Universal-да және "Қайта бірге" (1944) Columbia-да.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Ол Францияға қайтып, Марк Аллегре үшін "Корсар" (1939) фильмін түсірді. 1939 жылдың қыркүйегінде Франция Германияға соғыс жариялаған кезде ол Ниццада фильм түсіріп жатқан еді. Соғыс жарияланған соң өндіріс тоқтатылды. Бойер француз армиясына қосылды. Фильм ешқашан аяқталған жоқ, бірақ кейін оның бір бөлігі көрсетілді. Қараша айына қарай Бойер әскерден босатылып, Голливудқа оралды, себебі француз үкіметі оның фильмдер түсіру арқылы көбірек пайдасы болатынын ойлады. Бойер үш классикалық махаббат туралы фильмде ойнады: Литвак режиссерлік еткен "Бәрі де, жұмақ та" (1940) фильмінде Бетт Дэвиспен бірге, "Уорнерс" студиясы; Маргарет Суллаванмен бірге "Бэк-стрит" (1941) фильмінде, "Универсал" студиясы; және "Азаттықты сақта" (1941) фильмінде Оливия де Гавиланд пен Полетт Годдардпен бірге, "Парамаунт" студиясы. Бойердің сұлу келбетіне қарамастан, ол шашын ерте жоғалта бастады, іші дөңгелек болды және Ингрид Бергман сияқты басты рөлдегі әйелдерден айтарлықтай кішкентай болды. Бетт Дэвис оны "Бәрі де, жұмақ та" фильмінің түсірілімінде алғаш көргенде танымады және оны шығарып жіберуге тырысты. Келісімшартқа кіріспес бұрын ол "Уорнерс" студиясында Джоан Фонтейнмен бірге "Тұрақты нимфа" (1943) фильмін аяқтады. Бойер "Универсал" студиясында Суллаванмен "Махаббатқа уақыт" (1942) фильмінде қайта кездесті және Жюльен Дювивье режиссерлік еткен "Манхэттен әңгімелері" (1942) және "Өлмейтін Франция" (1942) фильмдеріндегі көптеген жұлдыздардың бірі болды. 1942 жылы ол АҚШ азаматы атанды. Ол "Flesh and Fantasy" (1943) фильміндегі көптеген жұлдыздардың бірі болды, сонымен қатар оны Джульен Дювивьемен бірге "Универсал" студиясында өндірді. Ол Дювивьедің "Тағдыр" (1944) фильмінің атқарушы өндірушісі болды. 1943 жылы ол Лос-Анджелестегі француз зерттеу қорының құрылуы үшін "мәдени жетістіктері" үшін арнайы Оскар сертификатымен марапатталды (сертификат). Бойердің ең үлкен жетістіктерінің бірі Ингрид Бергман мен Джозеф Коттенмен бірге түсірілген "Газ жарығы" (1944) фильмі болды. Одан кейін ол Ирен Даннмен бірге "Қайта кездесу" (1944) фильмін түсірді; "Конго" (1944) – қысқа фильм; және "Уорнерс" студиясында Лорен Бэколлмен бірге "Сенімді агент" (1945) фильмін түсірді. Бойер соғыстан кейінгі мансабын Эрнст Любич режиссерлік еткен Дженнифер Джонспен бірге "Клуни Браун" (1946) фильмімен бастады. Ол осы кезеңде "Уорнерс" студиясының ең көп жалақы алатын актері болды, 1945 жылы 205 000 доллар тапты. 1947 жылы ол Лукс радио театрының "The Ghost and Mrs. Muir" қойылымында Капитан Дэниел Греггтің дауысын берді, бұл рөлді фильмде Рекс Харрисон ойнады. 1948 жылы ол француздың Құрмет легионының рыцары атанды. Сол жылы ол "Әйелдің кек алуы" (1948) триллерін түсірді. Бергманмен бірге түсірген тағы бір фильм – "Триумф мұнарасы" (1948) кинотеатрларда сәтті болмады және Бойер енді бұрынғыдай кассалық жұлдыз болған жоқ. "Егер сіз үлкен сәтсіздікке ұшырасаңыз, сізді ешкім қаламайды", - деді ол кейін. Бұл қойылым 113 рет көрсетілді. 1951 жылы ол Бродвей сахнасындағы ең танымал рөлдерінің бірінде, Джордж Бернард Шоудың "Адам және Супермен" пьесасының үшінші актісінде Дон Хуан рөлін ойнады. Бұл пьеса халық арасында "Тозақтағы Дон Хуан" деп белгілі. 1952 жылы ол "Тозақтағы Дон Хуан" рөлі үшін 1951 жылғы Бродвейдің арнайы Тони сыйлығын жеңіп алды. Оны актер Чарльз Лоттон режиссерлік етті. Лоттон Ібіліс рөлін ойнады, Седрик Хардвик Дон Хуан өлтірген әскери командирдің мүсіні ретінде, ал Агнес Мурхед командирдің қызы Дона Анна рөлінде, Хуанның бұрынғы жаулап алуларының бірі болды. Бұл қойылым сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және кейіннен Columbia Masterworks студиясы толық жазды. Бұл музыкалық емес сахналық қойылымның толық жаздырылған алғашқы нұсқаларының бірі болды. 2006 жылға дейін CD-де шығарылмаған, бірақ 2009 жылы MP3 жүктеу түрінде қолжетімді болды. Бойер кинодан бас тартқан жоқ: ол "13-ші хат" (1951), "Бірінші легион" (1952) және "Бақытты уақыт" (1952) фильмдерінде басты рөлдерді ойнады. Ол Алан Ладдтың "Шығыстағы дауыл" (1951, 1953 жылы түсірілген) фильмінде эпизодтық рөл ойнады.

Радио

Бойер 1930-шы жылдары NBC телеарнасындағы «Голливуд Playhouse» бағдарламасының жұлдызы болды, бірақ ол 1939 жылы «Франциядағы соғыс қызметі үшін» кетіп, 1940 жылғы 3 қаңтардағы эфирде қайта оралды. 1940 жылдың жазында ол демалысқа шыққанда, сауда басылымында былай деп жазылған: «Оның әр апта сайын түрлі оқиғалар мен кейіпкерлерді көрсету саясатын ұнатпайтыны жасырын емес. Бойер тұрақты кейіпкерді дамыта алатын бағдарламаны қалаған». Бойер кейін 1950 жылы NBC арнасында «Шарль Бойерді ұсынамыз» деген жеке радиошоуының жұлдызы болды.

Жеке өмір

Бойер 1942 жылғы 15 маусымда Лос-Анджелесте Америка Құрама Штаттарының азаматы болды. Француз және ағылшын тілдерінен өзге, Бойер итальян, неміс және испан тілдерін де білді. Олардың некесі 44 жылға созылды, ол қайтыс болғанға дейін. Бойердің жалғыз баласы Майкл Чарльз Бойер (1943 жылғы 9 желтоқсанда дүниеге келген, 1965 жылғы 23 қыркүйекте қайтыс болған) 21 жасында өзіне-өзі қол жұмсады. Ол сүйіктісінен ажырасқаннан кейін орыс рулеткасы ойнап отырған.

Өзін-өзі өлтіру

1978 жылғы 26 тамызда Бойер Аризона штатының Скотсдейл қаласындағы досының үйінде Секоналдан көп мөлшерде уланғаннан кейін өз өмірін өз қолымен аяқтады. Ол Финикс қаласындағы (Аризона штаты) ауруханаға жеткізілді, онда көз жұмды.

Ерекшеліктері

1920 L'Homme du large Guenn la Taupe – le mauvais génie de Michel
1921 Chantelouve Roger de Thièvres
1922 Le Grillon du foyer Edouard Caleb Esclave Claude Laporte
1928 Infernal Circle
1929 Captain Fracasse Duc de Vallombreuse
1930 La Barcarolle d'amour Andre le Kerdec Revolt in the Prison Fred Morgan
1931 The Magnificent Lie Jacques Le Procès de Mary Dugan Le procureur
1932 Tumultes Ralph Schwarz The Man from Yesterday Rene Gaudin Red Headed Woman Albert
1933 La Bataille Le marquis Yorisaka The Only Girl The Duke I. F.1 ne répond plus Ellisen The Empress and I L'Épervier Comte Georges de Dasetta F. P.1 Doesn't Answer
1934 The Battle Marquis Yorisaka Liliom Liliom Zadowski Caravan Latzi Le Bonheur Philippe Lutcher
1935 Private Worlds Dr. Charles Monet Break of Hearts Franz Roberti Shanghai Dimitri Koslov
1936 Mayerling L'archiduc Rodolphe The Garden of Allah Boris Androvsky I Loved a Soldier Leutnant Baron Almasy Unfinished film
1937 History Is Made at Night Paul Dumond Conquest Emperor Napoleon Bonaparte Tovarich Prince Mikail Alexandrovitch Ouratieff
1938 Orage André Pascaud Algiers Pepe le Moko
1939 Love Affair Michel When Tomorrow Comes Philip Chagal Le Corsaire Unfinished film
1940 All This, and Heaven Too Duc de Praslin
1941 Back Street Walter Saxel Hold Back the Dawn Georges Iscovescu Appointment for Love Andre 'Pappy' Cassil
1942 Tales of Manhattan Paul Orman
1943 Flesh and Fantasy Paul Gaspar Episode 3 The Heart of a Nation Introductory Narrator US version only The Constant Nymph Lewis Dodd
1944 Gaslight Gregory Anton Together Again George Corday The Fighting Lady Narrator French version only
1945 Confidential Agent Luis Denard
1946 The Battle of the Rails Narrator voice, uncredited Cluny Brown Adam Belinski
1948 A Woman's Vengeance Henry Maurier Arch of Triumph Dr. Ravic
1951 The 13th Letter Dr. Paul Laurent The First Legion Father Marc Arnoux
1952 The Happy Time Jacques Bonnard Thunder in the East Prime Minister Singh
1953 The Earrings of Madame de Général André de Boum sur Paris Himself
1955 The Cobweb Dr. Douglas N. Devanal Nana Comte Muffat
1956 Lucky to Be a Woman Count Gregorio Sennetti Around the World in 80 Days Monsieur Gasse, balloonist Paris, Palace Hotel Henri Delormel
1957 It Happened on the 36 Candles Himself Uncredited La Parisienne Le prince Charles
1958 Maxime Maxime Cherpray The Buccaneer Dominique You
1961 Fanny Cesar
1962 Midnight Folly Pierre The Four Horsemen of the Apocalypse Marcelo Desnoyers Adorable Julia Michael Grosselyn
1963 Love Is a Ball M. Etienne Pimm
1965 A Very Special Favor Michel Boullard
1966 How to Steal a Million DeSolnay Is Paris Burning? Docteur Monod
1967 Casino Royale Le Grand Barefoot in the Park Victor Velasco
1968 Hot Line Vostov
1969 The April Fools Andre Greenlaw The Madwoman of Chaillot The Broker
1973 Lost Horizon The High Lama
1974 Stavisky Le baron Jean Raoul
1976 A Matter of Time Count Sanziani Final film role