Кіріспе

Адольф Жан Менжу (18 ақпан 1890 – 29 қазан 1963) – американдық актер. Оның мансабы үнсіз фильмдер мен дыбысты фильмдерді қамтыды. Ол Чарли Чаплиннің «Париж әйелі» фильмінде басты рөлді ойнады, Стэнли Кубриктің «Даңқ жолы» фильмінде Кирк Дугласпен, Эрнст Любичтің «Неке шеңбері», Рудольф Валентиномен «Шейх», Марлен Дитрих пен Гэри Купермен «Марокко» және Женет Гейнор мен Фредерик Марчпен «Жұлдыз туды» фильмдерінде ойнады. 1931 жылы «Фронт парағы» үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылды.

Ерте өмір

Адольф Жан Менжу 1890 жылдың 18 ақпанында Пенсильвания штатының Питтсбург қаласында француз әкесі Альберт Менжу (1858–1917) және ирландиялық анасы Нораның (құрмет аты Джойс, 1869–1953) отбасында дүниеге келген. Оның інісі Генри Артур Менжу (1891–1956) одан бір жас кіші болған. Ол католик дінінде тәрбиеленді, Калвер әскери академиясын бітіріп, Корнелл университетін инженерлік мамандық бойынша тәмамдады. Водевиль сахнасына қызығып, ол 1916 жылы «Көк конверт сыры» фильмінде тұңғыш рет түсті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол АҚШ Әскери жедел жәрдем қызметінде капитан болып қызмет етті, осы мақсатта Пенсильванияда оқып, содан кейін шетелге аттанды.

Карьерасы мен атақ-даңқы

Соғыстан оралғаннан кейін Менжу «Иман емшісі» (1921) сияқты фильмдерде шағын, бірақ табысты рөлдермен, сондай-ақ «Шейх» (1921) және «Үш мылтықшы» (1921) сияқты танымал фильмдердегі қосалқы рөлдермен бірте-бірте өркендеді. 1922 жылға қарай ол басты немесе басты рөлдердің біріне ие болды, оның көптеген фильмдері Famous Players–Lasky және Paramount Pictures компанияларымен бірлесіп түсірілді, «Құдайлардың қызғылт түсі» (1922) фильмінен бастап, бірақ ол әртүрлі студиялар мен режиссерлер үшін де жұмыс істеді. 1923 жылғы «Париж әйелі» фильміндегі қосалқы рөлі қалада әдемі киінетін адамның бейнесін қалыптастырды, және ол тоғыз рет Америкадағы ең жақсы киінген адам деп танылды. Ол сүйкімді немесе жаман рөлдерді ойнай алатын актердің үлгісі ретінде белгілі болды. 1929 жылы ол Морис Шевальедің алғашқы голливудтық «Париж кінәсіздері» фильмінің алдын ала көрсетіліміне қатысып, сценарийдің орташа деңгейде болғанына қарамастан, Шевальеге жарқын болашақ күтіп тұрғанын жеке баяндады. 1920 жылдардың соңында «Жеке өмірі» (1928) және «Махаббат әуезі» (1929) сияқты басты рөлдермен аяқтады. 1929 жылғы қор нарығының құлауы Paramount компаниясымен жасалған келісімшартты күштен шығарды, бірақ ол Metro Goldwyn Mayer (MGM) компаниясына өтіп, француз және испан тілдерін білуінің арқасында маңызды сәттерде көмектесе отырып, фильмдермен (енді дыбысты фильмдермен) әртүрлі жолдармен жұмысын жалғастырды, бірақ оның басты рөлдері азайды. 1930 жылы ол Марлен Дитрихпен бірге «Марокко» фильмінде ойнады. Луи Вольгейм репетиция кезінде қайтыс болғаннан кейін ол «Фронт парақ» (1931) рөлі үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Осы онжылдықтағы әртүрлі қосалқы рөлдер «Сағаттар сағаттары» (1932), «Таңғы даңқ» (1933) және «Жұлдыз тууы» (1937) сияқты фильмдерде болды. 1940 жылдары оның рөлдері азайып, бірақ ол екінші дүниежүзілік соғыста шетелде жұмыс істеді, сонымен қатар «Рокси Харт» (1942) және «Біріккен штаттар» (1948) сияқты фильмдерде қосалқы рөлдерде ойнады. Өмірі бойында ол Франк Борзаге, Франк Капра және Стэнли Кубрик сияқты бірнеше танымал режиссерлермен жұмыс істеді.

Кейінгі мансап

Менжу 1950 жылдары он бір ғана рөлде ойнады, бірақ ол "Снайпер" (1952) фильм-нуарында соңғы басты рөлді орындауға қол жеткізді. Айтқанда, бұл фильмнің режиссері Эдвард Дмитрік болды, ол Голливудтың ондығының мүшесі болған және «қызыл үрей» кезінде Американдық әрекеттер жөніндегі үй комитетіне (HUAC) куәлік беруден бас тартқандықтан киноиндустриядан шеттетілген. Кейін ол куәлік беріп, Коммунистік партияның қысқа мерзімді мүшесі болғанын айтты. 1955 жылы Менжу "Science Fiction Theatre" телесериалының бірінші маусымының 19-шы эпизодында доктор Эллиотт Харкорт рөлін ойнады – "Сенімінің кедергісі". 1961 жылы ол американдық юморист Джеймс Турбердің (әсіресе "Уолтер Миттінің құпия өмірі") туындылары негізінде жазылған "Джеймс Турбердің құпия өмірі" атты эпизодта Орсон Бин және Сью Рэндаллмен бірге Джон мен Эллен Монро рөлінде Фитчтің кейіпкерін сомдады, бұл эпизод CBS телеарнасының "June Allyson-мен DuPont шоуы" антологиялық сериалдарының бірі болды. Ол сондай-ақ 1956 жылдың 22 қарашасында эфирге шыққан Теннесси Эрни Фордтың қатысуымен NBC-дің "Форд шоуының" алғыс айту күніне арналған эпизодында да пайда болды. Менжу өзінің кино мансабын Стэнли Кубриктің "Даңқ жолында" (1957) француз генералы Джордж Брулард рөлімен және Диснейдің "Поллианна" (1960) фильміндегі қалалық ақсақал рөлімен аяқтады.

Саяси көзқарастары

Менжу демократиялық партияны социализммен теңеген бекем республикашыл болды. Ол Ұлы депрессия кезінде Гувер әкімшілігінің саясатын қолдады. Менжу досына, егер демократ Ақ үйді жеңіп алса, олар "салықтарды көтеріп, доллардың құнын құртар еді", бұл Менжудың байлығының көп бөлігінен айырылуына әкелер еді деп айтты. Ол бұл қауіпке қарсы шаралар қабылдады: "Менің қаланың барлық жеріндегі сақтау қоймаларында алтыным бар. Олар менің бір унциясын да ала алмайды". 1944 жылғы президенттік сайлауда ол студия басшысы Дэвид О. Селзник ұйымдастырған Лос-Анджелес Колизейіндегі митингке басқа танымал республикашылдармен бірге қосылды. Бұл жиынға 93 000 адам келді, Сесил Б. Демилл салтанатты шаралардың жүргізушісі болды, ал Хеда Хоппер мен Уолт Дисней қысқа сөздер жасады. Митингке көп адам келгеніне қарамастан, Голливудтың көп бөлігі Рузвельт-Труман билетін қолдады. 1947 жылы Менжу Америкаға қарсы қызметтер жөніндегі Палата комитетімен ынтымақтасып, Голливудтың "Америкадағы коммунистік қызметтің басты орталықтарының бірі" екенін айтты. Ол "Мәскеудің билеушілері осы құралды өз мақсаттары үшін пайдалануды қалайды және тілейді", яғни "Америка үкіметін құлатуды" қосты. Менжу Голливудтағы коммунистік ықпалға қарсы күресу үшін құрылған Америкалық идеалдарды сақтау жөніндегі Мобильдік фильмдер альянсының жетекші мүшесі болды. Оның басқа мүшелеріне Джон Уэйн, Барбара Стэнвик (Менжу 1932 жылы "Тыйым салынған" және 1939 жылы "Алтын ұл" фильмдерінде бірге ойнаған) және оның күйеуі, актер Роберт Тейлор кірді. Саяси көзқарастарының нәтижесінде Менжу актриса Кэтрин Хепбернмен қақтығысқа түсті, ол онымен "Таңғы даңқ", "Сценалық есік" және "Мемлекеттік одақ" (сонымен қатар Спенсер Трейсидің қатысуымен) фильмдерінде ойнаған. Хепберн HUAC тыңдауларына қарсы болды, және олардың ұрыс-керісі бірден және өзара өткір болды. Үкіметтік куәлік беру кезінде Менжу: "Хепберн сияқты жақсылықты іздеушінің артын қазсаң, олар "Правда!" деп айқайлайды" деді. Бұған жауап ретінде Хепберн Менжуды "әзілге құмар, тапқыр – туды жеңіп жүрген супер патриот, ол өзінің американдық долларын канадалық облигацияларға инвестициялады және коммунистерге қатысты мәселесі болды" деп атады. Ол Верридің қасында Голливуд мәңгілік зиратына жерленген.

Мұра

Кино индустриясына қосқан үлесі үшін Менжу Голливуд бульварының 6826 нөміріндегі Голливуд Даңқ аллеясында жұлдызымен ескерілген.