Кіріспе

1865 жылғы шайқас

Тунг өзенінің шайқасы, кейде Коннор шайқасы деп те аталады, 1865 жылғы 29 тамызда болған Powder River экспедициясының бір бөлігі болды. Бұл шайқаста АҚШ әскерлері мен үнді барлаушылары арапахо ауылына шабуыл жасап, оны жойды.

Өмірбаян

Генерал-майор Гренвилл М. Додж 1865 жылы Миссури департаментінің басшылығын қабылдады. Додж, Орегон және Оверленд жолдары бойындағы пошта жолдарын, керуендерді және әскери бекеттерді шабуылдаған шейен, сиу және арапахо үндістерін басып беру үшін жазалау науқанына бұйрық берді. Ол «Паудер-Ривер экспедициясы» деп аталған экспедицияның тактикалық басшылығын Юта округінің командирі, бригадир генерал Патрик Эдвард Коннорға тапсырды. Экспедиция 2600 сарбаз, азаматтық адамдар мен үнді барлаушыларын қамтыған көп бағытты операция болды. Үш сарбаз колоннасы Вайоминг және Монтана штаттарының Паудер-Ривер аймағына еніп, бірігіп, «үндістерге қарсы күшті соғыс жүргізіп, оларды бейбіт өмір сүруге мәжбүр ету үшін жазалауға» тиіс болды. Коннор жалпы басшылықты жүзеге асырып, экспедицияның батыс немесе сол жақ бөлігін басқарды. Оның тікелей бағынындағы күштер 380 сарбаздан тұрды: 6-шы Мичиган кавалериясының 6 ротасы, 7-ші Айова кавалериясының F ротасы, және 11-ші Огайо кавалериясының E және K роталары. Сондай-ақ, таушы Джим Бриджер басқаратын азаматтық жетекшілер, капитан Фрэнк Дж. Норт басқаратын 95 Пауни барлаушысы, капитан Е. В. Нэш басқаратын 84 Омаха және Виннебаго барлаушысы, және 195 азаматтық көлік жүргізушісі де болды. Коннор 1865 жылдың 30 шілдесінде Форт Ларамиден солтүстікке қарай аттанды. Ол Жоғарғы Паудер өзенінде Форт Коннор (кейін Форт Рино деп аталды) атты бекініс салды және бекіністі күзету үшін бір бөлігін қалдырды.

Шайқас

Джим Бриджер үнді ауылының түтінін көріп, Коннор Фрэнк Нортты және екі пауниді ауылды табуға жіберді. 28 тамызда барлаушылар ауылды тапқандарын хабарлады, ол Коннордың әскерінен батысқа қарай шамамен 56 километрдей жерде орналасқан еді. Коннор дереу өзінің ең жылдам әскерін – екі таулық гаубицасы, 40 омаха және виннебаго, сондай-ақ 30 пауни барлаушысы бар 200 шамасындағы сарбазды жинап, сол түні ауылға қарай жорыққа шықты. Бриджер жетекшілік етіп, келесі күні таңғы сағат сегізде ауылға жетті. Әскерлер ауылға шабуыл жасады, толығымен күтпеген жерден келді. Гаубицалар ауылды атқылап, сарбаздар үндістерді дайын емес ұстап, ішке шабуылдады. Қырқыста жауынгерлермен қатар әйелдер мен балалар да қаза болды, атыс өте бейтараптықпен жүрді. Қара Аю және Дәрігер басқарған ауылда 500-ге жуық адам тұрды. Көптеген ер адамдар Биг Хорн өзені бойындағы кроу тайпасына шабуыл жасауға кеткен, сондықтан ауылда көбінесе қарттар, әйелдер мен балалар қалған еді. Бастапқы шабуылдан кейін ауылдағы қалған жауынгерлер тиімді қарсылық көрсетті, әйелдер мен балалардың қашуын қамтамасыз ете отырып, Вольф Крикке қарай шамамен 19 километрге шегінді. Көптеген сарбаздар ауылда тонаумен және типилерді өртеумен айналысты, бірақ Коннор және 30 шамасындағы адам, оның ішінде 15 пауни, шегініп келе жатқан арапахоларды қуды. Арапахолар қарсы шабуыл жасады, Коннор, жылқылары шаршағандықтан, ауылға қайтуға мәжбүр болды. Ауылдағы сарбаздар қирату жұмыстарын аяқтады, ал үндістер алыстан шабуылдап, жылқыларын қайтарып алуға тырысты. Сол күні сағат 14:30-да сарбаздар қираған ауылды тастап кетті, Норт пен пауни алдынан 500-ден астам тұтқынға алынған жылқыны айдап әкеп жатты. Арапахолар шабуылдарын жалғастырды, бірақ жылқыларды қайтадан ұстай алмады және ақырында тырысудан бас тартты. Келесі күні таңғы сағат 3-те сарбаздар бастапқы орнына жетіп, 70 шақырымнан астам жол жүріп, 36 сағаттан кем уақыт ішінде шайқасқа қатысты.

Шығындар

Коннор 63 арапахо жауынгерін өлтіргенін және көптеген адамдарды жарақаттағанын мәлімдеді, бірақ арапахо әйелдері мен балаларының арасында көптеген жандар қаза тапты. Омаха скауттарының қатарындағы жеке Little Bird қаза болды, ал Сигнал корпусының әрекеттегі сержанты Чарльз М. Латэм қаза тапты, ал екінші лейтенант Оскар Джуетт сияқты алты адам жараланды. Коннор батырлық көрсеткені үшін төрт виннебагоны, оның ішінде бас Кішкентай Діни қызметкерді, Нортты және 15 пауниді бөліп көрсетті. Ол тонауға қатаң тыйым салды және келесі күні ауылды басып алғанда жиналған барлық мүлікті өртеп жіберуге, ал тұтқынға алынған әйелдер мен балаларды босатуға бұйрық берді.

Салдары

Арапахо тайпасы өздерінің бір ауылының қиратылуынан қажымайтын көрінеді. Екі күннен кейін олар 6-шы Мичиган атқыш полкінің капитаны Осмер Ф. Коулды өлтірді, ол Сойерс экспедициясының әскери күзетінің командирі болған. Келесі күні, 1865 жылдың 1 қыркүйегінде, 100-ден астам арапахо Джеймс А. Сойерс басқаратын Тунг өзені бойындағы 60 өгіз арбадан тұратын, жақсы қаруланған Сойерс керуеніне шабуыл жасады. Олар екі адамды өлтіріп, бірнешеуін жаралады, мал ұрлады және генерал Коннордың әскері құтқарып алғанға дейін екі апта бойы керуенді қоршауда ұстады. Арапахо шабуылының тиімділігі мылтықтарға оқ-дәрі жетіспеушілігімен шектелді, көптеген оқтары адамдардың немесе өгіздердің терісіне жетпей, сырттан сырғып өтті. (Қараңыз: "Сойерлер шайқасы")

Бүгінгі шайқас алаңы

Ұрыс алаңының бір бөлігі Вайоминг штатының Ранчестер қаласындағы Коннор шайқас алаңы мемлекеттік тарихи орнында сақталған. Ол Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген.