Кіріспе

Морава – Батыс Австралияның Орта Батыс аймағындағы қала. Ол Морава округінің құрамында, штат астанасы Перттен шамамен 370 километр (230 миль) солтүстікке қарай, Вонган Хиллз және Мулева арасындағы теміржол бағытында орналасқан.

Тарих

Морава деген атау – Австралияның аборигендерінен тараған атау. Бұл атау, жергілікті диалекттегі «далгите» сөзінен, яғни Моровардан шыққан болуы мүмкін. Алғаш рет 1910 жылы осы аймақтың картасында қолданылды, ол кезде бұл атау тас қуысқа сілтеме жасады. 1913 жылы теміржол құрылысын жоспарлағанда, сол жерде теміржол станциясы салу туралы шешім қабылданды және оған Морава деген ат берілді. Кейін Жер департаменті сол жерде қала құруға шешім қабылдады және Морава 1913 жылдың қыркүйегінде ресми тіркелді. 1921 жылы Теміржол департаменті Мораваның Мулеваға тым ұқсас екенін айтып, атауын өзгертуді сұрады. Жауап ретінде, 1922 жылдың қаңтарында қаланың аты Мерканоока деп өзгертілді. Алайда, атауды өзгертуді алғаш ұсынған Теміржол департаменті станцияның атын өзгерте қоймады, ал маусым айында қала тұрғындарының өтінішімен қаланың аты қайтадан Морава болып өзгертілді. 1932 жылы Батыс Австралияның Бидай қоры қалаға екі астық көтергіші орнатылатынын хабарлады, олардың әрқайсысы двигательмен жабдықталған. Моравада халық саны 1990 жылдардан бері салыстырмалы түрде тұрақты, көп өспейді, мүмкін, адамдар Перт қаласына қоныс аударғандықтан. Экономикалық себептермен шаруашылықтар бірнеше жылдан бері біріктіріліп келеді, ал ірі шаруашылықтарға аз қызметкерлер қажет.

Ауыл шаруашылығы

Морава негізінен егіншілікпен айналысатын қала. Аймақ бидай, қой, мал және сандал ағашы сияқты түрлі шаруашылық салаларын қамтиды. Қала – «Cooperative Bulk Handling» кооперативінің астық қабылдау пункті.

Биологиялық әртүрлілік

Мораваның төңірегіндегі жайылымдардың биоәртүрлілігі жерді өңдеу, өрт саясатының өзгеруі, басып қалған зиянды жануарлар мен қоқыстар, сондай-ақ мал өсірудің салдарынан төмендегенімен, бұл аймақтың маңызды ерекшелігі болып қала береді. Қоршаған орта және табиғатты қорғау департаменті (бұрынғы CALM) Морава аумағын қамтитын аймақтың биоәртүрлілігін зерттеуді жүзеге асырды. Беткейлі төбелер кең аумақтармен бөлінген, олардың көпшілігі өзіне тән эндемикалық түрлер мен биологиялық қауымдастықтарды қалыптастырған. Олардың кейбіреулері тек темір кенін өндіруге бағытталған жолақты темір кенді құрылымдармен байланысты.

Тау-кен өндірісі

1966 және 1974 жылдар аралығында Куланука тау-кенінен 5,1 миллион тонна гематит темір кені алынды. Темір кеніне халықаралық сұраныстың жаңаруы және бағаның күрт өсуі салдарынан Морава айманындағы темір кен орындары Midwest Corp., Mount Gibson Mining, Gindalbie Metals және Red River Resources сияқты кішігірім кенші компаниялардың қызығушылығын тудырды. Midwest Corp компаниясы бірнеше миллион доллар жұмсады, оның ішінде Куланука кеніне дейінгі жол құрылысына және салмақ өлшеу құрылғыларына. Қазіргі уақытта (2006 жылдың мамыры) 1966–74 жылдарғы Western Mining темір кен операциясынан қалған гематит ұсақ бөлшектері (<6 миллиметрлік бөлшек мөлшері) жүк көлігімен тасымалдануда. Осы бірнеше миллион тоннаны Қытайға экспорттау аяқталғаннан кейін Midwest Corp компаниясы өздерінің желімелеріндегі гематит кенінің жаңа орындарын игеруді жоспарлап отыр (қоршаған ортаны бағалау және бекітуден кейін). Олардың меншігіндегі жерлерде магнит кенінің мол қоры бар екені белгілі. Магнит кенін өндіру үшін концентрациялау зауытын салу қажет, сондай-ақ Моравадан Джеральдтон портына немесе Джеральдтонның солтүстігінде салынатын Оакаджи портына теміржол немесе магниттік шлам құбыры тартылуы керек. Red River Resources компаниясы Куланукадан оңтүстікке қарай 20 км жердегі Feral Prospect учаскесіндегі кенеттерді иеленеді. Олар қазірге дейін 100 метрден 500 метрге дейінгі созылған, BIF құрамындағы темір байытудың 5 аймағын анықтады. Gindalbie Metals және қытайлық болат өндіруші Ansteel компанияларының бірлескен кәсіпорны Karara Mining Моравадан шығысқа қарай 85 шақырым жерде үлкен учаскеге ие. 2015 жылғы қорлар 1,735 миллион тонна, 36% темір құрайды. Төмен сапалы магнит темір кені болат өндірі үшін қолданылатын жоғары сапалы концентрат алу үшін орнында өңделеді. Магниттік концентрат кен орнынан Karara теміржолы арқылы Джеральдтонға тасымалданады, бұл Mullewa–Northam теміржолынан тар тармақ болып бөлінеді. Karara мен Mullewa-дан солтүстікке қарай 3,5 км жердегі Tilley siding арасындағы жолдар екі өлшемді тіреулермен төселген.

Білім

Моравада екі мектеп бар: бастауыштан 12-сыныпқа дейін оқытатын, аралас білім беретін Морава аудандық орта мектебі және WA ауыл шаруашылығы колледжі – Морава, 10-12 сынып оқушылары үшін интернатпен қамтамасыз етілген, аралас білім беретін ауыл шаруашылығы колледжі.

Туристік ақпарат

Моравада тұруға болатын жерлерге Вайт-стриттегі Shire-ге тиесілі караван паркі, Маннинг-роудтағы Морава мотель қонақ үйі, Эванс-стриттегі Everlastings қонақ үйлері және Дэвис-стриттегі Морава Мариан монастырының жатақханасы кіреді. Шағын Джон Хоуес пресвитериясы жатақхананың қарсы бетінде орналасқан. Батыс Австралияның бұрынғы премьер-министрі Кармен Лоуренс Морава монастырлық мектебінде білім алған.

Климат

Моравада жарым-шөлейтті климат, ыстық құрғақ жаздар және жұмсақ, салқын, сәл ылғалды қыстар басылады.