Кіріспе

Австралиялық крикетші (1928 жылы туған)

Роберт Нил Харви (1928 жылдың 8 қазанында туған) – 1948 және 1963 жылдар аралығында Австралия крикет құрамасының құрамында болған, 79 тест матчында ойнаған бұрынғы австралиялық крикетші. 1957 жылдан зейнеткерлікке шыққанға дейін команданың вице-капитаны болды. Сол жақтан шабуылдайтын, өткір алаң қорғаушы және кейде спин добын лақтыратын Харви 1950-ші жылдардың көп бөлігінде Австралия құрамасының тәжірибелі ойыншысы болып есептелді және Wisden журналы оны заманының ең үздік алаң қорғаушысы деп атады. Зейнеткерлікке шыққан кезде Харви Австралия үшін ең көп ұпай жинаған және жүздік соққан екінші ойыншы болды. Алты крикетші бауырдың бірі, олардың төртеуі Виктория штатынан өнер көрсетті. Харви ағасы Мервтің қадамын басып, 1948 жылдың қаңтарында 19 жасында тест матчында дебют жасады. Екінші матчында ол тест матчында жүздік соққан ең жас австралиялыққа айналды, бұл рекорд бүгінгі күнге дейін сақталып тұр. Харви Дон Брэдманның 1948 жылы Англияға жасаған "Жеңісшілер" (Invincibles) командасының ең жас мүшесі болды, бұл команда тарихтың ең ұлы командаларының бірі саналады. Англия жағдайына бейімделуге қиналғаннан кейін, ол өзінің алғашқы Ashes сериясында жүздік соқты. Харви мансабын жарқын бастады, алғашқы он үш тест иннингінде алты жүздік соқты, оның ішінде 1949-50 жылдары Оңтүстік Африкаға қарсы төрт жүздік, соның ішінде қиын жағдайда 151 ұпайдан жеңіс әкелген соққы жасады. 1950-ші жылдары Брэдман командасы ойыншыларының зейнеткерлікке шығуына байланысты ыдыраған кезде Харви Австралияның тәжірибелі ойыншысы атанды және 1954 жылы Wisden журналы оны жылдың үздік крикетшілерінің бірі деп мойындады, себебі ол 1953 жылы Англияға жасаған турда 2000-нан астам ұпай жинады. 1957 жылы Харви капитандыққа үміткер болмады және тек алты матч ойнаған Иан Крейгтің орынбасары болып тағайындалды, себебі Австралия команданы жастар саясатымен қайта құруға тырысты. Кейін Крейг нашар формасынан кейін өзінің лауазымынан бас тартқысы келді, бірақ Харви оған рұқсат бермеді. Бірақ Крейг келесі маусымда ауырып қалды, ал Харви басқа штатқа көшіп кеткендіктен, Ричи Бено капитандыққа тағайындалды. Харви мансабының соңына дейін орынбасар рөлін атқарып жүрді, бірақ тек бір тест матчында ғана капитан болды. 1961 жылы Лордс стадионында өткен екінші тест матчында Бено жарақат алған кезде Харви команданы "Тосқауыл шайқасында" (Battle of the Ridge) жеңіске жеткізді. Харви зейнеткерлікке шыққан кезде Австралия үшін Брэдманнан басқа ешкім одан көп ұпай жинаған және жүздік соққан емес. Харви өзінің ерекше қимылдарымен және жарқын ойын стилімен, сондай-ақ алаңдағы шеберлігімен танымал болды. Харви соққыға қолайсыз жағдайларда, әріптестері күрескен кезде жақсы ойын көрсетті, мысалы, Дурбандағы 151 ұпайы, 1954-55 жылдары Сиднейдегі 92 ұпайы және Даккадағы 96 ұпайы. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол 12 жыл бойы ұлттық құраманы іріктеуші болып жұмыс істеді, бірақ соңғы жылдары қазіргі крикетке қатысты сынды пікірлерімен танымал. 2000 жылы ол Австралия крикетінің Даңқ залына енгізілді және Австралия крикеті кеңесінің ғасыр командасына қосылды. 2009 жылы Харви ICC крикетінің Даңқ залына енген 55 ойыншының бірі болды.

Аға ойыншы және капитанның орынбасары

Күтілгендей, Австралия командасының көшбасшылары Иан Джонсон мен Кит Миллер турдан кейін карьерасын аяқтады. Харви Джонсонның орнын Виктория құрамасының капитаны ретінде басты, ал команданың ең тәжірибелі ойыншысы (48 тесттік матч) болғандықтан, тесттік команданың капитаны болуға лайықты кандидат еді. Квинсленд құрамасының капитаны, тәжірибелі пессер Рей Линдуолл енді тесттік матчтарға автоматты түрде шақырылмайтын болды. Дегенмен, Харви мен Бено екеуі де Джонсонға қатысты көзқарастары үшін ресми есепте сынға ұшырады. Харвиге капитандыққа күтпегендей мүмкіндік берілмеді, оның орнына Миллерден кейін Жаңа Оңтүстік Уэльс құрамасын басқарған Иан Крейг тағайындалды. Крейг 22 жаста болды және алты тесттік матчта ойнаған еді; оған командада өзін бекіту қажет еді. Англияға қарсы бірнеше сәтсіз нәтижеден кейін, іріктеу комиссиясы жас команданы таңдады. Харви 1956–57 жылғы Жаңа Зеландияға өткізілмеген тесттік матчтарда және 1957–58 жылғы Оңтүстік Африкаға өткізілген тесттік турда Крейгтің вице-капитаны болып тағайындалды. Австралияның екі жаңа көшбасшысы маусымдағы драматикалық ойынға қатысты – Мельбурндағы Junction Oval стадионында өткен Шеффилд Шилд тарихындағы алғашқы тең нәтиже. Жаңа Оңтүстік Уэльс жеңіске жету үшін 161 ұпайға қол жеткізуге тырысқанда, Крейг (тонзиллитпен ауыратын) медициналық кеңеске қарамастан, ауруханадан шығып, ойынға қатысты, нәтижесінде команда 7/70 есебімен құлдырады. Ричи Беномен 75 ұпайлық серіктестік оларды жеңіске 16 ұпайға жақындатты, бірақ келесі құлдырау нәтижесінде есеп тең болды. Харви кеңестің өзіне жасаған ренжітісін мойындады және оның бұл шешімі оның тікелейлігіне байланысты болды деп есептеді. Харви Виктория үшін алғашқы қос жүздігі туралы: «Бұл мен ойнаған кез келген ойыннан да маған көбірек қуаныш сыйлады» деді. Оның басқа да маңызды көрсеткіштері: Квинслендке қарсы жеңіліс ойынында 108 (команданың жалпы ұпайының жартысынан астам) және 53 ұпай, Оңтүстік Австралияға қарсы жеңіс ойынында 125 және 66 ұпай (соңғысы есептелмеген), сондай-ақ Квинслендке қарсы қайталама матчта 115 ұпай. Харви Австралиядан Тасман теңізінен өтіп, Жаңа Зеландиямен кездескеннен кейін өзінің бұрынғы деңгейін сақтай алмады. Ол 25.80 орташа ұпаймен 129 ұпай жинады, оның ішінде 84 ұпай, Австралия үшінші және соңғы матчта жеңіске жетіп, серияны 1–0 есебімен жеңді. Тур кезінде Харви жаттығуда саусағын сындырып алды және турдың алғашқы матчтарын өткізіп қалды, нәтижесінде 48 қатарынан өткізілген тесттік матчтары аяқталды. Австралия бірінші таймда 221 ұпаймен жеңіліске ұшырағаннан кейін, бесінші тесттен бұрын Крейг нашар формасы үшін өзін құрамадан шығаруды қалаған, бұл Харвидің капитандыққа ие болуына мүмкіндік берген еді.

Жаңа Оңтүстік Уэльске көшіп бару және капитандықсыз

Оңтүстік Африкадан оралғаннан кейін Харви теледидардағы сұхбатында қаржылық жағдайын ашық талқылағанда Бақылау кеңесін ұялтып алды. Ол ойыншылардың әрбір тест ойыны үшін 85 фунт стерлинг ғана алатынын және Австралия құрамасына автоматты түрде шақырылғанына қарамастан, жақында банкротқа ұшырағанын мәлімдеді. Он жыл бойы крикетке уақыт табу жұмыс өмірін қиындыққа салғандықтан, ол әйелі Айрис туған Оңтүстік Африкаға көшуді ойластырды. Соның салдарынан Харви Сиднейдегі шыны зауытында сату жөніндегі басқарушы болып жұмыс істеу туралы ұсыныс алды, осылайша ол Жаңа Оңтүстік Уэльс штатына көшіп, Виктория штатының капитаны лауазымынан бас тартты. Өкінішке орай, Крейг 1958-59 маусымының басында гепатит салдарынан ойынға қабілетсіз болды. Сондықтан Бенауд Харвиден бұрын Австралия құрамасының капитаны болды. Бенауд оны «тест деңгейіндегі ең жақсы иннингтердің бірі» деп сипаттады. Лахордағы екінші тест матчында алғашқы иннингте 43 ұпай жинағаннан кейін, Австралия жеңіске жету үшін белгілі бір ұпай санына қол жеткізуі керек болды. Алайда, Пәкістандық ойыншылар Австралияның жеңісіне кедергі келтіру үшін уақытты ысыраптап, әдейі баяу қимылдады. Олар Харви мен О’Ниллдің сол және оң жақтағы комбинациясы әрбір соққыдан кейін алаңдағы қақпашы мен ортаңғы қақпашыны өте баяу ауыстырды. Осыған қарсы тұру үшін Харви тік сызықты доптан қасақана артқа шегініп, қақпасын құлатты, нәтижесінде 37 ұпайға тоқтады. Бұл Бенаудқа О’Ниллмен бірге ойнауға және екі оң жақтағы ойыншыға Пәкістандықтар алаңды ауыстыру арқылы уақытты ысыраптап, жеңіске жетпеуге мүмкіндік берді. Австралия ойынды бірнеше минут қалғанда жеңді. Харви үшінші тест матчында Карачиде 54 және 13 ұпай жинады. Австралия серияны 2:0 есебімен жеңді, бірақ 1998 жылға дейін Пәкістанда тағы бір тест матчын жеңе алмады. Харви серияны 54.60 орташа ұпаймен 273 ұпаймен аяқтады. Харви Бомбей қаласындағы үшінші тестте 102 ұпай жинап, Мадрастағы төртінші тестте А.Г. Милха Сингхтің үшінші (және соңғы) қақпасын алды. Ол серияны 50.86 орташа ұпаймен 356 ұпаймен аяқтады, бұл Австралияның 2:1 есебімен жеңіске жетуіне маңызды үлес қосты. Бір кезде Бенауд өзін ауыстыруға рұқсат бергенде және оның орнына келген ойыншы ауруға шалдыққанда, алаңда 10 ғана ойыншы қалды, сол себепті ағылшын ойыншы алаңға шығуға мәжбүр болды. Харви тест матчына дейінгі сегіз ойында 474 ұпай жинады, оның ішінде Ланкашир және Гламорганға қарсы жүздік соқты. Жарақат Бенаудты келесі тесттен шығарып, Харвиге Лордстағы екінші тестте Австралия құрамасының капитаны болуға мүмкіндік берді. Дэвидсон жарақат алғандықтан, ал қақпашы Уоли Гроут көзіне соққы алғандықтан, Австралияның ең үздік екі боулингшісі жарақат алды. Бірақ Дэвидсон ойнауға келісті. Бұл матч «Қорған шайқасы» деп аталған ең маңызды тест матчтарының бірі болды, өйткені алаңда көзге көрінетін тік қыраттар болды, бұл доптың болжамсыз секіруіне себеп болды. Дэвидсон 5/42 ұпаймен ойнады және доптың болжамсыз секіруінен ағылшын ойыншыларының көптеген ойыншыларына жарақат келтірді, нәтижесінде қонақтар 205 ұпаймен құлады. Австралия содан кейін 339 ұпаймен жауап берді, оның көп бөлігі Билл Лоуридің 130 ұпайының арқасында болды, ол осы кезде көптеген соққыларды алды. Екінші иннингте Харвидің капитандық шешімдері өте тиімді болды. Ол өзінің алғашқы халықаралық сериясінде ойнап жатқан жас кардиостимулятор Грэхам Маккензиге жаңа допты берді. Маккензи 5/37 ұпай жинады. Харви Ray Illingworth қисыққа жеткен кезде, жартылай аяқ айналуын қолданып, Боб Симпсонды шабуылға шақырды және аяқ сырғанағы позициясына көшті. Иллингворт Симпсонды Харвидің қолына қаздыққа түсірді. Англия 202 ұпайға құлдырап, Австралияға 69 ұпай қалды. Бұл матч үш күнге созылды. Харви соңғы екі тестте 35 ұпайдан аспай, 42.25 орташа ұпаймен 338 ұпай жинады, бұл Австралияның 2:1 есебімен жеңіске жетуіне маңызды үлес қосты. Турдың екінші жартысында Харви Ноттингемшир және Уорвикширге қарсы жүздік соқты және Миддлсекске қарсы 4/8 есебімен үздік боулингтік көрсеткішін жасады, бұл он қақпалы жеңіске қол жеткізуге көмектесті. Алайда Харви команданың табысында маңызды рөл атқармады және маусымда 26.56 орташа ұпаймен 425 ұпай жинады. Бірінші және үшінші тесттерде жартылай жүздіктермен бастап, Харви Аделаидадағы төртінші тестте 21-ші және соңғы жүздігін жасады. 15 маусым бұрын халықаралық карьерасын бастаған жерде теңдестірілген матчта 154 ұпай жинаған Харви кейін Сиднейге, өзі қабылдаған туған қаласына қоштасу матчы үшін оралды. Серия 1:1 есебімен тең болғандықтан, Ashes әлі де тірі болды, бірақ ойын жайсыз теңге айналды және Харви 22 және 28 ұпай жинады. Ол соңғы иннингте Дэвид Алленнің соққысына ұшырады. Бұл оның көзінің нашар көретіндігіне қарамастан болды. Криктің әлемдік кеңінен таралуымен Харви 15 түрлі қалада тесттік жүздік соққан алғашқы австралиялық болды. Харвидің шабуылдау стилі оның соққысын қауіпті деп сынға алып келді, бірақ ол өз өзінің жарқын ойынын жалғастыруға дайын болды. Крикет турларына қатыспаған кезде Харви қыста Fitzroy Baseball Club үшін бейсбол ойнады. Ол екі рет Австралия бейсбол құрамасына шақырылды, бірақ құрама тек ойыншыларға берілген құрмет үшін құрылды, яғни олар ешқашан жарысқа қатыспады. Wisden Харвидің бейсболдағы қабілеттерін «әлемдегі ең үздік алаң қорғаушы» деп бағалады. Бейсболдағы инфилдер ретінде Харви жартылай дөңгелек қолмен лақтыруды дамытты, оның жылдамдығы мен дәлдігі көптеген ойыншылардың жүгіру кезінде қақпадан шығуына себеп болды. Оның бейсболдық жаттығуы да допты басынан жоғары ұстау әдетіне әсер етті, ол сирек қақпаны жіберіп алды. Бұл теорияға негізделген, яғни алаң қорғаушы доптан көзін алмайтын болса және доп қолынан шығып кетсе, оны қайта ұстауға уақыты болады. Харви жылдам қозғалды және допты жинап қайтарудың тиімді әдісіне ие болды.

Кейінгі жылдар

1967 жылдан 1979 жылға дейін Австралия құрамасының іріктеушісі болды. 1971 жылдан бастап Харви іріктеушілердің төрағасы болды. Лори өзінің тағдыры туралы хабарланбады және радиодан оның құрамнан шығарылғанын білді, ол әлі де Австралияның ең өнімді соққы берушілерінің бірі болған кезде. Бұл дау 1977 жылы Дүниежүзілік сериялы крикеттің құрылуына және ойыншылардың жаппай кетуіне әкелген жалақы дауының бастауы болды. Бұл 41 жасында Боб Симпсонды тестілік команданың капитаны етіп қайтаруға себеп болды. Құрама мен ойыншылар арасындағы қарым-қатынас жақсарғаннан кейін Харви іріктеу комиссиясынан кетті. WSC өкілдері Харвидің WSC-ге қарсы пікірлері бұрынғы WSC ойыншыларын іріктеуге қатысты оны әділ емес деп санайды. 1950 жылы Оңтүстік Африкадан оралған Харвиге капитан Линдсей Хассеттің спорт дүкенінде жұмыс ұсынылды. Харви дереу келісті, себебі спорт дүкендері крикет ойнау үшін демалысқа шығуға икемді жағдайлар жасады. Харвидің мансабы сәтті бизнеске, «Har V Sales» компаниясына ұласты, ол Tupperware, ас үй және косметикалық өнімдерді таратты. Өмірінің соңғы жылдары ол қазіргі заманғы ойыншыларға қатысты өткір және сыншыл пікірлерімен танымал болды, бұрынғы кездегі крикетті жоғары бағалады. Стив Уо командасы қатарынан тестілік ойындарда жеңіс рекордын жаңартқаннан кейін Харви үш австралиялық команданы атады, олардың одан жақсырақ деп ойлады, Уо командасы тарихтың ең жақсы командасы деген ұсынысқа «жоқ, одан мүлдем алыс» деп жауап берді. Жеңістерді әлсіз қарсыластарға байланыстырды, «жоқ, олар бірнеше жыл бұрынғы деңгейге жетпейді» деді және 1980-ші жылдардағы Батыс Индия командасы олардан әлдеқайда күшті болды. Ол сондай-ақ Австралия құрамасын қарсыластарының шеберлігін жоғары бағалағаны үшін сынады, олардың әлсіз деп санайтын командаларға қарсы статистикалық көрсеткіштерін жақсарту үшін осылай істейді деп ойлады. 2000 жылы ол Австралия Крикетінің ғасыр командасына енді және қазіргі заманғы соққы берушілерді сынады, бұрынғы кезеңдегі ойыншылар жабысқақ викеттерде ойнауға мәжбүр болғанын атап өтті: «Менің ойымша, қазіргі ойыншылар аздап ыңғайлы жағдайда ойнап жатыр. Олар үнемі тегіс викеттерде ойнайды және доп алаңнан сәл ауытқыса, шағымданады. Біз бұған төзуге мәжбүр болдық» және қазіргі ойыншылар оларға тең бола алмайды деген пікірін білдірді. Харви 2000 жылы Австралияның Даңқ залына енді, бұл 1996 жылы он мүшесі жарияланғаннан бері екі ойыншының алғашқы жылдық енгізілуі болды. 2009 жылы Харви ICC Крикет Даңқ залына енген 55 адамның бірі болды. 1985 жылы Австралияның Спорт Даңқ залына енді. Харви Шейн Уорн мен Марк Уоның букмекерлерден питч және ауа райы туралы ақпарат алғаны және ACB оларға жеке айыппұл салғаны белгілі болғаннан кейін, оларды крикеттен шеттетуді талап етті. Ол қазіргі заманғы ойыншылардың мінез-құлқының төмендеуіне өкініш білдіріп, қаңғыма спортының пайда болуын сынады. 2002 жылы Харви Марк пен Стив Уоның Австралия құрамасынан шығарылуын талап етіп, олардың орынды толықтырмағанын мәлімдеді. Ол: «Оларды ойнатуға ақша ғана себеп. Мен ойнаған кездегідей ақша тапса, 34 жасында зейнеткерлікке шығатын еді, және Австралия крикеті одан да жақсы болар еді» деді. 2002-03 жылғы Англияға қарсы серияда Уо жеңіліске ұшыраған кезде Харви Уоның жасаған жарты ғасырын ескермеді, «ол, мүмкін, мен көрген ең нашар крикет командаларының біріне қарсы ойнап жатыр» деді. 2015 жылдың 22 тамызында Артур Моррис қайтыс болғаннан кейін Харви 1948 жылы Англияға саяхат жасаған «Invincibles» тобының соңғы тірі мүшесі болды. Харви крикетке қызмет еткені үшін 2018 жылғы Королеваның туған күні құрметіне (Австралия) Австралия орденінің медалін алды.

Жеке өмір

1949-1950 жылдары Оңтүстік Африкаға жасаған сапарында Харви алғашқы әйелі Айрис Гриншпен танысты. Ол кезде Гринш 16 жаста, ал Харви 21 жаста болды. Олардың қарым-қатынасы қызу пікір тудырды, себебі оның әкесі БАҚ-қа қызы 18-ге толғанға дейін олардың некелесуіне қарсы екенін мәлімдеді. Төрт жыл өткен соң олар Шығыс Мельбурндағы Киелі Троица шіркеуінде үйленді және үш балаға ие болды: екі ұл мен бір қыз. Харвидің екінші әйелі Барбара 2014 жылы дүние салды.

Тестілік матчтың нәтижесі

Беттеу Боулинг Қарсыластар Матчтар Ұпайлар Орташа Ең жоғары ұпай 100 / 50 Ұпайлар Викеттер Орташа Ең жақсысы (Иннинг) Англия 37 2416 38.34 167 6/12 15 0 – – Үндістан 10 775 59.63 153 4/2 59 2 29.50 1/8 Пәкістан 4 279 39.85 96 0/2 8 0 – – Оңтүстік Африка 14 1625 81.25 205 8/5 20 1 20.00 1/9 Батыс Үндістан 14 1054 43.91 204 3/3 18 0 – – Барлығы 79 6149 48.21 205 21/24 120 3 40.00 1/8