Кіріспе

Американдық бизнесмен (1863–1927)

Джонатан Огден Армор (11 қараша 1863 – 16 тамыз 1927) – американдық ет өнеркәсібінің алып тұлғасы және Азамат соғысы дәуіріндегі өнеркәсіпші Филипп Данфорт Армордың жалғыз тірі қалған ұлы. 1901 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін «Armour & Company» компаниясының иесі және президенті болды. Оның президенттік қызметі кезінде «Armour and Co.» компаниясы ел ішінде және шетелде кеңейіп, орташа көлемді аймақтық ет өңдеушіден АҚШ-тың ең ірі азық-түлік өнімдері компаниясына айналды.

Өмірбаян

Армор 1863 жылдың 11 қарашасында Висконсин штатының Милуоки қаласында Филипп Данфорт Армор аға мен Малвина Белл (Огден) Армор отбасында дүниеге келді. Ол жұбайлардың тұңғыш баласы болды, кейін Филип Данфорт Армор кіші дүниеге келді. Ол туған жылы әкесі «Планкинтон және Армор» ет өңдеу фирмасының серіктесі атанды. Отбасы 1865 жылы Чикагоға көшті. 1867 жылы Армордың әкесі компанияның негізгі ет өңдеу операцияларын Милуокиден Чикагоға көшіруге шешім қабылдады. Оның серіктесі келіспеді және компаниядағы үлесін аға Арморға сатты. Фирма көшіп, «Armour & Co» деп атауын өзгертті. Армор Йель университетінде оқыды, бірақ аға курсында әкесіне отбасылық компанияда көмектесу үшін оқуын тастады. 1884 жылы фирманың серіктесі болды. 1891 жылы Лола Хьюз Шелдонмен танысты. Олар 1892 жылы Мексикада үйленді және Лолита Огден (Армор) Хиггасон (1896–1976) деген қызды дүниеге әкелді. Әкесінің денсаулығы нашарлаған сайын, ол «Armour & Co» компаниясының басқаруын көбірек өз мойнына алды. Оның кіші інісі Филип кіші 1900 жылы қайтыс болды. 1901 жылы Дж. Огден Армор компания президенті болып тағайындалды. Оның басшылығымен сату көлемі 200 миллион доллардан 1 миллиард долларға дейін өсті. 1904 жылдың шілдесінде «Біріккен ет кескіштері» Чикагодағы барлық ет өңдеушілерге қарсы ереуіл ұйымдастырды. Армор және басқа жұмыс берушілер мыңдаған жұмыссыз афроамерикандық ереуіл бұзушыларды жалдап, кәсіподақтың күшін жойды. Ереуіл бұзушыларды жалдау 19 тамызда 4000 кәсіподақ мүшесі мен олардың отбасыларын қатыстырған тәртіпсіздікке әкеп соқты. Қыркүйек айының ортасында ереуіл тоқтатылды. Әлеуметтік реформатор Джейн Аддамс Армормен жеке кездесіп, кәсіподақтың сақталуына көмектесетін келісімге қол жеткізді. Армор 1908 жылы Иллинойс штатының Лейк-Форест қаласында 1200 акр (1,85 шаршы миль) жерге итальян стиліндегі үй салып аяқтады. Ол оны «Меллоди фермалары» деп атады. Бұл үй бала кезінде мүгедек болған қызы үшін салынған. Үйдің аумағында балықпен толы көлдер, көптеген бұғылар, ат қоралары, апельсин үйі және жеке электр станциясы болды. Үйдің ішінде боулинг алаңы, жиырма мәрмәр камині, миссис Армор Лондонда сатып алған жасыл панельді бөлме және Чикаго мал базарына тікелей телефон желісі бар еді. Лейк-Форест қаласының тарихшысы Эдвард Арпи оны сол кезде қалада пайда болған ең сәнді үй деп атады. 1911 жылы Армор мен тағы тоғыз ет өңдеуші Шерманның монополияға қарсы заңын бұзды деген айыппен федералды үкімет тарапынан сотқа шақырылды. Армор басқа иелерді қорғаныс көрсетпестен істі сотқа жіберуге көндірді; Армор мен басқа ет өңдеушілер ақталды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде компанияның өсуін қаржыландыру үшін 1917 жылы Армор 60 миллион долларлық облигация сатты. Бұл облигациялар 1919 жылы акцияларға айналдырылды, осылайша «Armour & Co» акциялық саудаға шыққан алғашқы ет өңдеу фирмаларының бірі болды. Ет саудасындағы байлығы мен теміржол саласындағы мүдделерінің арқасында Армор «дүниедегі екінші ең бай адам» ретінде танымал болды. Компания 1919 мен 1921 жылдар аралығында 125 миллион доллар зиянға ұшырады. Соғыстан кейінгі экономикалық төмендеу кезінде «Armour & Co» сатулары төмендеді және компания 144 миллион доллар қарызға батты. Армор ең көп шығынды отбасылық байлығының көп бөлігін – 100 миллион долларлық акцияларын (2010 жылғы бағамен шамамен 1,47 миллиард доллар, сол кезде әлемдегі екінші ең үлкен капитал) жоғалтқанда көрді. Ең қиын кезеңде Армор 130 күн бойы күніне 1 миллион доллардан шығынға ұшырады. Армордың қызы Лолита 1921 жылы Чикаго банкирі Дж.Дж. Митчеллге отбасылық үйінде үйленді. Армор компанияны жаңарта алмады және 1923 жылы президент лауазымынан алынған. Оның орнына Ф. Эдсон Уайт келді. Армордың үлкен қаржылық шығындары кезінде ол «Меллоди фермаларын» жоғалтты, ол қазір Лейк-Форест академиясының кампусының бөлігі болып табылады.

Өлім

1927 жылдың жазында Амур Лондонға (Англия) сапарлап, тифке, сосын пневмонияға шалдықты. Денсаулығы нашарлаған сайын, король Георг V-нің жеке дәрігері, Пенн лорды Доусон оған көмек көрсетті. Армур 1927 жылдың 16 тамызында Лондон уақытымен сағат 16:30-да жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Оның шоттарында 25 000 доллардан аспайтын қаражаты болған, бірақ Universal Oil Products Company-дегі акцияларының құны 3 миллион долларға (2010 жылы шамамен 37 миллион доллар) бағаланған.

Басқа қызығушылықтар

Армор сондай-ақ Канзас-Ситидің Power & Light компаниясына және Метрополитен-Стрит темір жолына ие болды. Ол 1923 жылы екі компаниядағы үлесін сатты. Ол Чикаго, Милуоки және Сент-Пол темір жолы мен Иллинойс орталық темір жолының маңызды инвесторы болды. Ол "Армор Грэйн" компаниясының тең иесі болды. 1914 жылдың тамызында Чикаго тауар биржасындағы нарықтық паника кезінде ол жүздеген мың бушель астық сату арқылы бидай бағасының күрт өсуін болдырмауға көмектесті. 1896 жылы Армор Чикаго мал базарының жанындағы малдың қозғалысына түсіп, атты қорқытып, арбасы малдың арасында қалғанда өлімнен мүжілді. 1901 жылы, "Armour & Co." компаниясын басқарған жылы, Армор әкесі құрған колледж, Иллинойс технология институтының алдындағы Armour Institute-қа 1 миллион доллар сыйлады. Бұған қоса, ол Чикагодағы South Shore Country Club-тің негізін қалаушы директоры болды. 1909 жылы ол Фредерик Гилмер Бонфилс пен Гарри Хей Тэмменнің Канзас-Сити Постын сатып алуындағы жасырын серіктес болды. Армор авиация тарихында Кал Роджерстің алғашқы құрлықтан құрлыққа ұшуын қаржыландыру арқылы маңызды рөл атқарды. Армор бұл ұшуды жүзім хош иісімен жасалған Vin Fiz атты газдалған сусынды жарнамалау үшін пайдаланды. Ұшақ және онымен бірге жүретін теміржол вагондары Vin Fiz логотипімен боялды. 1916 жылы ол Уильям Ригли кішімен бірге Чикаго Кабс бейсбол командасының бір бөлігіне ие болды, бірақ бизнес резервтерінің жетіспеуіне байланысты одан бас тартуға мәжбүр болды. Дж. Огден Армор екі кітап жазды: "The Packers, the Private Car Lines, and the People" (1906) және "Business Problems of the War" (1917). 1917 жылы соғысқа қолдау көрсету мақсатында Армор және оның әйелі Чикагодағы 37-ші көше мен Мичиган авенюсіндегі үйлерінің және Лейк-Форесттегі меншіктерінің аулаларын қазып, картоп екті.

Танымал мәдениетте

Армор Уптон Синклердің "Жұңғал" атты классикалық романындағы ет өңдеу зауытының иесінің біріне үлгі болды. 1904 жылы "Armour & Co." компаниясына қарсы өткен ереуіл романның сюжеттік желісіне енгізілген. Армор және Мелоди фермалары (сохта есімдермен) Артур Микердің 1949 жылғы әлеуметтік сатирасы "Prairie Avenue"-де кездеседі. Роман бай чикаголықтардың кемшіліктері мен олардың Чикагоның оңтүстік жағынан көшіп кетуі туралы айтады.