Кіріспе
Жасыл анархизм, сондай-ақ экологиялық анархизм немесе эко-анархизм деп те аталады, – экология және қоршаған орта мәселелеріне баса назар аударатын анархистік ойлау мектебі. Бұл капитализмге және авторитарлыққа қарсы радикалды экологияның бір түрі, ол әлеуметтік ұйымдастыруға, еркіндікке және жеке өзін-өзі дамытуға ерекше мән береді. Анархизмге экологиялық көзқарас алғаш рет 19 ғасырда қалыптасты, себебі капитализм мен колониализмнің өркендеуі қоршаған ортаның нашарлауына әкелді. Чарльз Дарвиннің экологиялық тұжырымдамаларынан нәр алған анархист Михаил Бакунин адамзатты табиғаттан екіұшты түрде бөліп қарауды жоққа шығарған натуралистік философияны жасады. Бұл идеяны Питер Кропоткин мен Элизе Реклюс экологиялық философияға дамытты, олар әлеуметтік әділеттілікті қамтамасыз ету және қоршаған ортаны қорғау үшін өнеркәсіпті орталықтандырмау және өсуді тоқтату қажеттігін жақтады. Жасыл анархизмді алғаш рет Жаңа солшылдардың өкілдері жекелеген саяси теория ретінде қалыптастырды, анархизмнің қайта жандануы экологиялық қозғалыстың пайда болуымен бірге жүрді. 1970 жылдардан бастап жасыл анархизмнің үш негізгі бағыты қалыптасты: Мюррей Букчин экологиялық мәселелердің түбінде әлеуметтік мәселелер жатқанын айтатын әлеуметтік экология теориясын жасады; Арне Нæss тірі организмдерге басымдық беретін терең экология теориясын анықтады; ал Джон Зерзан технология мен цивилизацияны жоюды талап ететін анархо-примитивизм теориясын дамытты. 21 ғасырда осы бағыттарға жануарлар құқығын қорғайтын толық азаттық және деиндустриализацияны жұмысшылардың өзі басқаруын талап ететін жасыл синдикализм қосылды. Негізінен, жасыл анархизм қоршаған ортаның нашарлауына себеп болатын әлеуметтік иерархияларды анықтау және жоюмен айналысады. Өнеркәсіптік капитализмнің табиғатты пайдалану және өнімділікке бағытталған саясатына қарсы тұрып, экономиканың өсуін және индустриализациясын тоқтатуды қолдайды. Сонымен қатар, ол жергілікті басқаруды және орталықтандырмауды күшейтуге шақырады, мемлекетке балама ретінде муниципалитетизм, биорегионализм немесе "табиғатқа оралу" сияқты формаларды ұсынады.
Green anarchism, also known as ecological anarchism or eco anarchism, is an anarchist school of thought that focuses on ecology and environmental issues. It is an anti capitalist and anti authoritarian form of radical environmentalism, which emphasises social organization, freedom and self fulfillment. Ecological approaches to anarchism were first formulated during the 19th century, as the rise of capitalism and colonialism caused environmental degradation. Drawing from the ecology of Charles Darwin, the anarchist Mikhail Bakunin elaborated a naturalist philosophy that rejected the dualistic separation of humanity from nature. This was developed into an ecological philosophy by Peter Kropotkin and Éliseé Reclus, who advocated for the decentralisation and degrowth of industry as a means to advance both social justice and environmental protection. Green anarchism was first developed into a distinct political theory by sections of the New Left, as a revival in anarchism coincided with the emergence of an environmental movement. From the 1970s onwards, three main tendencies of green anarchism were established: Murray Bookchin elaborated the theory of social ecology, which argues that environmental issues stem directly from social issues; Arne Næss defined the theory of deep ecology, which advocates for biocentrism; and John Zerzan developed the theory of anarcho primitivism, which calls for the abolition of technology and civilization. In the 21st century, these tendencies were joined by total liberation, which centres animal rights, and green syndicalism, which calls for the workers themselves to manage deindustrialisation. At its core, green anarchism concerns itself with the identification and abolition of social hierarchies that cause environmental degradation. Opposed to the extractivism and productivism of industrial capitalism, it advocates for the degrowth and deindustrialisation of the economy. It also pushes for greater localisation and decentralisation, proposing forms of municipalism, bioregionalism or a "return to nature" as possible alternatives to the state.
Өмірбаян
Өнеркәсіптік революцияға дейін экологиялық дағдарыстар тек шағын ауқымда, табиғи апаттар, өндірістің артық өсуі немесе соғысқа ұшыраған аймақтарда ғана кездесетін. Бірақ жалпыға ортақ жерлерді қоршау арқылы, мүліктен айырылған жұмысшылар зауыттарға көбірек итерілгенде, сол кездегі радикалдар экологиялық зиянның кеңірек тарала бастағанын байқады. 19 ғасырдың соңында капитализм мен колониализм өркендеген кезде саяси философтар алғаш рет индустриялық қоғамды сынап, ластану мен қоршаған ортаның нашарлауына себепкер болды. Жауап ретінде, осы ертедегі экологиялық қорғаушылар табиғатты және жануарларды қорғау, топырақ эрозиясы, орманды жою және табиғи ресурстарды басқару мәселелеріне көңіл бөлді. Экологияға қатысты алғашқы саяси көзқарастар Генри Дэвид Торо, Джон Мьюр және Эрнест Томпсон Сетон сияқты жазушылардың әдеби натурализмімен толықтырылды. Олардың көп сатылған еңбектері «адам табиғатқа қарсы» екіұшты қақтығысын қабылдамай, табиғат туралы халықтың түсінігін өзгертуге көмектесті. Атап айтқанда, Тороның тұтынушылыққа қарсылығы мен вегетариандыққа ұмтылысы, сондай-ақ жабайы табиғатқа деген құштарлығы көптеген эко-анархистерге тікелей шабыт берді. Экологияның қазіргі заманғы түрі Чарльз Дарвиннің еңбектері арқылы дамыды. Оның эволюциялық биология жөніндегі зерттеулері христиандық және картезиандық антропоцентризмді ғылыми тұрғыдан жоққа шығарды, оның орнына эволюция процесінде ықтималдық пен жеке тұлғаның рөлін баса көрсетті. Соған шамамен бір уақытта анархизм, барлық түрдегі иерархияны, билікті және қанауды қабылдамайтын, оның орнына орталықтандыруды жою және ерікті бірлесуді жақтаған саяси философия ретінде пайда болды. Осылайша, табиғат үстінен үстемдік құруға ұмтылған антропоцентрикалық иерархияларды қабылдамау құралы ретінде экологиялық анархизмнің негізі қаланды.
Тамырлар
Анархизмнің экологиялық тамыры Пьер Жозеф Прудон мен Михаил Бакунин сияқты классикалық анархистерге дейін жетеді, олар екеуі де анархизмнің негізі ретінде адам табиғатын қарастырды. Чарльз Дарвиннің еңбегіне сүйене отырып, Бакунин адамдарды олардың қоршаған ортасының ажырамас бөлігі деп есептеді. Бакунин картезиандық дуализмді қабылдамады, оның антропоцентрикалық және механикалық тұрғысынан адамзатты табиғаттан бөліп көрсетуін жоққа шығарды. Дегенмен, ол адамдарды өзін-өзі анықтауға қабілетті ерекше жандар ретінде қарастырды және адамзаттың өз табиғи ортасын игеру арқылы еркіндікке қол жеткізуге шақырды. Бакуниннің натурализмін географтар Питер Кропоткин мен Элизе Реклюс экологиялық философияға дамытты, олар адам қоғамы мен табиғат арасындағы қарым-қатынасты диалектикалық процестер ретінде түсіндірді. Олардың әлеуметтік әділдік пен қоршаған ортаны қорғауды біріктірген экологиялық этикасы, әлеуметтік экология және биорегионализм сияқты жасыл анархистік философияларды болжады. Бакунин сияқты, Кропоткин да адамдардың табиғатты өзгертуін мақтады, бірақ сонымен қатар адамзатты оның табиғи ортасының ажырамас бөлігі ретінде қарастырып, табиғи әлемге үлкен мән берді. Кропоткин индустрияландыру, қоршаған ортаның нашарлауы және жұмысшылардың бөтендеуі арасындағы байланысты байқаған алғашқы экологиялық ойшылдардың бірі болды. Марксистер индустрияландыруды арттыруға шақырғаннан өзгеше, Кропоткин экономиканы жергілікті деңгейде шоғырландыруды ұсынды, бұл адамдардың жермен байланысын күшейтеді және қоршаған ортаға зиян келтіруді тоқтатады деп ойлады. "Егістіктер, фабрикалар және шеберханалар" атты еңбегінде Кропоткин бау-бақша шаруашылығы арқылы адам қажеттіліктерін қанағаттандыруды, өнеркәсіптің орталықтандырылмауын және өсуді тежеуді жақтады. Ол сондай-ақ зиялы және жеңіл жұмыс арасындағы, сондай-ақ ауылдық шаруалар мен қалалық пролетариат арасындағы еңбек бөлінісін сынға алды. "Өзара көмек: эволюция факторында" ол коммунизмнің табиғи негізін түсіндірді, жануарлар арасындағы әлеуметтік ұйымның өзара көмек практикасы арқылы қалыптасуын көрсетті. Реклюс индустрияландырудың салдарынан туындаған қоршаған ортаның нашарлауын, оған Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы жаппай орманды жою мысал ретінде келтірілді, қазіргі өркениеттің "варварлығының" белгісі деп санайды, ол жұмысшылар мен қоршаған ортаны капитал жинақтау мақсатына бағындырады. Реклюс сонымен қатар "толық азаттық" идеясын дамытқан алғашқы ойшылдардың бірі болды, ол еңбекті пайдалануды жануарларға жасалған қатыгездікпен тікелей салыстырып, адам және жануарлар құқықтарын қорғады. Кропоткин мен Реклюс экологиялық және әлеуметтік әділдікті синтездеуі экосоциализмнің негізін құрды, ол негізінен Роберт Блатчфорд, Уильям Моррис және Генри Солт сияқты "табиғатқа оралуды" жақтаған либертариандық социалистермен байланысты. Анархизмнің экологиялық аспектілерін Эмма Голдман мен Александр Беркман да атап өтті, олар Генри Дэвид Тороның еңбегінен алынған анархизмді адамдар мен табиғи әлем арасындағы бірлікті нығайту құралы ретінде қарастырды. Анархизмдегі осы ерте экологиялық дамулар 1960 жылдары жасыл анархизмнің дамуына негіз болды, ол алғаш рет Жаңа Солшылдардың өкілдері тарапынан қабылданып, дамытылды.
Даму
Жасыл анархизм алғаш рет атом дәуірінің тууынан кейін пайда болды, себебі күшейе түскен орталықтандырылған үкіметтермен бірге жаңа экологиялық және әлеуметтік мәселелер келді. 1960-шы жылдары экологиялық қозғалыстың өркендеуі анархизмге деген қызығушылықтың қайта жандануымен бірге жүрді, нәтижесінде анархистер радикалды экологиялық ойдың дамуына елеулі ықпал етті. Тікелей әрекеттен бастап, қоғамдық ұйымдастыруға дейінгі анархистік философияның қағидалары мен тәжірибелері радикалды экологияның негізіне айналды. Қоршаған ортаның нашарлауы, өнеркәсіптік егіншілік және ластану қаупі күшейгенде, алғашқы жасыл анархистер әлеуметтік-экологиялық жүйелер үшін шешім ретінде орталықтандыруды жою және әртүрліліктің маңыздылығын атап өтті. Жасыл анархизмді алғаш рет американдық әлеуметтік анархист Мюррей Букчин дамытты. Букчин қоршаған ортаның нашарлауы мәселесін 1950-ші жылдардың өзінде қарастыра бастады. 1962 жылы ол экологиялық қозғалыстың алғашқы маңызды заманауи еңбегін – «Біздің синтетикалық ортамыз» атты кітабын жариялады, онда пестицидтерді қолданудың экологиялық қауіптері туралы ескертілді. Келесі онжылдықтарда Букчин жасыл анархизмнің алғашқы теориясын – әлеуметтік экологияны жасады, ол экологиялық проблемалардың тамыры ретінде әлеуметтік иерархияны ұсынды. 1973 жылы норвегиялық философ Арне Несс тағы бір жасыл анархистік бағытты – терең экологияны дамытты, ол биоцентризмге басымдық беріп, антропоцентризмді жобады. 1985 жылы американдық ғалымдар Билл Девалл мен Джордж Сешнс бұл философияны саяси бағдарламаға айналдырды, ал австралиялық философ Уорвик Фокс биоаймақтарды ұлттық мемлекетке жасыл анархистік балама ретінде құруды ұсынды. Терең экологиядан кейін жасыл анархистік философиядағы келесі маңызды даму – анархо-примитивизмнің қалыптасуы болды, ол егіншілікке, технологияға және өркениетке сын көзбен қарады. Американдық анархистік журнал «Бесінші билік» беттерінде 1980-ші жылдардың ортасында дамыған анархо-примитивистік теорияны Фредди Перлман, Дэвид Уотсон және әсіресе Джон Зерзан жасады. Кейіннен оны американдық «Жасыл анархия» және британдық «Жасыл анархист» журналдары қолдады және «Жануарларды азат ету фронты» (ALF), «Жерді азат ету фронты» (ELF) және «Жабайы табиғатқа бейімделген жеке тұлғалар» (ITS) сияқты топтарға шабыт берді.
Теориядан тәжірибеге
1970-ші жылдарға қарай радикалды экологиялық топтар ядролық энергия инфрақұрылымына қарсы тікелей әрекеттер жасауды бастады, Франция, Германия және АҚШ-тағы антиядролық қозғалыстың ұйымдастырылуы заманауи экология мен 1960-шы жылдардағы Жаңа солшылдық арасындағы тікелей байланысты қамтамасыз етті. 1980-ші жылдары "Ер алдымен жер!" сияқты жасыл анархистік топтар орманды кесу, жол салу және индустриалды ауыл шаруашылығына қарсы тікелей әрекеттерге кірісті. Олар өздерінің саботаж әрекеттерін Эдвард Эббидің 1984 жылғы "Маймыл кілт тобы" романынан кейін "маймыл кілт салу" деп атады. 1990-шы жылдары Ұлыбритания мен Израильдегі жол наразылықтарын да эко-анархистер ұйымдастырды, ал "Жануарларды босату фронты" (ЖБФ) және "Жерді босату фронты" (ЖБФ) сияқты эко-анархистік әрекеттер желісі алғаш рет көзге түсті. Эко-анархистік әрекеттерге зорлық шабуылдары да кірді, мысалы, "Бейресми анархистік федерация" (БАФ) және "Жабайы табиғатқа бейімделген жеке тұлғалар" (ЖТБ) ұялары ядролық ғалымдар мен нанотехнология зерттеушілеріне қарсы жасаған шабуылдар. Экономикалық жаһандану мен неолиберализмнің өркендеуі экологиялық ахуалдың нашарлауын жылдамдатқандықтан, жасыл анархистер өздерінің қызмет аясын нақты экологиялық мәселелерден әлемдік әділеттілік үшін күреске қарай кеңейтті. Жасыл анархистер жаһандануға қарсы қозғалыстың (ЖҚҚ) құрылуында және оның кейіннен жаһандық әділеттілік қозғалысына (ЖӘҚ) айналуында маңызды рөл атқарды. ЖҚҚ жаһандық солтүстікте де, оңтүстікте де қолдау тапты, ал "Ұлттық азаттық әскерінің сапатистік армиясы" (ҰААСА) қозғалыстың маңызды ұйымына айналды. Оған қоғамның әртүрлі салаларынан қолдау келді, тек солшыл саясаттың белсенділері мен экологиялық және бейбітшілік қозғалыстары ғана емес, сонымен қатар кәсіподақтар, шіркеулер және ауыл шаруашылығы өкілдері де қатысты. 1999 жылғы Сиэтлдегі Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) қарсы наразылықта кәсіподақ өкілдері ең көп болды, тіпті олар экологиялық қорғаушылар мен анархистерден де көп болды. Анархистік тамырларына сүйене отырып, ЖҚҚ децентрализацияланған және иерархиялық емес, көлденең ұйымдастыру моделін қабылдады, желі құру және байланыс құралы ретінде интернет сияқты жаңа "анархиялық" технологияларды пайдаланды. Экологиялық және жаһандануға қарсы қозғалыстар арқылы заманауи анархизм анархистік идеялардың, тенденциялардың және ұйымдастыру тәсілдерінің "квази-жаңаруына" қол жеткізді.
Қазіргі теориялық даму
Мюррей Букчин және Алан Картер сияқты жазушылар қазіргі анархизмді климаттық өзгерістерге қарсы тұруға қабілетті жалғыз саяси қозғалыс деп мәлімдеді. 1996 жылы жарық көрген «Экология және анархизм» атты кітабында британдық антрополог Брайан Моррис анархизмнің өзіндік экологиялық екенін, себебі ол экологтардың орталықтандыруды жою, иерархиялық емес әлеуметтік ұйымдастыру және өзара байланыстылық принциптерін бөлісетінін айтты. 21-шы ғасырда жасыл анархистер бұрынғы ғасырдағы әлеуметтік экологтар мен анархо-примитивистер лагерлеріне бөлінуден асып, адамзатты табиғатқа, өркениетті жабайылыққа қарсы қоятын екіұштылықты қабылдамайтын жаңа теорияны құрды. Терең экологияның биоцентрлік философиясына сүйене отырып, 2006 жылы Марк Сомма капитализмді құлатуға, тұтынуды азайтуға және биоәртүрлілікті сақтауға қабілетті «революциялық экологияны» талап етті. Сомма адамзат пен адам емес табиғи әлем арасындағы ынтымақтастықты жақтады, бұл шақыру 2009 жылы Стивен Бест тарапынан қолдау тапты, ол эко-анархистерді «толық азаттыққа» ұмтылуға және жануарларға да қолдау көрсетуге шақырды. Бест пікірінше, мораль жануарлардың сезімталдығы мен ауырсынуды сезіну қабілетіне байланысты оларға да қолданылуы керек; ол адамдар мен жануарлар арасындағы иерархияны жоюды қалайды, бірақ сезімтал емес өсімдіктерді осы моральдық қарастырудан тыс қалдырады. Экофеминизмге сүйене отырып, Патрис Джонс өсімдіктер мен жануарларға адамдық ынтымақтастыққа шақырды, олардың ешқайсысын адамнан кем санамады, тіпті оларды «табиғи анархистер» деп сипаттап, олардың ешқандай үкіметтің заңдарын мойындамайтынын немесе оларға бағынбайтынын айтты. 2012 жылы Джефф Шантц «жасыл синдикализм» теориясын жасады, ол жұмыс орнын ұйымдастырудың синдикалистік үлгілерін пайдаланып, еңбек қозғалысын экологиялық қозғалыспен байланыстыруға бағытталған.
Әлеуметтік экология
Жасыл анархистік әлеуметтік экология теориясы қоғам мен табиғат арасындағы қарым-қатынасты талдауға негізделген. Әлеуметтік экология адам қоғамын қоршаған ортаның құлдырауының себебі де, шешімі де деп қарастырады, әлеуметтік-мәдени эволюция процесі арқылы рационалды және экологиялық қоғам құруды көздейді. Әлеуметтік эколог Мюррей Букчин қоғамды эволюцияның табиғи өнімі ретінде қарастырды, ол табиғатынан күрделенуге және әртүрлілікке ұмтылады. Адам қоғамының "өзін-өзі сезінетін табиғатқа" айналу әлеуеті бар екенін айтқан Букчин, "Еркіндіктің экологиясы" еңбегінде иерархияның пайда болуы экологиялық және әлеуметтік тұрғыдан зиянды қоғамның бұрмаланған түріне жол ашқанын түсіндірді. Әлеуметтік экология бойынша, адамдардың бір-біріне жасаған қанаушылығы иерархиялық қоғамның қоршаған ортаны пайдалануына тікелей себеп болды, бұл өз кезегінде әлеуметтік-экологиялық апаттың күшеюіне әкелді. Әлеуметтік иерархияның күрделілік пен әртүрлілікке қарай табиғи эволюциялық тенденцияға қарсы келетінін ескере отырып, әлеуметтік экология экологиялық дағдарысты шешу үшін қанаушы иерархияларды жою қажет деген қорытындыға келді. Сондықтан Букчин жергілікті муниципалитет деңгейінде орталықтандырылған, тікелей демократия жүйесін ұсынды, онда адамдар өздері шешім қабылдауға қатыса алады. Ол мемлекеттің орнына халық жиналыстарының өзін-өзі ұйымдастыру жүйесін және адамдарды әлеуметтік және экологиялық саналы азаматтарға қайта тәрбиелеуді көздеді.
Терең экология
Терең экология теориясы антропоцентризмді жоққа шығарып, биоцентризмді қолдайды, ол адамзатқа пайдалы болмаса да, барлық тіршіліктің ішкі құндылығын мойындайды. Әлеуметтік экологтардан өзгеше, терең экология теоретиктері адам қоғамын қоршаған ортаның нашарлауын тоқтатуға қабілетсіз деп есептеді және осының салдарынан әлем халқының санын күрт азайтуды ұсынды. Терең экологтар адамдардың тым көп көбеюіне қатысты ұсынған шешімдердің ішінде ұлттық мемлекетті биоаймақтармен алмастыруды, сондай-ақ аңшы-жинаушы өмір салтына кеңінен оралуды жақтаған биоаймақтық жүйе кірді. Кейбір терең экологтар, соның ішінде "Жерді бірінші!" тобының мүшелері, халықты реттеудің бір түрі ретінде аурулар мен ашаршылықтан туындаған жаппай өлімді тіпті қабылдады.
Анархо-примитивизм
Анархо-примитивизм теориясы технологияның, егіншіліктің және цивилизацияның пайда болуын сынға алады, оларды барлық әлеуметтік проблемалардың бастауы деп санайды. Американдық примитивист теоретик Джон Зерзанның пікірінше, егіншілдік қоғамдардағы еңбек бөлінісі алғаш рет заманауилыққа тән әлеуметтік теңсіздік пен бөтендеуге жол берді. Осылайша, Зерзан қоғамды ыдырату және адамдардың аңшы-жинаушы өмір салтына қайта оралуы үшін технология мен ғылымды жоюды ұсынды. Ноам Чомский және Майкл Альберт сияқты либертариандық социалистер анархо-примитивизмді сынады, ал Чомский бұл сөзсіз геноцидке алып келеді деп мәлімдеді.
Жасыл синдикализм
Грэхам Пурчез бен Джуди Бари дамытқан жасыл синдикализм еңбек қозғалысын және экологиялық қозғалысты біріктіруді, сондай-ақ Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылар (IWW) сияқты кәсіподақтардың экологиялық мәселелерді өз бағдарламаларына енгізуін жақтады. Жұмысшылардың өзін-өзі басқаруын қоршаған ортаның нашарлауын шешу құралы ретінде қарастыратын жасыл синдикализм жұмысшыларды әріптестерін үгіттеуге, жұмыс орындарындағы экологиялық зиян келтіретін іс-әрекеттерді саботажға салуға және жұмысшылар кеңестерін құруға шақырады. Жасыл синдикалист Джефф Шантц өндірістік экономиканы тарату үшін, өндірісті орталықтандырмай және жергілікті деңгейде ұйымдастыру арқылы, өндірушілердің еркін қауымдастығы ең тиімді болады деп санайды. Марксизм мен анархо-синдикализмнен өзгеше, жасыл синдикализм жаппай өндіріске қарсы және өнеркәсіптік экономиканың "азат ету потенциалы" бар деген пікірді қабылдамайды; бірақ ол радикалды экологиялық жақтастардың "индустриализммен толық және дереу ажырасу" шақыруларын да қабылдамайды.
Теория
Экоанархистік теорияның әртүрлі бағыттары болғанымен, оның негізгі тұжырымы белгілі бір ортақ принциптермен біріктірілген. Экоанархизм қоршаған ортаның нашарлауы мен иерархия арасында тікелей байланыс бар екенін көрсетеді және өнімділік пен индустриализмге қарсы капитализмді сынап, оған қарсы тұрады. Децентрализация мен қоғамдық меншікке баса назар аудара отырып, экономиканың өсуін тежеуді және әлеуметтік қатынастарды жергілікті қауымдастықтар мен биоаймақтарға қайта бағыттауды жақтайды.
Өркениетті сын
Жасыл анархизм барлық қанаушылықтың тамырын аңшылық және жинаудан отырықшы өмір салтына кеңінен ауысуына жатқызады. Жасыл анархизм бойынша, өркениеттің негізі табиғи ресурстарды өндіру және импорттау арқылы қалыптасқан, бұл капитал жинақтау мен еңбек бөлінісі арқылы иерархияның құрылуына әкелді. Сондықтан жасыл анархистер өркениетті және оның жаһандық капитализмдегі көріністерін сынап, олардың әлеуметтік және экологиялық құлдырауға алып келетінін, сондықтан "табиғатқа оралудың" қажеттігін айтады. Жасыл анархистер тікелей әрекетті өркениетке қарсы күрестің бір түрі деп санайды және оны табиғатпен үйлесімде қарапайым өмір салтымен алмастыруды көздейді. Бұл өздігінен қамтамасыз етуді дамыту, тіршілік етуді меңгеру немесе табиғатты қайта жаңғыртуды қамтиды.
Децентрализация
Экоанархизм мемлекеттердің пайда болуын қоршаған ортаның нашарлауының басты себебі деп қарастырады, себебі мемлекеттер басқа мемлекеттік күштермен бәсекелесу үшін, қоршаған ортаға зиян келтірсе де, өнеркәсіптік өндіріс пен өндірісті ұлғайтуға ұмтылады. Экоанархизм "түрлілікте бірлік" деген экологиялық принципке сүйене отырып, адамдарды тіршілік ететін экожүйенің ажырамас бөлігі деп мойындайды және олардың мәдениеті, тарихы мен тілі жергілікті ортамен қалай қалыптасатынын түсінеді. Сондықтан экоанархистер мемлекеттерді таратуды және оларды мемлекетсіз қоғамдармен алмастыруды, сондай-ақ түрлі локализм және биорегионализм формаларын қолдауды жақтады.
Индустрияландыру
Экологиялық анархизм капитализм аясындағы еңбектің пайдаланылуын кеңірек экологиялық тұрғыдан қарастырады, ал қоршаған ортаның нашарлауының әлеуметтік қанаумен тығыз байланысты екенін айтады. Сондықтан, жасыл анархизм индустриализмге қарсы, себебі оның әлеуметтік және экологиялық салдары бар.