Кіріспе
АҚШ-тағы салық түрі. Пайдалану салығы – АҚШ-та көптеген штаттардың үкіметтері қосатын салық түрі. Ол сату салығына ұқсас, бірақ тауар немесе қызмет сатылған жерде емес, саудагер тауар немесе қызметті сатып алып, бастапқыда салық төленбеген жағдайда оны өз пайдалануына жұмсаған кезде қолданылады. Пайдалану салығы функционалдық тұрғыдан сату салығымен бірдей. Олар әдетте сату салығы төленбеген материалдық иеліктерді пайдалану, сақтау, пайдалану немесе басқа да тұтыну кезінде салынады.
A use tax is a type of tax levied in the United States by numerous state governments. It is essentially the same as a sales tax but is applied not where a product or service was sold but where a merchant bought a product or service and then converted it for its own use, without having paid tax when it was initially purchased. Use taxes are functionally equivalent to sales taxes. They are typically levied upon the use, storage, enjoyment, or other consumption in the state of tangible personal property that has not been subjected to a sales tax.
Кіріспе
Пайдалану салығы, тауардың немесе қызметтің бастапқы орнына қарамастан, салық салушы мемлекетте тұратын немесе бизнеспен айналысатын тұлға сатып алған материалдық мүліктер мен салық салынатын қызметтерді пайдалану, сақтау, иелену немесе тұтыну кезінде салынады. Пайдалану салығы салық салушы юрисдикцияда сату салығы төленбеген тауарларды сатып алуға ынталандыру мақсатында қолданылады. Пайдалану салығы, мемлекеттен тыс сатушылардан жасалған сатып алуларға қатысты қолданылады, егер олар мемлекет ішінде сатудан салық жинауға міндетті болмаса. Пайдалану салығы, егер сату мемлекеттің салық салу юрисдикциясында жасалған болса, тауар сатылғанда салынатын сату салығына тең сомада өтемақы салығын білдіреді. Пайдалану салығы әдетте сату салығымен бірдей ставка бойынша есептеледі және тауардың немесе қызметтің салық салынатындығы көбінесе өзгермейді. Дегенмен, кейбір жағдайларда сату салығы мен пайдалану салығы ставкалары әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, Массачусетс штатының тұрғыны, белгілі бір тауарлар мен қызметтерге 6,25% «сату және пайдалану салығы» төлейтін болса, Массачусетсте пайдалану, сақтау немесе басқа мақсаттарда қолдану үшін Нью-Гэмпширде салықтан босатылған тауарларды немесе қызметтерді сатып алады. Нью-Гэмпшир заңнамасына сәйкес, Нью-Гэмпшир сатушысы тауардан салық жинамайды, бірақ Массачусетс сатып алушысы/пайдаланушысы сату бағасының 6,25% сомасын тікелей Массачусетс штатының Кіріс департаментіне пайдалану салығы ретінде төлеуге міндетті. Егер осы тауарлар АҚШ штатында сатып алынса, онда сату кезінде осындай тауарларға сату салығы алынса, сатып алушы осы штатқа төлеген салық сомасын (салық жеңілдігі ретінде) Массачусетстегі кейінгі пайдалану, сақтау немесе тұтыну үшін төленетін 6,25% сомасынан шегеруге болады. Көптеген ерекше жағдайларды ескермегенде, штаттың сатушылары штаттан тысқары жіберілген тауарларға өз штаттарының сату салығын қоспайды, яғни штаттан тысқары тапсырыс берілген барлық тауарлар сату салығынан босатылады. Сондықтан сатып алушы осы тауарларға қатысты өз штатына салықты жариялауға және төлеуге міндетті. Салық салу юрисдикциясы пайдалану салығын жылдық төлемдермен төлеуге мүмкіндік беруі мүмкін, бірақ кейбір штаттар ай сайын төлем жасауды талап етеді. Мысалы, Вермонт штатының тұрғыны штатқа әкелінген мүлікке кем дегенде 6% сату салығын төлемеген жағдайда, Вермонт заңнамасы босатылмаған сатып алудан кейінгі айдың 20-шы күніне дейін салық декларациясын (SU 452 нысаны және төлем) ұсынуды талап етеді, бұл 50 долларлық кешіктіру айыбын, айына 5% айыппұлды (максималды сомасы 25%), сондай-ақ төленбеген салық пен айыппұлдар бойынша заңмен белгіленген пайыздарды болдырмау үшін қажет. Қазіргі уақытта АҚШ-та 14 000-нан астам салық юрисдикциясы бар, және олардың көпшілігі қызметтерге салық салуды әртүрлі жолдармен жүзеге асырады. Юрисдикциялардың көптігін ескере отырып, салықты дұрыс қолдану және төлеу үшін сатудың бастапқы орнын тексеру қажет болуы мүмкін. Мысалы, штаттар қызмет көрсетілген жерге байланысты пайдалану салығын талап етуі мүмкін, ал басқа штаттар «пайда» орналасқан жерге байланысты пайдалану салығын талап етуі мүмкін. Жөндеу және техникалық қызмет көрсету сияқты дәстүрлі қызметтерде бұл орындар көбінесе бірдей болады, бірақ күрделі технологиялық операциялар кезінде бұл орындар әртүрлі болуы мүмкін. Көптеген жағдайларда бұл күрделілік негізгі сату салығы заңдарының бір бөлігі болып табылады; бірақ кірпіштен тұрғызылған дүкен тек өзінің орналасқан жерінің сату салығы заңдарымен айналысса, қашықтан сатушылар көптеген юрисдикциялардың пайдалану салығы заңдарымен айналысуы керек – егер компанияның әр штатта болуы немесе «байланысы» болса, онда әрбір АҚШ штаты мен жергілікті ауданының заңдарымен айналысуы керек (Wal Mart және Best Buy сияқты ірі «кірпіштен тұрғызылған» сатушылар сияқты).
Атқару
2007 жылы Нью-Йорк, Калифорния, Огайо және Вирджиния штатарын қоса алғанда, 22 штат салық төлеушілерге өз еркімен пайдалану салығы сомасын есептеуге мүмкіндік беру үшін мемлекеттік жеке табыс салығы декларациясына жазба енгізді. Алайда, салық төлеушілер мемлекетке салық төлеуге құлшынбайды. Осы штаттардың бірнешеуі басқа тәсілге көшті: жеке тұлғаның түзетілген жалпы табысына негізделген салық кестесі арқылы әрбір салық төлеушінің салық міндеттемесін алдын ала анықтау. Мысалы, табысы 45 000 доллар болатын Мичиган штатының салық төлеушісі мемлекеттік салық кестесін пайдаланып, пайдалану салығын 36 долларға бағалай алады. Дегенмен, бұл кесте 1000 доллардан кем сомадағы сатып алуларға ғана қолданылады және салық тексеруі кезінде күмәндануы мүмкін. 1000 доллардан асатын сатып алулар үшін салық төлеуші әр тауар бойынша салықты есептеп, осы соманы кестедегі пайдалану салығына қосуы керек. Бұл әдісті қолданатын штаттарда салық төлеушілердің өздері пайдалану салығын есептеуі қажетті штаттарға қарағанда ерікті салық төлеу деңгейі жоғары болды. Электрондық коммерцияның көлемі артуда (2008 жылдың екінші тоқсанында 34 миллиард доллар), сондықтан штаттар осы салықтарды жинау кілті жеке салық төлеушілерді біліммен қамтамасыз етуде ғана емес, сонымен қатар басқа штаттармен күш-жігерді үйлестіруде екенін түсінді. Қазіргі уақытта Жеңілдетілген салық жинау жобасына (SSTP) 19 толық мүше және 3 қауымдасқан мүше штат кіреді. SSTP сату және пайдалану салығын жинауға штаттарға көмектеседі: штаттан тыс тұтынушылардан тиісті штаттық сату салығын алуға және сертификатталған қызмет провайдері арқылы тиісті штатқа салықты аударуға тіркелген саудагерлерді тіркеу арқылы. SSTP сонымен қатар салық жинауды жеңілдету үшін заңнамаға өзгеріс енгізуге Конгресті ынталандыруда маңызды рөл атқарады. Шындығында, 2013 жылдың мамыр айында АҚШ Сенаты штаттарға штаттан тыс сатудан салық жинауды талап етуге құқық беретін заң жобасын қабылдады. Заң күшіне енуі үшін Өкілдер палатасы да заң жобасын қабылдап, АҚШ Президентіне жіберуі керек. Штаттар сонымен қатар көршілес штаттармен өзара келісімдер арқылы жұмыс істей алады. Бұл келісімдер штаттарға штаттан тыс тұтынушыларға тауар жіберген кәсіпорындардан салық тексеруінің мәліметтерін алмасуға мүмкіндік береді. Өзара келісімге келген штаттар осы мәліметтерді пайдаланып, айыппұлдар мен сыйақыларды қоса салық есебін салық төлеушіге жібереді. Штаттар салық жинау бойынша сот жүйесі арқылы да шаралар қабылдады. 2007 жылы Калифорния апелляциялық соты Borders Online компаниясы 1998-1999 жылдар аралығында онлайн сатып алынған тауарлар үшін Калифорниядағы сату салығын төлеуге міндетті деп шешті, себебі клиенттер онлайн сатып алынған тауарларды Калифорниядағы Borders сауда орталықтарына қайтара алды.
Тікелей ақы төлеуге рұқсат беру
Тікелей төлем рұқсаттарын көбінесе қайта сату және өздері пайдалану үшін материалдық жеке мүлікті сатып алатын өндірушілер қолданады. Олар әдетте сатушыдан сатып алуларды салықтан босатуды және тауар қорынан шығарылған кезде пайдалану салығын төлеуді талап етеді. Өндірушілер жеңілдік сертификатын пайдаланады немесе мемлекеттік тікелей төлем рұқсатына/келісіміне сенеді. Тікелей төлем рұқсаты кәсіпкерге салық салынатын тауарлар мен қызметтерді сатушыға салық төлемей сатып алуға және дұрыс пайдалану салығын тікелей Салық комитетіне (СК) аударуға мүмкіндік береді. Бұл кәсіпкерлерге сатып алынған тауарларға тиіс салық мөлшерін анықтау үшін қажетті уақытты ұсынады.